Zgjedhjet në Maqedoninë e Veriut - si i përshtaten Serbia dhe Kosova “ballkanizimit” të presidentes së re

Zgjedhjet në Maqedoninë e Veriut dhe fitorja e partisë opozitare VMRO-DPMNE sollën një rishpërndarje të re të forcave në këtë vend, por edhe një përmbysje politike në të gjithë rajonin. Presidentja e re, Gordana Silanovska Davkova, në fjalimin e saj të parë tha se rrugët e saj para Evropës "çojnë në Ballkan" dhe se si Serbia dhe Kosova përshtaten së bashku në atë rrugë, analistët nga i gjithë rajoni janë përgjigjur për Kosovo online.

Silanovska Davkova u bë presidentja e parë femër e Maqedonisë së Veriut. Partia e saj VMRO-DPMNE është fituese edhe në zgjedhjet parlamentare, të cilat po ashtu u mbajtën të mërkurën së bashku me zgjedhjet presidenciale dhe në të cilat fitoi 58 deputetë nga gjithsej 120 në parlamentin e Maqedonisë së Veriut.

“Konfirmoj se do të veproj si president i të gjithë qytetarëve. Kjo do të thotë të gjitha grupet etnike, të gjithë anëtarët e partisë dhe ata që nuk janë në një parti, sepse asnjë president nuk mund të synojë unitet, nëse ndjek linjën partiake”, theksoi Silanovska Davkova në fjalimin e së mërkurës në mbrëmje.

Ajo u bëri thirrje fqinjëve që të mbështesin siç tha ajo ballkanizimin dhe të ndihmojnë njëri-tjetrin dhe të jenë politikanë të vërtetë.

“Duhet të fillojmë të kuptojmë njëri-tjetrin, të ndihmojmë njëri-tjetrin, jo të kërkojmë veto, por të kërkojmë mbështetje. Rrugët e mia fillimisht të çojnë në Ballkan, dhe sigurisht që nuk është larg as Brukseli”, tha Silanovska Davkova.

I dyti me mandat deputeti është “Fronti Europian”, lideri i të cilit Ali Ahmeti është në vendin e dytë me 19 mandate. Më pas është partia maqedonase që ka qenë në pushtet deri më tani, LSDM, e cila do të ketë 18 ulëse në parlament dhe pas saj, koalicioni “VLEN” zë vendin e katërt në nivel republikan, me 13 mandate parlamentare. Kjo parti u përkrah nga kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, i cili u kritikua ashpër për ndërhyrje në zgjedhjet në Maqedoninë e Veriut dhe u akuzua për ndarjen e shqiptarëve në dy blloqe, e me këtë edhe dështimin e tyre në zgjedhje.

Lëvizja Vetëvendosje e Kurtit kishte tre kandidatë për deputetë brenda bllokut opozitar VLEN, prej të cilëve vetëm Bekim Qoku, këshilltari i Kurtit, arriti të sigurojë një vend në parlamentin e Maqedonisë, transmeton Gazeta Express.

Ndërsa kjo mund të shihet si një lloj fitoreje, profesori i universitetit të Prishtinës Nexhmedin Spahiu thotë se ndërhyrja e tij në zgjedhjet e Maqedonisë së Veriut në fakt kontribuoi në faktin që shqiptarët tani kanë shumë më pak ndikim. Spahiu vlerëson për Kosovo online se fushata e Kurtit ishte në mbështetje të politikës së Serbisë.

“Ajo që bëri Kurti në Maqedoni ishte në favor të politikës së Serbisë. Në gjithë këtë lojë rreth Maqedonisë, Serbia është fituese dhe fituesja më e madhe. Gjithçka që bënë Kurti dhe Edi Rama në Maqedoni shkoi në favor të Serbisë, fituar dhe se ndikimi i shqiptarëve në Maqedoni do të jetë shumë më i vogël se sa është tani”, tha Spahiu.

Ai vlerëson se politika e jashtme e Maqedonisë së Veriut ndaj Kosovës dhe Serbisë do të ndryshojë dhe atë në anën e Serbisë.

“Shpresoj se do të arrihet një marrëveshje ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, përndryshe mund të pritet që politika maqedonase tash më shumë të jetë në anën e Serbisë sesa në anën e Kosovës”, tha Spahiu.

