“Ballkani i Hapur” – filloi në Beograd, Tiranë dhe Shkup, dhe mund të vazhdojë në Berlin, Paris...

Shkruar për Kosovo online: Zhelko Shajn, korrespondent special i Politikës nga Shkupi

Si Procesi i Berlinit ashtu edhe nisma "Ballkani i Hapur" kanë të njëjtin qëllim: lidhjen e vendeve të Ballkanit Perëndimor dhe Bashkimit Evropian, bazuar në vlerat evropiane. Procesi i Berlinit është një nismë ndërkombëtare e krijuar, aksidentalisht ose qëllimisht, gjatë periudhës së krizës ukrainase, kur u nënshkruan Marrëveshjet e Minskut midis Ukrainës dhe Federatës Ruse në 2014 dhe 2015. Në vitin 2019, në Novi Sad, u krijua nisma rajonale e Serbisë, Maqedonisë së Veriut dhe Shqipërisë “Shengeni i vogël” (“Ballkani i Hapur”), i cili tronditi seriozisht politikisht liderët perëndimorë me një sulm unik drejt realizimit të një qëllimi të përbashkët.

Nisma e Berlinit u themelua në vitin 2014 nga Angella Merkel me kabinetin e saj të tretë kancelar, me një buxhet të planifikuar prej afër 30 miliardë eurosh. Megjithatë, kjo nismë premtuese u braktis shumë shpejt dhe zbatimi i saj nuk e pa dritën e ditës. Ka të paktën dy arsye pse, nga këndvështrimi i sotëm, Iniciativa e Berlinit ka ngecur. Le të kujtojmë fillimisht deklaratën e Zhan-Klod Junker, i cili më 8 korrik 2014, si kreu i KE-së, deklaroi në punën e tij se në pesë vitet e ardhshme nuk do të ketë zgjerim të BE-së me vendet e Ballkanit Perëndimor, duke theksuar se procesi i zgjerimit duhet të ndalet, megjithëse vendet e Ballkanit Perëndimor e meritojnë pranimin. Gjithashtu, të rëndësishme janë edhe pranimet e ish-kancelares Angella Merkel dhe ish-presidentit të Francës Hollande se kanë nënshkruar Marrëveshjet e Minskut me synimin për ta përgatitur mirë Ukrainën për një luftë me Federatën Ruse.

Në fund, pranimi i vendeve të Ballkanit Perëndimor në BE nuk u shty për pesë vjet, por në Samitin Evropian në Greqi u la të kuptohet për pranimin e këtyre vendeve në BE vetëm në vitin 2030. Natyrisht, as për këtë nuk ka garanci. Fundi i krizës ukrainase nuk është ende në horizont, sepse negociatat mbi tryezën e gjelbër, pa një simfoni të armatosur në territorin ukrainas, janë ende të padukshme me sy të lirë. Deri më tani, forca jonë e vetme qëndron në zhvillimin e "Ballkanit të Hapur", si një nga 72 nismat rajonale, me synim përmirësimin e lirisë së lëvizjes së mallrave, shërbimeve, njerëzve dhe kapitalit, që është një hap i rëndësishëm drejt afrimit të vlerat e Bashkimit Evropian, por edhe një përfitim i madh për popujt e këtyre vendeve në pritje të një pasaporte evropiane.

Politikanët perëndimorë nuk e morën seriozisht Putinin, duke menduar se ai po bënte bllof dhe vorbulla e luftës u bë pjesë e përditshmërisë së qytetarëve ukrainas nga 24 shkurti 2022 dhe pasojat e krizës së luftës u përhapën në tërë botën. Gjermania, Franca dhe BE-ja, në krye me SHBA-të dhe NATO-n, pas bombardimeve të RF të Jugosllavisë, provokuan një tjetër betejë fragmentare në kuadër të Luftës së Tretë Botërore që kishte filluar, fundi i së cilës, për fat të keq, ende nuk po shihet në saga politike mes fuqive të mëdha të sotme. Ndarja gjeopolitike e botës sigurisht që po bëhet gjithnjë e më e sigurt.

