Admirali Antiq: Beteja e Koshares, shembull heroizmi dhe komandimi i mire

Kreu shumëvjeçar i Shkollës së Mbrojtjes Kombëtare, admirali në pension Boshko Antiq, thotë se beteja në Kosharë ishte faza e parë e sulmit tokësor të NATO-s mbi RFJ-në në vitin 1999, i njohur më mirë si Operacioni "Shigjeta" dhe se beteja është një shembull i mbrojtjes së mirëplanifikuar dhe unitetit të mirë komandues.

“Është një shembull se si morali i lartë dhe qëndrimi i mirë i shtabit komandues ndaj ushtarëve të tyre kontribuon në suksesin në betejë. Kur isha në Vrbnicë në vitin 1999, ndërsa komandant i batalionit të 55-të ishte majori Joviq, shkova te një ushtar që ishte në llogore, në dëborë, vetëm koka i dilte jashtë. Pas tij është një mitraloz. I afrohem dhe e pyes si është, dhe ai më thotë, shkëlqyeshëm, duke buzëqeshur. Ai thotë: 'Nuk ka problem, Laza dhe Pavke na vizitojnë gjatë gjithë kohës'. Kur ushtari e thërret komandantin me nofka të tilla, dijeni se morali i tij është i lartë”, tha Antiq.

Sipas tij, beteja në Kosharë ishte shembull klasik i betejës ajrore-tokësore nga doktrina e forcave të armatosura amerikane.

“Ishte një betejë klasike ajrore-tokësore sipas doktrinës ushtarake amerikane, doktrinës së ushtrisë tokësore që zakonisht fillon me goditje nga distanca dhe kur krijohen kushte të caktuara, përdorimi i forcave tokësore dhe depërtimi i drejtimeve të përshtatshme në territor që duan të pushtojnë”, thotë Antiq.

Ai shton se të dhënat e inteligjencës treguan se NATO fillimisht kishte planifikuar të ndërhynte në ish-RFJ në vjeshtën e vitit 1998.

“Ndoshta për shkak se agresori nuk ishte mjaftueshëm i përgatitur në atë kohë, aksioni u shty deri në pranverë dhe Korpusi i Prishtinës ishte plotësisht i përgatitur për të përballuar agresionin, i cili praktikisht filloi për shkak të Kosovës”, tha Antiq.

Ai shpjegon se Beteja e Koshares shënoi fillimin e operacionit “Shigjeta”, i cili ishte paraparë të realizohej në dy faza.

“Në fazën e parë është dashur të depërtojmë në drejtim të Morinës në Metohi drejtë Gjakovës dhe prej andej të marrim drejtime të përshtatshme drejt Pejës, Qafës së Trojës, pastaj drejt Prishtinës dhe djathtas drejt Prizrenit. Të gjithë prisnim që agresioni të shkonte në drejtim të Morinës, e ashtuquajtura rruga e Bakalit që të çon nga kulla e Morinës në Gjakovë sepse është një drejtim shumë i përshtatshëm. Mirëpo, armiku atje kreu vetëm një sulm demonstrues dhe drejtimi kryesor ishte përmes Kosharës. Ata vlerësuan se atje do të kishte më pak rezistencë, se do të arrinin në drejtim të Junikut dhe Gjakovës”, thotë Antiq.

Ai pretendon se në vitin 1997, Shtabi i Përgjithshëm i atëhershëm i UJ-së kishte përpunuar skenarë të një sulmi tokësor të NATO-s dhe në analizën e bërë pas luftës, u konstatua se ato vlerësime ishin 85 për qind të sakta kur bëhet fjalë për objektivat e sulmeve.

“Kam qenë drejtues i Shkollës së Mbrojtjes Kombëtare dhe kam drejtuar stërvitjen e luftës komanduese dhe shtabi Stërvitja ’97, e cila me ushtrime dhe shtjellime parashikoi plotësisht ngjarjet një vit e gjysmë më vonë. Ajo punë u çua diku, nuk e dija se ku. Vetëm kur Momir Bullatoviq bëri një deklaratë në vitin 2019 se 85 për qind e synimeve të NATO-s ishin parashikuar dhe se oficerët tanë të trajnuar ushtarakë ishin më të përgjegjshëm për këtë, e kuptova se ku përfundoi ai dokument. Jam krenar që 90 për qind e shtabit komandues të Korpusit të Prishtinës të Armatës së Tretë ishin dëgjues të SHMK, shefi i së cilës isha unë: nga gjenerali Lazareviq, Deliq, Zhivanoviq... Ishin rreth 20 oficerë të lartë”, thotë Antiq.

