Hasani: Gjykata Kushtetuese mund të bëjë korrigjime, por nuk e anulon projektstatutin e AKS

Ish-kryetari i Gjykatës Kushtetuese të Kosovës dhe profesori i së drejtës ndërkombëtare, Enver Hasani, tha se Gjykata Kushtetuese e Kosovës mund të bëjë disa korrigjime në draft statutin e Asociacionit të Komunave Serbe, kur qeveria e Kosovës t'ia dërgojë draftin atij gjyqësor për shqyrtim, por se ai nuk beson se do të anulojë të gjithë draftin.

Në një intervistë për Kosovo online, Hasani ka thënë se Asociacioni është obligim i Kosovës, i cili do të përmbushet pasi Kosova të bëhet anëtare e Këshillit të Evropës, sepse liderët e Kosovës Vjosa Osmani, Albin Kurti dhe Glauk Konjufca janë angazhuar për këtë.

“Jam i sigurt se Gjykata Kushtetuese do të bëjë disa korrigjime, por dyshoj shumë se do ta anulojnë draft-statutin e Asociacionit, kemi edhe aktgjykimin e Gjykatës Kushtetuese të vitit 2015 që konformon se ky subjekt duhet të formohet”, ka thënë Hasani.

Kosova ka marrë rekomandimin e Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës për anëtarësim në atë institucion ndërkombëtar. A është vendimi i pritur?

Po, pak a shumë po, ka qenë raporti i zonjës Bakojani dhe udhëzimet dhe rekomandimet e juristëve të shquar të Këshillit të Evropës dhe në ato raporte dhe rekomandime nuk ka ndryshuar asgjë. Jo vetëm për mua, këtu në Kosovë ishte e pritshme.

Formimi i AKS ishte një nga kushtet për anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës. A mundet fakti që nuk u formua AKS të ndryshojë rrjedhën e votimit në Komitetin e Ministrave më 16. maj dhe të sjellë rezultat negativ për Kosovën?

Kjo mund të ndodhë nëse pala kosovare tregon vullnet të mirë. Asociacioni nuk është pjesë e raportit. Zonja Bakojani tha qartë se formimi i Asociacionit së Komunave Serbe nuk është kusht në parim, kushte të tilla nuk janë vendosur në vende të tjera dhe as në Kosovë. Por kjo është diçka që do të ndodhë pas votimit të Komitetit të Ministrave të Këshillit të Evropës sepse Kosova ka marrë në mënyrë të njëanshme obligimin e nënshkruar nga Kurti, Osmani dhe Konjufca. Ligjërisht, Asociacioni është obligim i Kosovës që do të përmbushet pas anëtarësimit të Kosovës në Këshillin e Evropës. Mund të ndodhë edhe më herët, por po e përsëris, është vullnet politik i Kosovës.

Mediat kanë raportuar se më 10 maj Kosova do të dorëzojë në Gjykatën Kushtetuese draft-statutin e Asociacionit? Nëse kjo ndodh, çfarë mundë të presim se do të ndodhë?

Edhe pse nuk është një kërkesë, mund të ndodhë. Sapo drafti shkon në Gjykatën Kushtetuese, ai detyrim ka mbaruar. Jam i sigurt se Gjykata Kushtetuese do të bëjë disa korrigjime, por dyshoj fort se do të anulojnë projektstatutin e Asociacionit, kemi edhe vendimin e Gjykatës Kushtetuese të vitit 2015 që konformon që ky subjekt duhet të formohet. Megjithatë, ka disa dispozita të jashtme, të cilat gjykata mund t'i korrigjojë. Por të anulojë të gjithë draftin e statutit, dyshoj shumë.

Përvjetori i Marrëveshjes së Brukselit është 19 prilli. Cilat ishin detyrimet, çfarë është përmbushur deri më tani? Cilat pyetje mbeten të hapura?