Nga ana tjetër, ish-kryetari i komunës Qendër në Shkup, Sasha Bogdanoviq, beson se fitorja bindëse e VMRO-DPMNE-së paraqet edhe “klithmën e popullit serb” në Maqedoni për shkak të padrejtësisë që u është bërë serbëve në Kosovë.

“Kjo është në të njëjtën kohë klithma e popullit serb që jeton në Maqedoni për shkak të padrejtësisë që po i bëhet popullit serb që jeton në Kosovë dhe Metohi. Të gjithë njerëzit e përfshirë në politikë duhet të kenë parasysh se çfarë marrëdhëniesh do të kenë me Serbinë, sepse populli serb është i pandashëm, pavarësisht nëse jeton në Serbi, Maqedoni, BeH, Kroaci, dhe të gjithë jemi të lidhur emocionalisht me këto gjëra që po ndodhin”, thotë Bogdanoviq për Kosovo online.

Ai beson se Serbia dhe Maqedonia do të vazhdojnë të thellojnë, siç thotë ai, marrëdhënie fenomenale, mbi të gjitha vëllazërore.

Në këtë kuptim, ai thekson se një gjë e tillë është parë edhe dje në mbrëmje për shkak se ka qenë presidenti i parë i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, i cili ka uruar Gordana Silanovska Davkovën për fitoren e saj.

“Kështu ai tregoi se është i gatshëm të thellojë bashkëpunimin, pa kërcënuar askënd, dhe nga ana tjetër, mendoj se kjo lidhje do të jetë më e fortë për shkak të atyre që duan të krijojnë problem mes dy popujve”, tha Bogdanoviq.

Ai shton se ato përpjekje për të krijuar probleme mes serbëve dhe maqedonasve kanë pasur kundërefekt dhe thekson se kjo mund të shihet në bazë të rezultateve të zgjedhjeve në njësitë zgjedhore ku jetojnë shumë persona të nacionalitetit serb.

“Të gjithë të përfshirë në politikë në Maqedoninë e Veriut duhet të kuptojnë se duhet të respektojnë serbët që jetojnë në Maqedoninë e Veriut sepse ata janë lidhja midis dy vendeve”, tha ai.

Duke komentuar mbështetjen e Albin Kurtit për një fraksion shqiptar gjatë fushatës zgjedhore në Maqedoninë e Veriut, Bogdanoviq thekson se mbështetja e tij nuk është vërtetuar plotësisht, as sa ka qenë dhe as nëse ka ekzistuar. Në këtë kuptim ai thekson se Kurti bëri thirrje për bojkot të zgjedhjeve presidenciale. Mirëpo, siç thotë ai, në zonat ku jetojnë kryesisht shqiptarë, në bazë të pjesëmarrjes shihet se shqiptarët kanë marrë pjesë në një përqindje të caktuar, rreth 20 për qind, që, siç tregon ai, do të thotë se nuk e kanë dëgjuar.

“Duhej qartë se BDI e bojkotoi votimin për president dje, e organizuan publikisht, por shihet se nuk arritën ta organizojnë bojkotin kudo. Shqiptarët nuk donin që të ndodhte një krizë e tillë, të mos realizohej regjistrimi. Njerëzit këtu janë të vetëdijshëm, pavarësisht se çfarë kombësie i përkasin, janë shqiptarë apo jo, dhe nuk duan të futen në ndonjë skenar të padëshiruar, sepse ne të gjithë jetojmë dhe funksionojmë këtu së bashku. Mendoj se Albin Kurti nuk ka ndonjë ndikim të veçantë tek shqiptarët në Maqedoninë e Veriut”, tha Bogdanoviq.

Edhe historiani Aleksandar Rakoviq nga Beogradi beson se fitorja e VMRO-DPMNE-së do t'i kontribuojë marrëdhënieve më të ngrohta me Serbinë, por nga ana tjetër nuk beson se do të sjellë ndryshime në politikën e Maqedonisë së Veriut ndaj Kosovës.

“Serbia në njëfarë mënyre do ta ketë më të lehtë, por qëndrimi ndaj Kosovës nuk do të ndryshojë”, ka thënë Rakoviq për Kosovo online.