Ai thekson se sipas të dhënave të inteligjencës, sulmi i UJ-së në Kosharë më 9 prill është kryer nga tri brigada të pjesëtarëve të UÇK-së me gjithsej 6.000 ushtarë.

“Në fazën e parë të operacionit, kishte nga 1500 deri në 3000 përkrahës me rreth 300 muxhahidë. Kaq më shumë njerëz iu bashkuan atyre në fazën e dytë. Ato ishin forca të mëdha që duheshin pritur”, thotë Antiq.

Ai thekson se në ditët e para, nga 9 deri më 11 prill, në Kosharë janë konfrontuar gjithsej 120 roje kufitare dhe oficerë të Batalionit 53 Kufitar dhe tetë ushtarë me mortaja të Brigadës 125 të Motorizuar.

“Në të njëjtën kohë, Batalioni 53 Kufitar ishte edhe detashmenti përpara i Brigadës 125 të Motorizuar. Shumë bëjnë gabim duke menduar se duhet të kishte qenë dikush tjetër në vijën e parë. Në çdo formacion beteje është ajo shkëputje e përparme e cila duhet të përballet me sulmin e parë ndaj armikut, për t'u mundësuar forcave në pjesën e pasme të përgatiten dhe të veprojnë. Kësaj radhe ato forca ishin në operacione luftarake, duke luftuar në sfondin e zonës kufitare e cila ishte pesë kilometra”, thotë Antiq.

Ai thotë se rojeve kufitare i janë bashkuar pas disa ditësh pjesëtarë të Brigadës 125 të Motorizuar, pjesë të Brigadës 72 të Operacioneve Speciale dhe Brigadës 63 të Parashutës, si dhe pjesë të Batalionit të 5-të dhe 52-të të Policisë.

“Gjatë atyre gjashtëdhjetë e ca ditëve, në Kosharë u zhvilluan beteja të përgjakshme, shpesh ball për ball. Kishte shumë bëma heroike që duhet theksuar. Shembulli i Ivan Vasojeviq Jaguar, i cili me 12 luftëtarë dëboi 300 pjesëtarë të UÇK-së. Fatkeqësisht, dy ditë më vonë ai u vra nga një pjesëtar i maskuar i UÇK-së sepse mendonte se ishte ushtari ynë”, thotë Antiq.

Si një lloj kurioziteti i betejës në Kosharë, ai tregon se gjatë luftimeve në mal janë sjellë edhe dy tanke.

“Ajo lartësi është e paimagjinueshme për transportin dhe përdorimin e tyre. Një ekspert italian, i cili mori pjesë në përgatitjen dhe aksionin e forcave të armikut, tha më vonë se kur dëgjuan gjëmimin e tankeve nga mali, u kapën paniku dhe menduan se do të nxitoheshin deri në detin Adriatik. Sot, ai tank është simboli i Brigadës 125 të Motorizuar”, thotë Antiq.

Admirali Antiq dhe komandanti i atëhershëm i Armatës së Tretë, gjenerali Nebojsha Pavkoviq, para disa vitesh botuan librin "Kosharë e Pashtrik - Termolipili serb".

I pyetur se pse u dha një titull i tillë dhe nëse është një krahasim me pretendime, Antiq thotë se të dyja ngjarjet, në kuptimin ushtarak, kanë ngjashmëri të konsiderueshme.

“Dihet se Leonidi me spartanët e tij pengoi depërtimin e ushtrisë persiane drejt Athinës dhe i mundësoi Spartës dhe Athinës të përgatiteshin për mbrojtje. Kështu luftëtarët në Kosharë, e më vonë edhe në Pashtrik, që nuk duhet ndarë, është një operacion unik, arritën ta ndalin armikun, duke i mundësuar që t'i udhëheqin forcat pas tyre kundër forcave terroriste sepse kishte disa brigada të forta dhe ata mund të fusin forcat në dispozicion në mbrojtje në Kosharë dhe në kalimin e kufirit”, tha Antiq.

Ai hodhi poshtë pretendimet se ish-komandantët e Armatës së Tretë të UJ-së, gjeneralët Nebojsha Pavkoviq dhe Vladim Lazareviq, janë në marrëdhënie të këqija.

“Është interesant fakti që ata të dy kanë kaluar të gjithë kohën e luftës në Kosovë së bashku, praktikisht duke u shoqëruar. Sot, për fat të keq, disa përpiqen t'i ndajnë duke theksuar njërin, ndonjëherë tjetrin. Ata janë një tandem i pandashëm. Unë i njoh mirë ata. Pavkoviq ka qenë shef i Departamentit të Operatikës, kurse unë kam qen profesor I Lazareviqit në Shkollën e Mbrojtjes Kombëtare”, tha Antiq.