A ka arsye për optimizëm pas deklaratave të liderëve të BE-së për Ballkanin Perëndimor?

Shkruar për Kosovo online: Zhelko Shajn, korrespondent special i Politikës nga Shkupi

Samiti i Bledit u dha shpresë të re vendeve të Ballkanit Perëndimor se ato do të jenë pjesë e familjes evropiane deri në vitin 2030 dhe deri atëherë bisedimet mes BE-së dhe këtyre anëtarëve të ardhshëm të BE-së do të zhvillohen në sharrën e optimizmit evropian dhe pesimizmit ballkanik, meqenëse Ballkani Perëndimor tashmë është djegur nga politika hipokrite e Evropës, që synon më shumë dërgimin e mesazheve për Federatën Ruse sesa gjetjen e një zgjidhjeje për pranimin në BE.

Presidenti francez Makron jo vetëm që përfaqësonte një pozicion në përpjesëtim të kundërt me majën politike të BE-së - qëndrimin e Ursula von der Leyen dhe Charles Michel - por gjithashtu kundërshtoi veten. Nga njëra anë ai theksoi shpejtësinë e lëvizjes së Ballkanit Perëndimor drejt BE-së, por nga ana tjetër ngadalësoi të gjithë procesin me nevojën për reforma të vetë BE-së. Nëse kujtojmë deklaratën e Makronit pas samitit të BE-së në Sofje në vitin 2018 dhe liderëve të Austrisë, Gjermanisë dhe Bullgarisë, vërehet se nuk ka asnjë marrëveshje mes tyre për zgjerim. Edhe pse ata pajtohen se e ardhmja e Ballkanit Perëndimor është në BE, ata ndryshojnë në pikëpamjet e tyre se kur dhe si.

Ajo që insistohet kur bëhet fjalë për Ballkanin Perëndimor është stabiliteti dhe siguria. Kujtojmë edhe deklaratën e presidentit të atëhershëm të Parlamentit Evropian, Antonio Tajani, i cili tha se stabiliteti në Ballkan do të thotë edhe stabilitet në BE, gjë që mbrojti edhe ish-kancelarja gjermane Angela Merkel, e cila edhe pse ishte një nga mentorët kryesorë për zgjerimin e BE-së në vendet e Ballkanit Perëndimor, treguan skepticizëm se Ballkani Perëndimor mund të bëhet pjesë e familjes evropiane deri në vitin 2025. Nëse e lidhim këtë me deklaratën e saj dhe të Orlandit se ata nënshkruan marrëveshjet e Minskut në përgatitje për ngjarjet e sotme në Ukrainë, a ka vend për optimizëm në interpretimin e premtimeve që liderët europianë u bëjnë vendeve të Ballkanit Perëndimor?

Kur Makroni theksoi se zgjerimi i BE-së mund të ndodhë vetëm nëse ai vetë reformohet paraprakisht, duke pasur parasysh propozimin e tij në bashkëpunim me kancelarin gjerman Sholz, duket se ai e pa atë reformë në rrugën e Ohrit për zbatimin e marrëveshjes së Brukselit për normalizimi i marrëdhënieve ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës dhe zbatimi i ndryshimeve kushtetuese në RMV. Në vend të stabilitetit të Ballkanit Perëndimor, për të cilin ata insistuan, ata vetë shkaktuan tensione dhe pakënaqësi të mëdha te qytetarët, madje edhe shkëndija në konfliktin ndëretnik. Koha do të tregojë se nga cilat pikëpamje politike apo lidershipi Makron e zhvendos përsëri zgjerimin e BE-së, siç treguan marrëveshjet e Minskut.

Mbi të gjitha, Kurti propagandoi idenë e krijimit të një 'Shqipërie të madhe' në mes të RMV-së, ku u shpall president i të gjithë shqiptarëve. Mirëpo, ajo temë, e cila trazoi detin tashmë të shqetësuar në marrëdhëniet në këto zona, ishte margjinale në Bled, madje Makron nuk e përmendi në mesazhin e tij nga Parisi për Beogradin dhe Prishtinën, por kërkoi nga Vuçiqi dhe Kurti që të përfshihen në zgjedhje dhe të qetësojnë situatën në veri të Kosovës.

Në samitin evropian nuk janë komentuar shpërthimet e Kurtit dhe ne pyesim veten se si do t'i përshkruante Ciceroni, burrë shteti, filozofi, gjuhëtari dhe oratori romak, një nga mendjet më të gjithanshme të Romës së lashtë, i njohur për analizën e tij të detajuar të njerëzve kryesorë të botës, plot detaje rreth pëlqimeve dhe mospëlqimeve të tyre. Do të ishte jashtëzakonisht e dobishme nëse do të mund të lexonim analizën e tij për sulmin e Kurtit ndaj integritetit territorial dhe sovranitetit të Serbisë, Malit të Zi, RMV-së dhe Greqisë, për të parë nga këndvështrimi i tij mendjen e një njeriu që e sheh veten si pasardhës të Adem Demaçit, dhe kryeministrit të “Shqipërisë së Madhe”.

