Anëtarët e Këshillit të Sigurimit të OKB-së kërkojnë krijimin e BKS-së, mosmarrëveshja për rishikimin e mandatit të UNMIK-ut

Përfaqësuesit diplomatikë të anëtarëve të Këshillit të Sigurimit të OKB-së theksuan sot se normalizimi i marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës është kyç për sigurinë dhe stabilitetin në rajon dhe theksuan se në këtë drejtim është e rëndësishme që të zbatohen të gjitha marrëveshjet e arritura, pra edhe Bashkësinë e Komunave Serbe, dhe në takim ka shprehur mosmarrëveshja nëse ka nevojë për rishikim të mandatit të UNMIK-ut.

SHBA, Britania e Madhe dhe Japonia kërkuan rishikim të mandatit të UNMIK-ut, ndërsa Kina, Rusia, Brazili dhe Emiratet e Bashkuara Arabe theksuan se nuk kishte nevojë për të.

Përfaqësuesi diplomatik i SHBA-së theksoi se duhet pranuar që misioni i UNMIK-ut e ka përmbushur mandatin e tij shumë kohë më parë. Ai tha se zhvillimi pozitiv i muajve të fundit tregon se është koha që OKB-ja të shqyrtojë një rol të përshtatshëm në Kosovë, i cili nuk kërkon mandat të bazuar në nenin 7.

“Momenti tjetër kritik i procesit, pjesë kyçe e të cilit është marrëveshja e Ohrit, është krijimi i Bashkësisë së Komunave Serbe”, tha ai.

Ai vuri në dukje se SHBA-të mbeten të përkushtuara për forcimin e stabilitetit në Ballkan, veçanërisht në këtë kohë, dhe theksoi se Amerika do të vazhdojë të mbështesë dialogun. Ai vlerësoi faktin se Prishtina dhe Beogradi arritën marrëveshje ligjërisht të detyrueshme në Bruksel dhe Ohër dhe bëri thirrje për zbatimin e shpejtë të obligimeve të marra, duke shmangur krizat e reja.

“Shpresojmë të shohim më shumë nga kjo frymë edhe kur liderët e Kosovës dhe Serbisë takohen më 2 maj në Bruksel. Është thelbësore të themelohet BKS në një mënyrë që është në përputhje me Kushtetutën e Kosovës”, nënvizoi ai.

Ambasadori i Rusisë në OKB, Vasillij Nebenzja, tha se qëndrimi i Rusisë nuk është zbatuar dhe se avokojë për një marrëveshje ndërmjet Serbisë dhe Kosovës bazuar në Rezolutën 1244 të OKB-së, e cila duhet të miratohet nga Këshilli i Sigurimit i OKB-së.

"Prishtina, me ndihmën e Perëndimit, po përpiqet të marrë nën kontroll hapësirat serbe dhe serbët, për të drejtat e të cilëve duket se askush nuk kujdeset. Në këtë mënyrë po krijohet një komunitet krejtësisht shqiptar," shpjegoi ai.

Nebenzja tha se Prishtina është krejtësisht e painteresuar për zbatimin e marrëveshjeve të arritura, e po ashtu edhe BKS, të cilën po mundohet ta reduktojë në nivelin e një organizate joqeveritare, pa asnjë kompetencë.

Ai përkujtoi se kanë kaluar dhjetë vjet nga nënshkrimi i Marrëveshjes së Brukselit, të cilën autoritetet në Prishtinë refuzojnë ta zbatojnë.

“Prishtina nuk është e interesuar për normalizimin e marrëdhënieve dhe përmbushjen e obligimeve të saj, prandaj insiston që BKS duhet të jetë në përputhje me kushtetutën e Kosovës, të jetë multietnike, pa asnjë juridiksion. Duhet të refuzohet. Vetëm BKS siç është rënë dakord në Bruksel mund të sigurojë të drejtat e serbëve dhe kjo është një parakusht për përparim", tha ai.

