Thyerja e tuneli të ri politik drejt arritjes së qëllimeve

Shkrimi për Kosovo online: Zheljko Shajn

Inaugurimi i pushtetit të ri ekzekutiv në Maqedoninë e Veriut mund të pritet më së voni deri të dielën, më 23 qershor. Diskutimi mund të fillojë një ditë më herët, të shtunën, pasi kryeministri i ardhshëm Hristijan Mickoski me shumë gjasa të premten do t'ia dërgojë propozimin e kabinetit të tij organit më të lartë legjislativ, i cili ka 120 deputetë.

Për të formuar zyrtarisht një pushtet të ri ekzekutiv, është e nevojshme të votohen të paktën 61 deputetë. Mickoski, natyrisht, pret që do të ketë edhe shumë vota, pasi VMRO-DPMNE me dy partnerë në koalicion - shoqatën Znam dhe koalicionin shqiptar Vlen, ka gjithsej 78 deputetë. Pas konstituimit të qeverisë së re, do të kompletohet pushteti ekzekutiv legjislativ dhe gjyqësor në Republikën e Maqedonisë së Veriut, me presidenten e re të vendit, Gordana Siljanovska Davkova.

Përbërja e re e qeverisë do të përpiqet të çajë një tunel të ri politik drejt arritjes së synimeve të vendit të tyre, ndër të cilët është edhe integrimi evropian. Në atë rrugë vendi do të përballet me barrierën e trashëguar bullgare, të cilën qeveria e mëparshme nuk arriti ta përballonte, por edhe një bllokadë të re të mundshme nga fqinji grek, nëse nuk respektohet Marrëveshja e Prespës.

Kujtojmë se gjatë ceremonisë së betimit në inaugurimin presidencial, presidentja Gordana Siljanovska Davkova, pa e shqiptuar emrin e vendit, Republika e Maqedonisë së Veriut, filloi një komunikim të ri si në planin e brendshëm ashtu edhe në atë të jashtëm politik kur është fjala për respektimin e zbatimit të Marrëveshjes së Prespës. Në tubimet ndërkombëtare, qoftë duke komunikuar me gazetarë apo shtetarë, ende nuk e përdor emrin kushtetues të vendit. Kështu, në Zvicër, në një tubim ndërkombëtar të përfaqësuesve të njëqind vendeve të botës ku u diskutua për pezullimin e luftës në Ukrainë, ajo shqiptoi fjalinë "vendi im". Në këtë takim ajo ka udhëtuar nga Shkupi, ku paraprakisht ka mirëpritur krerët e shteteve dhe qeverive në Procesin e Bashkëpunimit të Evropës Juglindore (SEECP) dhe takimin e ministrave të Punëve të Jashtme të Procesit, si pjesë e presidencës maqedonase të procesit në kuadër të procesit me moton “Tejkalimi i ndarjeve, ndërtimi i besimit”, ku ajo nuk shkaktoi skandal si në inaugurim, por u shpreh në mënyrë të ngjashme si në Zvicër. Në të dyja takimet ndërkombëtare, Davkova tashmë e raportuar i befasoi të gjithë, në nivel shtetëror, diplomatik dhe politik, duke iu drejtuar një zgjidhjeje që nuk provokoi provokime nga fqinji grek, aq më tepër që në të dyja takimet ishin të pranishëm edhe zyrtarë grekë.

Për hapa të mëtejshëm konkretë në Maqedoninë e Veriut, duhet pritur inaugurimi i qeverisë së re. Gjegjësisht, është mjaft e sigurt se përfaqësuesi Hristijan Mickoski, lideri i VMRO-DPMNE-së, do të dalë para deputetëve të Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut me propozim për përbërjen e pushtetit ekzekutiv, i cili do të përbëhet nga anëtarë e koalicionit opozitar në të gjitha nivelet. Kështu, Mickoski do ta udhëheqë qeverinë e re si pjesë e partive maqedonase VMRO-DPMNE dhe shoqatës Znam, si dhe koalicionit shqiptar Vlen. Ky koalicion qeverisës ka 78 deputetë, nga 120 në Kuvendin e Maqedonisë.