Nga pala serbe është çështja e personave të pagjetur dhe qëndrimi i palës serbe është pak më mbrojtës sa i përket përfaqësimit të Kosovës në marrëdhëniet ndërkombëtare. Nga ana e Kosovës është obligim formimi i Asociacionit të Komunave Serbe. Këto janë gjërat më të diskutueshme që janë të hapura. Ka edhe shumë gjëra që kanë të bëjnë me targat, rrymën, valutën serbe dhe Bankën Qendrore të Kosovës, etj... Në fakt, bëhet fjalë për zbatimin e draft-statutit të Asociacionit, i cili është hartuar nga bashkësia Evropiane.

Avokatët serbë në Kosovë apeluan në Gjykatën Kushtetuese kundër vendimit të BQK-së për ndalimin e dinarit. A ka arsye ai ankim, a është Gjykata Kushtetuese vendi ku duhet të zgjidhet ajo çështje?

Ata nuk janë palë e autorizuar, sepse nuk bëhet fjalë për një mosmarrëveshje individuale, kështu që proceduralisht do të refuzohet si e paligjshme, sepse mungon identifikimi aktiv i palëve. Jam shumë i sigurt se, nëse do të kalonte, për shembull, përmes mbrojtësit ligjor publik ose përmes ndonjë organi të autorizuar kushtetues, gjykata e meritës do të kishte kundërshtime serioze ndaj asaj rregulloreje të Bankës Qendrore të Kosovës.

Të dielën do të votohet pro apo kundër zëvendësimit të kryetarëve të komunave në veri të Kosovës. A është Udhëzimi Administrativ i Ministrisë së Vetëqeverisjes Lokale një mënyrë legjitime për shkarkimin e kryetarëve dhe a ka një mënyrë më të thjeshtë për ta zgjidhur këtë çështje?

Jo, i thashë mediave në atë kohë që nuk ishte legjitime. Dekreti nuk mund të zëvendësojë ligjin. Ai dekret nuk ka asnjë bazë ligjore dhe kushtetuese, por është bërë ashtu siç është bërë dhe këtu Kosova e ka vënë veten në një situatë të sikletshme, në vend që ta thjeshtojë atë në një mënyrë tjetër, p.sh. me dorëheqje, ose disa amendamente apo ndryshime në ligj në mënyrë që organet e autorizuara kushtetuese ta organizojnë tërë atë proces. Ministria e Vetëqeverisjes Lokale nuk mund të urdhërojë me dekret Komisionin Qendror të Zgjedhjeve si organ administrativ, sepse Komisioni Qendror i Zgjedhjeve nuk është organ vertikal që është në varësi të Ministrisë dhe Qeverisë. Kemi edhe zgjedhje, nëse ky votim nuk ka sukses, si do të shpallë zgjedhjet në veri kreu i shtetit sipas dekretit të qeverisë? Është totalisht antikushtetuese dhe e paligjshme.

Pas kësaj situate, a do të miratojë Kosova një ligj për referendum, që të dihet procedura për disa situata të ngjashme, pa qenë sipas Udhëzimit Administrativ?

Dyshoj sepse ligji për referendumin ka kufizime kushtetuese për atë se çfarë mund të bëhet referendumi, për çfarë çështjesh mund të organizohet, nuk besoj se do të ndodhë, sepse është një çështje e ndjeshme dhe pikërisht ato kufizime kushtetuese të tentohet të shqetësohet nga ligji. Mendoj se do të rregullohet me ligje sektoriale, si në veri me ndryshime në ligj, për disa të tjera me ligje të tjera sektoriale. Ka modalitete referendumi për çështje jopolitike, por në kuptimin politik dyshoj se do të ndodhë.

Nëse votimi në veri është i pasuksesshëm, duke qenë se Lista Serbe ka shpallur bojkot, cilat janë hapat e radhës ligjore?

Nuk ka asnjë hap ligjor. Për këtë janë hapat e urdhëresës, nuk jam marrë shumë me të, por mendoj se pas një viti mund të përsëritet. Kjo po i komplikon edhe më tej gjërat dhe në dëm të Kosovës dhe reputacionit të saj në botë dhe përballë aleatëve dhe akterëve të tjerë ndërkombëtarë.