Kush po i shkruan ato letra atje? Roli i urës së Ibrit dhe lufta për mbijetesë politike

“Fiasko në Këshillin e Evropës solli në sipërfaqe ndarjen e pozitave të përfaqësuesve kryesorë të autoriteteve të Kosovës dhe planet e tyre për të ardhmen. Kurti thotë se dallimet në veprimtarinë politike mes tij dhe Vjosa Osmanit nuk janë të pakapërcyeshme, por të gjithë e shohin që rrugët e tyre ndryshojnë”.

Përgatiti: Millosh Gariq

Që nga momenti kur në vitin 2020 Vjosa Osmani vendosi të nisë një karrierë të pavarur politike jashtë Bashkimit Demokratik të Kosovës amë, duke bërë pakt me Albin Kurtin dhe Vetëvendosjen e tij, në pazarin politik të Prishtinës u shfaqën disa herë histori për marrëdhënie jo aq të mira e aq më pak të ndershme mes dy kabineteve, kryeministrit dhe presidentit.

Lidhjet e vjetra dhe përkrahja që ka Osmani në një pjesë të estabilimentit në Uashington, ndikimi i saj në Kosovë e kundërshtojnë idenë e Kurtit për rëndësinë dhe rolin e tij politik tek shqiptarët. Në të njëjtën kohë, imazhi i keq i Kurtit në SHBA dhe mbështetja e tij në qarqet e Berlinit dhe Londrës e rritën rivalitetin mes dy kabineteve në Prishtinë që në fillim.

Pas dështimit serioz të lidershipit politik të Kosovës për t'iu bashkuar Këshillit të Evropës muajin e kaluar, konflikti i mëhershëm i ndezur është kthyer në mosmarrëveshje të hapur dhe zhvendosje të përgjegjësive.

Analistët në Prishtinë besojnë se vërejtja e Presidentes Vjosa Osmani ndaj ministres së Punëve të Jashtme Donika Gërvalla-Schwarc, për shkak se ajo nuk e ka njoftuar për letrën që i ka dërguar kryetares së Kuvendit të KE, në fakt është përpjekja e saj për t'u distancuar nga dështimi i qeverisë së Kurtit kur është fjala për anëtarësimin e Kosovës në atë organizatë ndërkombëtare.

Për përkujtim, letrën e përmendur Gërvalla e ka dërguar me premtim se në vend të Projektstatutit të Bashkësisë së Komunave Serbe të dërguar nga Brukseli vjeshtën e kaluar, Prishtina do ta bëjë vetë një draft dhe do ta dërgojë në Gjykatën Kushtetuese për vlerësim, por vetëm kur të anëtarësohet në Këshillin e Evropës. Shumë analistë, në mesin e tyre edhe gazetari dhe publicisti nga Prishtina, Veton Suroi, mendojnë se letra ka qenë e gabuar në përmbajtjen e saj, si dhe në mënyrën dhe momentin e dërgimit të saj.

Me reagimin e Vjosa Osmanit është pajtuar edhe analisti politik me përvojë Nexhmedin Spahiu, por ka theksuar se është dashur të reagojë kur ministri i Infrastrukturës Liburn Aliu së fundmi ka deklaruar se “Kosova është shtet i përkohshëm”, sepse, beson ai, është një çështje shumë më serioze. Spahiu pajtohet se Osmani nuk është në të njëjtën gjatësi vale me kabinetin e Kurtit.

“Nuk e di pse pikërisht lidhja mes Vjosa Osmanit dhe Albin Kurtit u bë e keqe. E di vetëm se arsyeja nuk është ajo që paraqitet në publik”, ka mbetur enigmatik Nexhmedin Spahiu në deklaratën e tij për Kontekst.

Ura e Ibrit për fundin e mandatit

Deputeti i PDK-së, Bekim Haxhiu, ka bërë të ditur se Vjosa Osmani nuk ka bërë koalicion me Vetëvendosjen për interesat e qytetarëve, por për interesat e saj politike.

“Ka mashtruar Fatmir Sejdiun, Isa Mustafën, edhe Kurtin, kthimi i shpinës nuk është gjë e madhe për të”, thotë Haxhiu.

Çfarë ka arritur Kurti duke inkurajuar Gërvallën t'u shkruajë liderëve të Këshillit të Evropës pa dijeninë e Vjosa Osmanit dhe çfarë po planifikon presidenti tani duke hapur një konflikt të drejtpërdrejtë me qeverinë?

Analisti Blerim Burjani shpjegon për Kontekst se qeveria e Kosovës ndodhet në një situatë të quajtur krizë institucionale.

“Është një situatë e pafavorshme, e cila kërkon menaxhim të mirë dhe reagim pa panik. Më shumë se një vit më parë pati mosmarrëveshje mes kryeministrit Kurti dhe presidentit Osmani, por ato nuk dolën në shesh. Problemi u ngrit për shkak të disa vendeve të Quint-it që fjalë për fjalë e ndaluan anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës dhe krijuan një krizë në Kosovë. Mendoj se Kurti është mashtruar nga disa shtete lidhur me anëtarësimin e Kosovës në Këshillin e Evropës, sepse ka pasur vetëm një kusht, që të zbatohet vendimi i Gjykatës Kushtetuese për tokën e manastirit të Deçanit, por pas kësaj u vendosën kushtet për të zbatuar marrëveshjen për Bashkësinë e e Komunave Serbe, e cila u bllokua nga Kurti dhe institucionet e Kosovës”, vëren Burjani

Bashkësia ndërkombëtare, thotë ai, i dha më shumë hapësirë politike presidentit Osmani. Kurti ndërkohë po bënte lëvizje të pavarura, dhe hapja e urës së Ibrit është e fundit në seri, dhe në një farë mënyre futja e saj në zgjedhje.