Ai thekson se është e rëndësishme që Ivan Stojillkoviq të hyjë në qeveri duke thënë se ka marrëdhënie të mira me presidentin e Serbisë, Aleksandar Vuçiq, si dhe me kryetarin e partisë fituese VMRO-DPMNE, Hristijan Mickoski.

"Shpresoj se do të ketë marrëdhënie më të ngrohta dhe do të ketë ndryshime që do të shkojnë pak në favor të Serbisë, por shumë pak. Nuk do të ketë ndryshime të mëdha, ndoshta në disa gjëra të vogla do të bëjnë lëshime në të cilat LSDM nuk do të bënte. Ndoshta tani do të ketë hapësirë ​​për diçka të tillë, por nuk do të ketë ndryshime në raport me Kosovën”, ka thënë ai.

Siç thotë ai, qytetarët ishin të pakënaqur me koalicionin e LSDM-së dhe BDI-së dhe për këtë arsye konflikti përfundoi ashtu siç përfundoi. Mirëpo, siç thotë ai, kjo lloj disfate ishte përtej të gjitha pritjeve, edhe pse ishte e sigurt se VMRO-DPMNE do të fitonte. Mirëpo, siç thotë ai, Mickoski me siguri do ta përfshijë edhe këtë opsion të dytë të koalicionit shqiptar - VLEN për të treguar se në fakt ka kapacitet koalicioni për të krijuar një qeveri multietnike dhe për të treguar se nuk ka ndërmend të bëjë revanshizma siqë u bënë kur u formua qeveria e LSDM-së - pra VMRO-ja edhe pse fitoi në strukturën maqedonase nuk ishte pjesë e qeverisë së asaj kohe.

“Mickoski do t'u shtrijë dorën të gjithë atyre që mendon se duhet t'i zgjatet, po ashtu ka paralajmëruar se do të ketë veprime ndaj atyre që janë nga BDI, që në fakt është UÇK-ja, të cilët janë përfshirë në kriminalizim. Mickoski si maqedonas, nuk do t'i inicioj vetëm ato veprime, tashmë supozoj se do t'ia lëjë VLEN-it, një koalicioni tjetër shqiptar", tha ai.

I pyetur se sa ka ndikuar përkrahja e Albin Kurtit gjatë fushatës në rezultate të tilla zgjedhore, Rakoviq thotë se Albin Kurti nuk ka qenë aspak faktor.

“Nëse ai mendon se është, këto janë iluzionet e tij, dhe në të njëjtën kohë, këtu ishte e qartë se cilat do të ishin rezultatet e zgjedhjeve, jo se do të ishin kaq drastike, por rezultatet ishin të qarta edhe para zgjedhjeve”, tha ai.

Profesori i shkencave politike dhe drejtori i programit të Institutit për Hulumtime Politike nga Shkupi, Vlladimir Bozhinovski, gjithashtu beson se pas zgjedhjeve në Maqedoninë e Veriut, marrëdhëniet me Serbinë do të rinovohen dhe përmirësohen, sepse siç vlerëson ai për Kosovo online, ato kanë shkuar në një drejtim i padëshiruar në kohën e ministrit Bujar Osmani.

Siç thekson ai, qëllimi i politikës maqedonase është të krijojë marrëdhënie të mira me të gjithë fqinjët, veçanërisht me ata që nuk vendosin kushte dhe veto.

"Këto janë Serbia dhe Kosova. Mendoj se qeveria e re do të përpiqet të vendosë ose të rivendosë marrëdhëniet midis Shkupit dhe Beogradit siç kanë qenë. Dhe sa i përket Kosovës, shpresoj që ata të vazhdojnë të kenë marrëdhënie në drejtim të respektit dhe mirëkuptimit të ndërsjellë. Pra, nuk pres që marrëdhëniet me disa të bëhen më të ashpra dhe me të tjerët të përmirësohen ajo që duhet është që marrëdhëniet me Kosovën të vazhdojnë në një drejtim të ngjashëm dhe të përmirësohen marrëdhëniet me Serbinë, e cila, veçanërisht në periudhën e ministrit Bujar Osmani, disi shkuan në një drejtim të padëshirueshëm”, thekson Bozhinovski.

Ai shton se numri i votave të fituara dhe mandatet në parlament janë brenda kufijve të asaj që pritej para zgjedhjeve.