Vujoviq: Çështja politike është thelbësore për krijimin e një linjë ajrore në Kosovë

Pengesa më e madhe për krijimin e një linje ajrore në Kosovë nuk duhet të jetë mungesa e parave, avionëve apo stafit profesional, por statusi politik dhe ndërkombëtar i një transportuesi të tillë, i cili mund të ndikojë në funksionimin e tij në trafikun ajror ndërkombëtar, vlerëson për Kosovo Online Predrag Vujoviq, ish-drejtor i JAT dhe themelues i Centavia.

Themelimi i një linje ajrore kombëtare sot nuk ka më rëndësinë që kishte në të kaluarën, kur ishte edhe simbol i shtetësisë, thotë Vujoviq.

"Dikur, për shembull, në gjysmën e parë të shekullit të kaluar, kur Afrika po çlirohej, gjëja kryesore ishte të krijohej një flamur, një himn dhe një linjë ajrore. Secili kishte linjën e vet ajrore dhe vendi në këtë mënyrë legjitimohej sikur të ekzistonte. Ai parim dhe ai mentalitet janë shfuqizuar prej kohësh. Doli të ishte shumë i shtrenjtë, i paarsyeshëm dhe nuk sjell asgjë", shpjegon Vujoviq.

Përvoja në themelimin e Centavia-s, të cilën ai e nisi në mesin e viteve 2000, i tregoi atij se edhe një projekt biznesi dhe operacional i përgatitur mirë nuk garanton mbijetesën e kompanisë nëse ka pengesa politike.

"Ne bëmë gjithçka, si të thuash, sipas rregullave, siç thotë profesioni. Megjithatë, nuk i parashikuam momentet politike që ishin të pranishme në atë moment", thotë Vujoviq.

Centavia, shpjegon ai, hyri në një lloj konflikti interesi me transportuesit kombëtarë të atëhershëm, JAT dhe Montenegro Airlines.

"Praktikisht, kompania që krijuam ishte si ai gjeli që fillon të këndojë herët dhe përfundon në tenxhere, sepse ishim në një situatë të vështirë midis kompanisë kombëtare, atëherë ish-kompanisë sime, JAT, nga njëra anë, dhe Montenegro Airlines nga ana tjetër. Ato dy kompani ishin atëherë pjesë e një shteti tjetër të përbashkët, dhe ne ishim si një fëmijë i tretë, plotësisht i padëshiruar", përshkruan gjallërisht Vujoviq.

Edhe pse Centavia mori leje për të fluturuar në Evropën Perëndimore dhe certifikatat përkatëse nga Komuniteti Evropian, kjo nuk ishte e mjaftueshme për të siguruar operacione të qetë.

"Fakti që morëm leje për të fluturuar në Evropën Perëndimore dhe morëm të gjitha certifikatat e Komunitetit Evropian nuk na ndihmoi të ruanim trafikun Beograd-Tivat, për shembull", thekson ai.

Duke folur për mundësinë e krijimit të një linje ajrore në Kosovë, Vujoviq nuk përjashton që mund të sigurohen burime financiare, teknike dhe njerëzore, por ai beson se para së gjithash është e nevojshme të sqarohen rrethanat politike dhe ndërkombëtare në të cilat do të operonte një transportues i tillë.

"Kush po e themelon kompaninë? Me çfarë lloj certifikatash do të shfaqet ajo kompani? Si duket një kompani që mban emrin e Kosovës dhe ka një AOC të Kosovës në krahasim me vendet që nuk e kanë njohur Kosovën? Çfarë do të thotë kjo? Cilat do të jenë pasojat? Si do të lëvizë dhe çfarë do të ndodhë me marrjen me qira të pajisjeve apo edhe të avionëve nga një palë e tretë, gjë që me siguri do t'ju ndodhë gjatë trafikut? Si do të ndikojë në funksionimin e kompanisë? Kjo është një nga pyetjet e para", shpjegon Vujoviq.

Një AOC është një certifikatë që konfirmon se një linjë ajrore përmbush kërkesat për transportin ajror. Vujoviqi tregon se statusi i një certifikate të tillë dhe mundësia e njohjes së saj në vendet që nuk e njohin Kosovën mund të ndikojnë në operacionet e transportuesit, duke përfshirë përdorimin e avionëve dhe pajisjeve të tjera të marra me qira nga kompanitë e huaja.

Përveç rrethanave politike, është e nevojshme të merren në konsideratë rrethanat ekonomike. Vujoviqi paralajmëron se krijimi i një linje ajrore kërkon investime të mëdha, pavarësisht nëse është kapital publik apo privat.

"Është një sport shumë i shtrenjtë. Kushdo që vendos të investojë në të duhet të investojë shumë para, qoftë kapital qeveritar apo privat. Një person privat do të mendojë tre herë nëse do të hidhet në një biznes kaq të mirë. Tingëllon bukur, është bukur të bësh fotografi, është bukur të fluturosh në destinacione të ndryshme, megjithatë, është shumë e shtrenjtë", thotë ai.

Sipas tij, gjetja e pilotëve, inxhinierëve, ekuipazhit të kabinës dhe njerëzve komercialë është një pjesë e rëndësishme e përgatitjeve, por nuk është problemi më i madh.

"Gjetja e inxhinierëve, reklamave, asistentëve të fluturimit, pilotëve - kjo është një pjesë e vogël. Nuk është e lehtë, por po bëhet. Megjithatë, sigurimi i një kuadri politik dhe trajtimi i barabartë si çdo kompani tjetër në Evropë, duhet të sqarohet përpara se dikush të mendojë të ndërtojë një linjë ajrore", përfundon Vujoviq.