Surliq për analogjinë mes konfliktit në Ukrainë dhe atij në Kosovë: E njëjta gjë, vetëm renditja e hapave

Profesori i Fakultetit të Shkencave Politike, Stefan Surliq, vlerësoi për Kosovo online se bisedimet mes SHBA-së, Rusisë dhe Ukrainës, më 10 dhe 11 nëntor në Abu Dhabi, duhet të përfshijnë garancitë e sigurisë, ndërprerjen e sulmeve ndaj infrastrukturës energjetike dhe armëpushimin në Detin e Zi. Ai konsideron se në rastin e konfliktit në Ukrainë mund të ndiqet renditja e hapave që është zbatuar në rastin e Kosovës, përkatësisht që Kievi dhe Moska fillimisht të bien dakord për ndërprerjen e luftimeve, ndërsa çështjet e statusit t'i lënë për më vonë.

“Në Kosovë, një renditje e tillë ishte e mundur sepse tërheqja e forcave jugosllave dhe serbe në vitin 1999 u shoqërua me vendosjen e administratës ndërkombëtare të UNMIK-ut dhe KFOR-it. Politika ‘standardet para statusit’ pasoi më vonë dhe kishte të bënte, ndër të tjera, me funksionimin e institucioneve, lirinë e lëvizjes dhe kthimin e personave të zhvendosur. Mësimi për Ukrainën është se shtyrja e çështjes së statusit ka kuptim kur tashmë ekziston një mënyrë për të mbrojtur njerëzit dhe për të zbatuar atë që është rënë dakord”, theksoi ai.

Surliq, në një deklaratë me shkrim, vë në dukje se këtu përfundon analogjia me Kosovën, sepse nëse ushtria dhe administrata ruse do të mbeteshin në territorin e pushtuar, marrëveshja do të ishte ndryshe.

“Linja e armëpushimit mund të shërbente për mbikëqyrjen e respektimit të tij, ndërsa Kievi do të ruante pretendimin e tij juridik dhe dënimi i përpjekjes për aneksim në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së do të mbetej pikënisje juridike dhe politike. Për momentin, është më realiste të priten marrëveshje të kufizuara”, parashikon ai.

I pyetur se çfarë lëshimesh do të duhej të pranonte secila palë, Surliq shton se Kievi do të duhej të pranonte që një pjesë e territorit të njohur ndërkombëtarisht të mbetej nën kontrollin faktik rus dhe që, për sa kohë të zgjaste armëpushimi, të përmbahej nga përpjekjet për ta rikthyer atë me forcë ushtarake.

“Për Moskën, një lëshim i vërtetë do të ishte të hiqte dorë nga kërkesa që Ukraina t'ia dorëzonte edhe pjesët e rajonit të Donjeckut që ushtria ruse ende nuk i kontrollon, të pranonte që çështja e njohjes së aneksimit të mbetej jashtë marrëveshjes dhe të pajtohej me një marrëveshje sipas së cilës Ukraina mund të armatosej dhe të merrte mbështetje të besueshme nga jashtë”, deklaroi ai.

Sa i përket rolit të presidentit amerikan Donald Trump në arritjen e një marrëveshjeje mes Ukrainës dhe Rusisë, Surliq konstaton se Trump vazhdon të ketë ndikim të konsiderueshëm, pasi mund t'i mbledhë negociatorët, t'i përdorë sanksionet amerikane si mjet presioni ndaj Moskës dhe të negociojë me aleatët evropianë për llojin e mbrojtjes që do të merrte Ukraina.

“Trump ruan kompetencat presidenciale në diplomaci, ndërsa për financimin e ri shumëvjeçar të ndihmës ushtarake do t'i nevojitet bashkëpunimi i Kongresit, ku ka humbur shumicën në të dyja dhomat. Mbështetja më e gjerë në Kongres njëkohësisht do t'i jepte Kievit më shumë arsye të besonte se angazhimet amerikane do të vazhdojnë edhe pas përfundimit të mandatit të Trumpit”, konsideron Surliq.

Surliq shton se një armëpushim i qëndrueshëm do të përbënte një përfitim politik për Trumpin edhe pas humbjes në zgjedhje, pasi do të mund të tregonte një rezultat konkret të ndërmjetësimit të tij.

“Pikërisht për këtë arsye ekziston tundimi që të nxitojë me shpalljen e marrëveshjes. Uashingtoni mund të arrijë relativisht shpejt të sigurojë lëshime nga Kievi, i cili varet nga ndihma amerikane. Është më e vështirë të ndryshohet përllogaritja e Kremlinit nëse ai vazhdon të besojë se përmes luftës mund të fitojë më shumë. Suksesi i Trumpit do të matej me atë nëse ka arritur të ndryshojë edhe përllogaritjen e Moskës”, përfundoi ai.