Duke analizuar ndarjen e pushtetit, e cila rezulton nga zgjedhjet parlamentare dhe presidenciale, në krye të shtetit është Gordana Siljanovska Davkova, pushteti ekzekutiv i takoi kryetarit të partisë VMRO-DPMNE Hristijan Mickoski - pra maqedonasve - ndërsa një kuadër shqiptar. – Afrim Gashi, i cili e konsideron Kosovën si atdheun e tij, gjë që shkaktoi reagime të furishme te maqedonasit. Kryeministri i ardhshëm kërkoi t'u kërkojë falje qytetarëve nëse ka bërë një deklaratë të tillë, pasi që në biseda me të Gashi u ka thënë se kanë një shtet të përbashkët - Maqedoninë. Ky qëndrim i Mickoskit tregon se ai do të udhëheqë një politikë të balancuar në planin e brendshëm. Por pushteti legjislativ është në duart e shqiptarëve. Dhe ka gjasa që ky parim i ndarjes së pushtetit në vija kombëtare të funksionojë për një kohë të gjatë në këtë vend, ku maqedonasit dhe shqiptarët do të ndajnë funksionet shtetërore, nën maskën e ruajtjes së paqes në këtë zonë pas konfliktit të armatosur të vitit 2001, nga të cilat shqiptarët fituan të drejtat e tyre për të marrë pjesë në marrëveshjen kornizë të Ohrit nën autoritetin e Maqedonisë së Veriut, megjithëse këto të drejta ushtroheshin edhe në RSF Jugosllavi, veçanërisht në Kosovë dhe Metohi. Të kujtojmë Sinan Hasanin, Xhavit Nimanin, Fadil Hoxhën, Kolë Shirokën e të tjerë që mbanin postet më të larta krahinore dhe shtetërore në atë kohë në vend.

Mickoski, në një koalicion me opozitën shqiptare, e cila është shumë e afërt me Albin Kurtin, u përpoq të zbuste ndikimin e shqiptarëve duke u dhënë atyre vetëm gjashtë ministri, që është një e treta në krahasim me pushtetin e ri ekzekutiv, i cili do të ketë 20 poste ministrore, ndërsa gjatë sundimit BDI me LSDM-në shqiptarët kishin edhe gjysmën e ulëseve ministrore.

Të gjitha partitë kanë shpallur kandidatët e tyre për ministra, të cilët do të kenë një detyrë shumë të përgjegjshme: të përgatisin vendin për rrugën e gjatë të pakalueshme të integrimit evropian, sepse deri më tani BE, NATO dhe SHBA kanë ndjekur një politikë joparimore ndaj Maqedonisë së Veriut, e cila ndryshoi Kushtetutën dhe emri i vendit, por nuk arriti të bëhet anëtare e Bashkimit Evropian, sepse Bullgaria e kushtëzoi me një ndryshim tjetër të Kushtetutës, për ta futur popullin bullgar në aktin më të lartë shtetëror të Maqedonisë së Veriut. Ky kusht i bullgarëve erdhi shumë shpejt pas nënshkrimit të marrëveshjes së Prespës, më 17 qershor 2019. Në këtë, ata u mbështetën nga BE-ja dhe veçanërisht nga Macron dhe Scholz. Të dy shohin një interes për të sunduar Evropën, por me Ballkanin dhe pa Rusinë.

Jo vetëm me lëvizje të guximshme, por edhe me aplikimin e njohurive të profesorëve në fushën e së drejtës kushtetuese, presidentja Siljanovska Davkova së bashku me Mickoskin dhe ekzekutivin e ri do t'i hapin rrugën vendit dhe popullit të saj drejt perspektivave më të mira, pa e shitur identitetin kombëtar dhe gjuhën, të cilat populli maqedonas i ka përkrahur në zgjedhje, duke i dhënë besim presidentes Siljanovska Davkova dhe strukturës opozitare VMRO-DPMNE. Na mbetet të jemi dëshmitarë të suksesit të rrugës së tyre drejt Bashkimit Evropian dhe nëse do t'u duhet të përballen me ndryshime të reja kushtetuese në të, dhe nëse në atë rast BE-ja do të japë garanci se dielli i tyre maqedonas në rrugën evropiane nuk do të të errësohet nga çdo vend.