Dimitrievski: Asnjëherë nuk kemi marrë përgjigje zyrtare se kush ishte skenaristi dhe kush regjisori i skenarit nga Kumanova

Standardet e dyfishta të bashkësisë ndërkombëtare në reagimet ndaj konfliktit të fundit në Banjskë dhe aktit terrorist në Kumanovë në vitin 2015, ditët e fundit kanë theksuar edhe zyrtarë nga Beogradi, dhe kryetari i komunës së Kumanovës Maksim Dimitrievski, duke kujtuar, siç thotë ai mini-lufta e tetë viteve më parë, thotë se një grup "hyri në qytet nga Kosova fqinje dhe synonte ta destabilizonte atë".

Duke krahasuar Banjskën dhe Kumanovën, Dimitrievski thotë se ka shumë ngjashmëri, por se në Maqedoni personat që ishin në anën e terroristëve nuk janë vrarë apo qëlluar, por janë kapur, dënuar dhe aktualisht janë duke vuajtur dënimin me burg.

Edhe sot, tregon ai, nuk ka një përgjigje zyrtare se kush ishte skenaristi dhe kush ishte regjisori i skenarit në Kumanovë.

Kujtesa e ngjarjeve tragjike në Kumanovë në vitin 2015 është ringjallur për të gjithë ne në rajon këto ditë. Në qytetin tuaj, me sa duket, ai kujtim nuk ikën kurrë. Si e kujtoni majin 2015? Na kujtoni se çfarë ndodhi atëherë dhe cili ishte qëllimi i njerëzve që erdhën nga Kosova në Kumanovë dhe po përgatiteshin për aksion këtu?

Ka ndodhur një akt klasik terrorist. Ndërhyrja e një grupi militant në qytet, i cili për fat të mirë nuk kishte mbështetjen e popullatës vendase, në një pjesë të qytetit të banuar kryesisht me shqiptarë, por ku jetojnë edhe maqedonas dhe një numër i vogël serb. Sipas hetimeve, ka pasur edhe persona bashkëpunëtorë të këtij grupi terrorist dhe të gjithë kësaj i ka paraprirë bastisja në dhomën e rojeve të Goshincës, ku kanë marrë sasi të mëdha armësh. Dy ditë luftë. “Dita e Evropës” u festua më 9 maj, fitorja mbi fashizmin u festua në Moskë më 10 maj dhe një miniluftë dyditore u zhvillua në Kumanovë, e cila përfundoi tragjikisht me vrasjen e tetë policëve dhe më shumë se tridhjetë e shtatë të plagosur. Fatmirësisht nuk ka pasur viktima civile dhe Kumanova është e traumatizuar nga kjo ngjarje edhe sot e kësaj dite, besoj edhe i gjithë vendi dhe i gjithë rajoni. Ne nuk kishim përvojë me ngjarje të tilla me sulme terroriste në qytet, por para kësaj ndjehej se po përgatitej diçka, sepse vihej re një prani më e madhe e policëve dhe vendosja e tyre në vende të caktuara të qytetit, që do të thotë se shteti ynë shërbimet kishin disa njohuri. Por ne si qytetarë nuk kemi marrë asnjëherë një përgjigje zyrtare se kush është skenaristi dhe kush është regjisori i këtij skenari.

Pas aksionit u ngrit debati për kualifikimin e aktit dhe trajtimin e atyre që e ndërmorën aktin. Gjegjësisht, në varrimin e terroristëve të vrarë kishte zyrtarë të partive politike, flamuj të UÇK-së, anëtarë të asaj organizate insistuan që të varrosen me nderimet më të larta ushtarake, gjë që u bë. Më vonë, njërit prej tyre iu ngrit një monument. Cilat ishin reagimet për këtë në Maqedoni?