“Disa vende e vënë në plan të parë Osmanin, SHBA-të, por edhe disa vende evropiane. Një situatë e tillë nuk ishte e favorshme për Kurtin, i cili mbeti vetëm, dhe vendimet që pamë në veri ishin vendime të njëanshme të Kurtit, pa konsultim me Perëndimin. Ato ngjarje janë sherri mes Kurtit dhe Osmanit. Tashmë Kurti ka në dispozicion vetëm një vendim tjetër, zbatimin e marrëveshjes për hapjen e urës së Ibrit për qarkullim. Kështu i ka mbetur Kurtit edhe para zgjedhjeve dhe mund ta mbyllë mandatin katërvjeçar”, thotë Burjani.

Sipas tij, zgjedhjet parlamentare mund të mbahen në shtator ose tetor.

“Në fakt, bashkësia ndërkombëtare i ka premtuar Serbisë dhe Vuçiqit se nuk do të ketë anëtarësim të Kosovës në Këshillin e Evropës pa zbatimin e marrëveshjes për Bashkësinë e Komunave Serbe dhe kjo ka kontribuar në këtë pasqyrë të shëmtuar të marrëdhënieve mes Kurtit dhe Osmanit. Përmenden edhe zgjedhjet e jashtëzakonshme, kështu që bashkësia ndërkombëtare do të rrëzonte institucionet e Kosovës dhe qeverinë e cila është në bllokadë. Mendoj se ka mundësi që zgjedhjet të mbahen në shtator ose tetor”, përfundon Burjani.

Politologu Ognjen Gogiq vlerëson se ka dallime të theksuara mes Albin Kurtit dhe Vjosa Osmanit sa i përket marrëdhënieve me partnerët perëndimorë.

“Osmani është më i orientuar pro-perëndimor, ndërsa Kurti nuk heziton të kundërshtojë Perëndimin”. Sa herë që shpërtheu një krizë në marrëdhëniet ndërmjet Prishtinës dhe Perëndimit, ai dallim dilte në sipërfaqe, vetëm se Osmani gjithmonë deklarohej për këtë në një mënyrë shumë më diskrete. Me disa mesazhe dhe eufemizma më delikate, siç është nevoja për një koordinim më të madh me partnerët perëndimorë, Osmani u distancua nga Kurti që të mos viheshin në pikëpyetje marrëdhëniet e saj me qendrat perëndimore për shkak të veprimeve të Kurtit. Ajo shpesh takohej me ambasadorë apo zyrtarë të tjerë për të treguar se nuk është ajo që i dëmton marrëdhëniet me Perëndimin”, shpjegon Gogiq për Kontekst.

Çfarë kërkon Kurti?

Në situatën rreth Këshillit të Evropës, megjithatë, puna është ndryshe, sepse Osmani asnjëherë nuk është distancuar kaq hapur dhe në mënyrë eksplicite dhe nuk ka kritikuar veprimet e qeverisë së Kurtit.

“Pyetja është pse ajo vendosi të jetë kaq e drejtpërdrejtë këtë herë. Ndoshta Osmani është i vetëdijshëm se sa dëm i ka shkaktuar realisht diplomacisë kosovare letra e Gërvallës drejtuar Asamblesë Parlamentare të Këshillit të Evropës, sepse ai akt tregonte një nivel të lartë diletantizmi dhe mosrespektimi të përgjithshëm për Perëndimin nga ana e Kosovës. Megjithatë, Gërvalla mund të jetë nga partia Guxo, e cila u themelua nga Osmani. Kurti ndoshta e ka bërë qëllimisht këtë që Gërvalla të dërgonte një letër për të treguar se ai në fakt kontrollonte edhe partinë që kishte themeluar Osmani. Në kuadër të zgjedhjeve të ardhshme, Kurti ndoshta dëshiron të tregojë se ka ndikim dominues edhe në atë parti dhe se Osmani nuk mund të ndikojë asgjë aty. Vjosa Osmani si presidente e Kosovës nuk mund të përfshihet në jetën partiake. Megjithatë, ajo ende duhet të ruajë njëfarë ndikimi në partinë e saj në mënyrë që të kthehet kur t'i skadojë mandati. Në këtë situatë, në një farë mënyre po zhvillohet në fakt beteja për vendin e saj në jetën politike. Osmani nga njëra anë e ka përjetuar këtë si goditje për pozicionin e saj, por, në anën tjetër, ajo e shihte edhe si një mundësi për të fituar pikë politike duke e zhvendosur barrën e dështimit të Kosovës për t'u anëtarësuar në Këshillin e Evropës te qeveria e Kurtit”, përfundon Gogiq.