Përveç qëndrimit të prerë arrogant dhe ambicieve të mëdha, Albin Kurti - nuk mund ta kundërshtojmë - është e stolisur edhe me modesti, pa dyshim, kur bëhet fjalë për kulturën politike, përvojën dhe edukimin, të cilën e tregoi në një darkë informale në Athinë, ku kryeministri grek Ministri Micotakis ishte mikpritës. Kurti prezantoi edhe atje një stil hitlerian, arrogancë të paturpshme dhe prirje drejt ideologjisë fashiste dhe vetëm pak ditë më parë në Tetovë mbështeti promovimin e idesë së një “Shqipërie të madhe”, e cila përfshin edhe një pjesë të territorit grek.

Në vend të nikoqirit dhe të gjithë shtetarëve të pranishëm, të cilët në tubime të ndryshme, veçanërisht pas fillimit të luftës në Ukrainë, deklaruan për respektimin e së drejtës publike ndërkombëtare dhe integritetit territorial dhe sovranitetit të secilit shtet, kryeministri i RMV-së Dimitar Kovaçevski dha një fjalën e mirëseardhjes, duke e “thururur” Kurtin për gjithçka që bëri në vendin e tij, ku një pjesë të rrugës veterano-partizane e riemëroi për nder të Adem Demaçit, krijuesit dhe ideologut të krijimit të “Shqipërisë së Madhe”.

Kovaçevski shqiptoi një breshëri fjalësh, qëndrimesh dhe mendimesh të ashpra, ndërkohë që kjo dramë politike u vëzhgua në heshtje nga liderët e Ballkanit Perëndimor. Kjo ndodhi gjatë vizitës dyditore të Zëvendës Sekretarit të Shtetit të SHBA-ve, Eskobar, i cili mbërriti për t'i bërë presion RMV-së që të votojë ndryshimet kushtetuese dhe të përmbushë kushtin e Bullgarisë dhe t'i lejojë vetes vazhdimin e integrimit evropian, edhe pse tashmë kishte është premtuar nga Marrëveshja e Prespës, kur ky vend tashmë ka ndryshuar një herë Kushtetutën dhe ka ndryshuar emrin. Në fjalën e tij, Eskobar tha se nuk ka ardhur për të torturuar, as për të krijuar një qeveri të re në emër të qeverisë amerikane, por për t'u treguar maqedonasve se vendi i tyre është në Evropë, sepse si fizikisht ashtu edhe përmes angazhimit të tyre politik ata bëjnë pjesë aty dhe ajo rrugë është e mundur vetëm duke ndryshuar aktin më të lartë shtetëror.

Do të shohim se çfarë do të ndodhë deri në nëntor, kur skadon afati për futjen e bullgarëve si element përbërës në Kushtetutën e RMV-së. Ky hap është mbështetur nga SHBA, BE, NATO, si dhe qeveria e RMV-së, si dhe të gjitha partitë shqiptare në Maqedoni. Por, për të ndryshuar aktin më të lartë shtetëror është e nevojshme mbështetja e VMRO-DPMNE-së, sepse pa votat e deputetëve të saj nuk mund të arrihet shumica e kërkuar prej dy të tretash në parlament. Pra, nuk ka asnjë garanci se kjo është pengesa e fundit për RMV në rrugën e saj drejt BE-së.

Nëse analizojmë njëzet vitet e fundit, të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor janë përballur me kërkesa të ndryshme për të përmbushur objektivin e anëtarësimit në BE. Por, pasi i mbushën, mbetën në vend. Maqedonia tashmë ka ndryshuar Kushtetutën dhe emrin e vendit, i cili i premtoi hyrjen në BE dhe ne shohim se ku është tani. Dhe jo vetëm kaq – nëse nuk plotëson kushtin, kërcënohet me izolim ndërkombëtar dhe me dry në derën evropiane.

Ndërkohë që BE-ja vazhdimisht po ikën nga Ballkani Perëndimor dhe nuk përjashtohet që pranimi të shtyhet sërish edhe për pesë vite të tjera, apo pas përfundimit të luftës në Ukrainë, ekziston frika se Kurti do ta zgjerojë konfliktin në Ballkani me idenë e një “Shqipërie të madhe”. Ndoshta deri atëherë BE-ja do të marrë një emër të ri dhe ndoshta thjesht do të bëhet histori. Nënvlerësimi i Ballkanit Perëndimor dhe mentalitetit të tij çoi shumë perandori drejt historisë dhe hyrjeve në tekstet shkollore.