Mendoj se në atë periudhë, menjëherë pas ngjarjes, pati një dënim nga pala kosovare për atë ngjarje. I gjithë komuniteti ndërkombëtar sigurisht e dënoi ngjarjen. Ka reaguar edhe vendi ynë, fatkeqësisht me viktima të mëdha. Por ajo që duhet përmendur është pikërisht ajo që ju pohoni se këta njerëz kur u kthyen trupat e tyre në Kosovë në njëfarë mënyre u glorifikuan si heronj, gjë që është e dënueshme, terrorizmi nuk guxon të glorifikohet sepse nëse e bëni këtë do t'ju ndodhë përsëri është absolutisht e dënueshme. Është hera e parë që dëgjoj nga ju që është ngritur një monument dhe është absolutisht e dënueshme. Kërkohet falje, jo dënim, sepse ai grup nga Kosova fqinje ka hyrë në qytetin tonë dhe ka pasur për qëllim destabilizimin e qytetit, e supozoj edhe vendin. Hetimi duhet të tregojë se kush mori pjesë në atë ngjarje.

Si reagoi bashkësia ndërkombëtare ndaj përleshjes në Kumanovë, si u karakterizua ai depërtim në territorin e një shteti sovran dhe më vonë mënyra e largimit të terroristëve?

Komuniteti ndërkombëtar veproi me shumë përgjegjësi, u përfshi, sipas njohurive të mia, drejtpërdrejt në ngjarjen dhe në një pjesë të negociatave që u zhvilluan, sepse po të mos ishte përfshirë, mendoj se konflikti do të kishte zgjatur më shumë dhe do të kanë qenë më shumë dëme materiale, por edhe humbje njerëzore. Sa i përket dëmit material, i gjithë dëmi i pronarëve të objekteve të dëmtuara në atë aksion është kompensuar menjëherë nga buxheti komunal dhe ai shtetëror. Meqë ra fjala, pasoi dënimi zyrtar i komunitetit ndërkombëtar. Dhe nëse po përpiqeni të bëni një paralele me atë që ndodhi në Kosovë, supozoj se jeni të interesuar, mendoj se ka shumë ngjashmëri në të dyja rastet. Shteti duhet të reagojë në mënyrë të organizuar, por nga ana tjetër, në Maqedoni në asnjë rast nuk janë vrarë persona të lënduar nga terroristët apo të qëlluar, por janë kapur dhe dënuar ligjërisht dhe aktualisht janë duke vuajtur dënimin me burg.

Ju personalisht dhe Kumanova keni aktivitete në luftën kundër terrorizmit, çfarë konkretisht dhe a është reagimi juaj i drejtpërdrejtë ndaj asaj ngjarjeje dhe parandalimi për të ngjashme të mundshme?

Po, Kumanova menjëherë iu bashkua “Rrjetit të Qyteteve të Forta”, i cili financohet nga Departamenti i Shtetit i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Danimarkës dhe Norvegjisë, si dhe nga Bashkimi Evropian. Ne jemi aktivë në këtë fushë. Ne kemi formuar ekipe të forta parandaluese në komunitet, pikërisht për të parandaluar dhunën dhe veprimet ekstreme, dhe gjithçka për të mos na ndodhur çdo formë e sjelljes ekstreme dhe të dhunshme, e lëre më veprime terroriste. Ne iu bashkuam “Rrjetit të Qyteteve të Forta” në nivel botëror, ku janë 160 qytete që e kanë pasur këtë përvojë në histori dhe duan ta parandalojnë. Ne punojmë në mënyrë aktive në fushën e parandalimit. Ne krijuam ekipe lokale në komunitet, ekipe aksioni që punojnë në shkolla, me nxënës të shkollave të mesme... Parandalimi më i madh, më besoni, u tregua në atë konflikt dyditor në qytet, që ishte rezultat i një akti terrorist nga individëve, parandalimi më i madh ishin qytetarët e komunës së Kumanovës, të cilët vijnë nga religjione të ndryshme, nga përkatësi të ndryshme politike, dhe të gjitha e filluam me veprimin e Këshillit të Komunës së Kumanovës, i cili njëzëri dënoi, pavarësisht se kush nga cila parti vjen, atë akt veprimi. Pastaj të gjithë së bashku maqedonas, shqiptarë, serbë, romë, vllehë, turq... Kumanova është komunë me karakter multietnik, ne që në fillim votuam ta dënojmë një akt të tillë. U përfshinë edhe përfaqësues, udhëheqës fetarë... Kemi forma të ndryshme veprimi. Për momentin, rezultatet janë të shkëlqyera, por duhet të veprohet në disa fusha, sepse duhet të parandalojmë sjelljet ekstreme, në shkolla dhe në të gjitha vendet e tjera të qytetit dhe të vendit.