Kosova: A duhet/a mundet Serbia të intervenojë në mënyrë të njëanshme?

A duhet Beogradi të dërgojë forca në veri për të qetësuar situatën e nxehtë? Ndoshta kjo është mënyra e vetme për të detyruar ndihmën e SHBA-së, BE-së dhe NATO-s. Për më shumë se 15 vjet, ata nuk kanë qenë në gjendje të zgjidhin mosmarrëveshjen e statusit, kështu që ndoshta nuk ka zgjidhje tjetër veçse ta lëmë hartën të pasqyrojë realitetin.

Tensionet po rriten sërish në veri të Kosovës. Serbia raportohet se ka vënë forcat e saj në gatishmëri. Konflikti i vazhdueshëm mbi komunat veriore, kryesisht serbe (përfshirë Mitrovicën e Veriut) është për shkak të mosmarrëveshjes ende të pazgjidhur për pavarësinë e Kosovës dhe përpjekjeve të vazhdueshme të shqiptarëve të Kosovës për ta lënë veriun nën sundimin e tyre të drejtpërdrejtë. Prishtina dëshiron që serbët nga veriu të zhduken, ndërsa sponsorët perëndimorë të pavarësisë nuk arritën të imponojnë llojin e komunitetit të propozuar në planin e Ahtisarit (duke përfshirë Komunitetin i Komunave Serbe).

A ka rol për forcat serbe në Kosovë? Siç u tha më herët, Rezoluta 1244, e cila miratoi ndërhyrjen e OKB-së dhe NATO-s në Kosovë në vitin 1999, parasheh kthimin e një pjese të caktuar të forcave të sigurisë serbe. Nëse NATO do të bisedonte me Beogradin për ta bërë të mundur këtë në komunat me shumicë serbe të Kosovës, kjo në vetvete mund ta inkurajonte Prishtinën të vepronte më me përgjegjësi. Mos gaboni, strukturat e qeverisë serbe dhe të sigurisë tashmë ekzistojnë në zonat me shumicë serbe dhe kanë ekzistuar që nga fillimi. Pjesa më e madhe e financimit dhe mbështetjes për vetëqeverisjen lokale dhe komunitetet vjen nga buxheti i Serbisë. Pavarësisht nëse kishin apo jo uniforma të Policisë së Kosovës, policia (dhe gjykatësit) serbe ndihmojnë në ruajtjen e rendit dhe ligjit. Këto janë ato që Prishtina i quan “banda kriminale”. Qëllimi i kahershëm i Prishtinës mbetet heqja e këtyre elementeve të qeverisë serbe për t'i vendosur serbët e Kosovës nën sundimin e shqiptarëve të Kosovës. Lideri i nacionalistëve, tani edhe kryeministër i Kosovës, Albin Kurti e di se kjo në vetvete do të nxiste shumë serb që të largohen. Ai e di se si të bëjë pjesën tjetër. Kaosi rreth targave është maja e ajsbergut.

A duhet Beogradi të dërgojë forca në veri për të qetësuar situatën e nxehtë? Ndoshta kjo është e vetmja mënyrë për të detyruar ndihmën e SHBA-së, BE-së dhe NATO-s. Për më shumë se 15 vjet ata nuk kanë qenë në gjendje të zgjidhin mosmarrëveshjen e statusit, kështu që ndoshta nuk ka zgjidhje tjetër veçse ta lënë hartën të pasqyrojë realitetin. A mund ta bëjë Serbia këtë? Beogradi thjesht mund të urdhërojë forcat e tij që të arrijnë në kufirin verior dhe ta shtypin atë.

Duket shumë e mundshme që NATO thjesht do të tërhiqej për të shmangur një konflikt më të madh. Ose Serbia mund të përfitonte nga kufiri mjaft poroz dhe të dërgonte patrulla në veri përpara se të dallohej. Policia serbe mund të paraqitet në Mitrovicë brenda natës vetëm për të veshur uniformat e saj. Në të dyja rastet, përgjegjësia e NATO-s do të ishte që të mbajë shqiptarët në anën jugore të Ibrit. Ndoshta, mund të ketë mbaruar koha për ndonjë zgjidhje tjetër.

Shkruan: Gerard Gallucci diplomat amerikan në pension, përfaqësuesi rajonal i OKB-së në Mitrovicë nga korriku i vitit 2005 deri në tetor 2008.