Petrov: Kosova mund të fillojë një linjë ajrore me ndihmën e një transportuesi ekzistues

Për të filluar një linjë ajrore në Kosovë, është i nevojshëm një plan biznesi i qëndrueshëm, leje rregullatore, staf profesional dhe investime të konsiderueshme, dhe një nga modelet e mundshme është bashkëpunimi me një transportues ekzistues që fillimisht do të operonte fluturime, ndërsa kompania vendase do të zhvillonte kapacitetet e veta, sipas kapitenit në pension Slobodan Petrov, i cili mori pjesë në fillimin e disa linjave ajrore.

Në vitin 2025, Aeroporti i Prishtines kishte më shumë se 4.6 milionë pasagjerë, gjë që, sipas kapitenit në pension Slobodan Petrov, tregon rëndësinë e atij tregu. Megjithatë, për të filluar një linjë ajrore vendase, së pari është e nevojshme të përcaktohet modeli i biznesit dhe qëndrueshmëria financiare e projektit.

"Unë besoj se ekziston një potencial serioz tregu që justifikon përpunimin e detajuar të projektit të linjës ajrore vendase. Modeli konkret i biznesit, fushëveprimi i operacioneve dhe qëndrueshmëria financiare duhet të konfirmohen me një plan biznesi të përshtatshëm", thotë Petrov.

Hapat e parë do të përfshijnë përzgjedhjen e investitorëve, përcaktimin e metodave të financimit, formimin e një ekipi menaxhues dhe përcaktimin e kërkesave rregullatore. Pas kësaj, do të pasonte zgjedhja e avionëve dhe destinacioneve, rekrutimi i stafit, trajnimi dhe përgatitja e dokumentacionit të nevojshëm për të marrë leje për fluturime.

Një nga vendimet e rëndësishme do të lidhej me mënyrën e sigurimit të avionëve. Përveç blerjes, është e mundur që ato të merren me qira pa ekuipazh ose me ekuipazh dhe shërbime shoqëruese, si dhe qiraja me mundësinë e blerjes së mëvonshme.

Petrov veçon bashkëpunimin me një linjë ajrore ekzistuese si një nga opsionet, e cila fillimisht do të operonte fluturime, ndërsa kompania lokale do të zhvillonte biznes dhe do të përgatitej për operacione të pavarura.

"Do të konsideroja veçanërisht një bashkëpunim fillestar me një linjë ajrore ekzistuese përmes qirasë së avionëve me ekuipazh dhe shërbime shoqëruese ose një marrëveshjeje të përshtatshme çarter, mundësisht në llojin e avionëve të planifikuar për flotën e ardhshme të vet", thotë Petrov.

Në atë model, fluturimet fillimisht do të operoheshin nga një partner i licencuar sipas certifikatës së vet të operatorit ajror (AOC), me miratimet e nevojshme, ndërsa kompania vendase do të zhvillonte markën, shitjet dhe bazën e klientëve. Në të njëjtën kohë, stafi vendas do të trajnohej dhe do të fitonte përvojën e nevojshme për të marrë përsipër një pjesë gjithnjë e në rritje të operacioneve.

"Një pjesë edhe më e rëndësishme e një bashkëpunimi të tillë do të ishte transferimi i njohurive dhe trajnimi praktik i stafit vendas përmes programeve të miratuara, mbikëqyrjes së nevojshme dhe autorizimeve të përshtatshme. Kjo do të përfshinte stafin e fluturimit, kabinës, teknik, operativ, komercial dhe tokësor", thekson Petrov.

Për operim të pavarur, do të ishte e nevojshme të sigurohej mirëmbajtja e avionëve, mbështetja teknike, sigurimi, furnizimi me karburant dhe shërbimet e aeroportit, si dhe sistemet e rezervimit, shitjes dhe menaxhimit operativ. Para se të fillonte operacionet e veta tregtare, një transportues vendas do të duhej të përmbushte kërkesat rregullatore dhe të merrte certifikatën e vet të operatorit ajror (AOC) dhe licencën e operimit.

Petrov beson se kalimi në operacionet e veta duhet të jetë gradual, në përputhje me zhvillimin e personelit dhe mundësive financiare.

"Pas përmbushjes së kërkesave për operacionet e veta, avionët do të futeshin gradualisht përmes qirave ose marrëveshjeve me mundësinë e blerjes së mëvonshme, ndërsa kompania vendase do të merrte përsipër një pjesë më të madhe të biznesit dhe përfundimisht të gjithë operacionin", pohon ai.

Si shembull i një zhvillimi të tillë, Petrov citon përvojën e linjës ajrore Sosoliso në Nigeri, në lançimin e së cilës ai mori pjesë.

"Ne filluam me DC-9 të JAT-it dhe burimet e tij, dhe kompania më vonë zhvilloi një flotë prej pesë avionësh, përfshirë MD-83. Unë e përmend këtë shembull si përvojën e zhvillimit gradual të organizimit, personelit dhe aftësive tona operacionale", thotë Petrov.

Slobodan Petrov është një kapiten në pension, instruktor dhe ekzaminues i klasifikimit të tipit të avionëve me afërsisht 22,000 orë fluturimi. Gjatë karrierës së tij, ai punoi në JAT dhe më pas mori pjesë në fillimin dhe zhvillimin e linjave ajrore në Evropë, Afrikë dhe Azi. Në Centavija, ai kreu një nga funksionet kryesore në procesin e marrjes së AOC dhe trajnimit të ekuipazhit, dhe përfundoi fluturimin aktiv në vitin 2021.