Dhe në zonën e Kosovës dhe Metohisë, ndarja bipolare ushtarako-politike është gjithnjë e më e dukshme. Së pari, Serbia ndau Evropën. Pesë shtete anëtare të BE-së nuk e kanë njohur Kosovën si organ politik të pavarur, të pavarur dhe sovran (Greqia, Sllovakia, Spanja, Qipro, Rumania), ndërsa nga ana tjetër, Gjermania dhe Franca po kërkojnë me energji njohjen e Kosovës, në radhë të parë nga Vetë Serbia…Fuqitë e mëdha, përfshirë Kinën, Rusinë, Brazilin dhe Indinë, po insistojnë gjithnjë e më shumë në normalizimin e marrëdhënieve midis Beogradit dhe Prishtinës. Megjithatë, përparimi në marrëdhëniet e tyre vazhdon të ngecë.

Bazuar në të gjitha faktet, ne po përballemi me formimin e një bote të re, bipolare. Pritet që në fund të sagës të marrin drejtimin dy fuqitë më të fuqishme ushtarake - nga njëra anë Rusia, e cila do të kishte në bllok të gjitha ato vende që nuk e njohën Kosovën, përfshirë vendet e Afrikës së Jugut, dhe nga ana tjetër, SHBA, me Aleancën e Atlantikut të Veriut në krye. Ndërsa shumë e shpërfillin këtë ndarje, e cila ende nuk ka një formë thelbësore, SHBA-të i kanë dhënë mbështetjen e parezervë “Ballkanit të Hapur”, ndërsa komuniteti europian nuk e ka pranuar me shumë entuziazëm. Sulmi më i madh ndaj kësaj nisme vjen pikërisht nga politikanët kosovarë, të cilët argumentojnë se kjo nismë është një projeksion i ri jugosllav.

A mund të thuhet e njëjta gjë për Nismën e Berlinit, ku janë Sllovenia dhe Kroacia? Por ajo që është e dukshme është se liderët e Prishtinës të mbledhur rreth Kurtit janë më shumë të orientuar drejt qëndrimeve evropiane sesa amerikane, të cilat janë diametralisht të ndryshme, dhe gjithçka zbret në lindjen e një lufte tjetër të Kosovës përmes Serbisë dhe territorit të saj, ku do të përjashtohej ndikimi i SHBA-së në Evropë dhe Evropa do të bëhej një partner i barabartë me SHBA-në në çdo lloj vendimmarrjeje, ku Evropa do të merrte ushtrinë e saj, pa u mbështetur në NATO dhe komandën amerikane.

Prandaj, nëse Britania e Madhe dhe SHBA do të pajtoheshin me francezët dhe gjermanët për juridiksionin mbi Evropën përmes Kosovës, aq më shpejt do të arrihej një kompromis për juridiksionin e përmbajtjes së Rezolutës 1244 në OKB dhe kjo do të jepte gjithashtu dritën jeshile për negociatat për Ukrainën dhe e drejta publike ndërkombëtare më në fund do të fitonte rëndësinë e saj pas përfundimit të përdorimit të kompozimeve simfonike ushtarako-politike me armët më moderne.

Sigurisht që do të ishte më mirë që gjeneralët dhe presidentët individualë të vendeve të mësonin nga Zubin Mehta se si të përdorin shkopin e dirigjentit, me të cilin, larg fushës së betejës, në territorin e Ballkanit Perëndimor, ai demonstroi se si mund të forcohet paqja dhe dashuria midis kombeve me simfonitë gjermano-franceze të realizuara nga Filarmonia e Beogradit. Pikërisht këtu qëndron forca më e madhe e “Ballkanit të Hapur”, që e dallon këtë iniciativë nga të gjitha iniciativat e tjera. Forca e harmonisë dhe hapat e përbashkët drejt së ardhmes u pa në Beograd, Tiranë dhe Shkup, dhe vazhdimi mund të ishte në Berlin, Paris, Uashington, Londër dhe veçanërisht në Prishtinë.