Rusia, shton ai, beson se optimizmi i UNMIK-ut lidhur me marrëveshjen e arritur në Ohër është i tepruar, sepse Prishtina jo shumë kohë më pas, me mbajtjen e zgjedhjeve lokale në veri të Kosovës, ngriti sërish tensione. Ai përkujtoi se që nga ardhja e Albin Kurtit në pushtet, ka pasur më shumë se 300 incidente me motive etnike pa epilog të duhur gjyqësor.

Ai akuzoi Perëndimin se po e mbështet Prishtinën, sepse synon t'i sjellë vendet e Ballkanit Perëndimor nën kujdesin e bllokut të tij ekonomik dhe ushtarak. Ai kritikoi presionin e shqiptareve ndaj UNMIK-ut, duke thënë se vendet perëndimore nuk do ta lejonin kurrë një sjellje të tillë në raport me misionet e tjera. Në këtë drejtim, ai bëri thirrje për hetim për arrestimin e anëtarëve të UNMIK-ut dhe i bëri thirrje Prishtinës që të ndalojë sjelljet e tilla ndaj përfaqësuesve të misionit të OKB-së.

Koordinatori politik i misionit britanik në OKB, Fergus Ekerslli, theksoi se Britania e Madhe e mbështet plotësisht Rezolutën 1244, por theksoi se është koha që të rishikohet mandati i misionit të UNMIK-ut.

Ai theksoi se Kosova dhe institucionet e saj kanë treguar pjekuri në periudhën e kaluar dhe se situata në terren nuk mund të krahasohet me atë të vitit 1999, prandaj është e nevojshme të rishikohet mandati i UNMIK-ut, gjegjësisht të përshtatet puna e tij e ardhshme me situatën.

Ai theksoi se mungesa e marrëdhënieve normale ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës ka ndikim në sigurinë rajonale dhe se Britania e Madhe mirëpret përparimin e dukshëm të arritur në dialog në këtë drejtim.

"Tani është koha që të dyja palët të angazhohen në një dialog që do të çonte në një marrëveshje përfundimtare. Kosova dhe Serbia ranë dakord për themelimin e BKS-së. U bëjmë thirrje të dyja palëve që të bëjnë gjithçka për ta përmbushur sa më shpejt, të demonstrojnë vullnet politik dhe të përmbushin atë që pritet prej tyre”, tha ai.

Ai theksoi se ka një vakum të sigurisë në veri të Kosovës dhe përshëndeti rolin e KFOR-it dhe EULEX-it në sigurimin e sigurisë, por shtoi se nuk është e mundur që ata të punojnë përgjithmonë në të, por se është e nevojshme të mbështeten institucionet vendore.

Zëvendës ambasadori i Kinës në OKB, Geng Shuang, paralajmëroi për incidente me motive etnike në Kosovë, duke thënë se është e nevojshme që ato të mos ndodhin në të ardhmen.

Ai nënvizoi rolin e UNMIK-ut dhe theksoi se rëndësia e misionit në ndërtimin e bashkëpunimit ndëretnik dhe fushave të tjera të shoqërisë nuk mund të zëvendësohet.

Zëvendës ambasadorja e Francës në OKB, Natalli Estivall-Broadhurst, tha se Parisi beson se në këtë moment, formimi i BKS-së është i një rëndësie kyçe.

“Presim që në takimin e ardhshëm mes Albin Kurtit dhe Aleksandar Vuçiqit të diskutohet konkretisht për statutin e mundshëm”, ka sqaruar ajo.

Ajo theksoi se Beogradi dhe Prishtina duhet të shmangin çdo përshkallëzim të situatës në periudhën e ardhshme për të mos ndërprerë trendin pozitiv dhe se prioritet është “zbatimi i Bashkësisë së Komunave Serbe dhe kthimi i serbëve në institucione”. 

“Nuk ka rrugë tjetër për të arritur një marrëveshje as për Beogradin, as për Prishtinën”, theksoi ajo, duke kërkuar nga të dyja palët që të gjejnë zgjidhje për çështjet e hapura, në radhë të parë për targat.

Ajo nënvizoi se marrëveshja dhe aneksi përfaqësojnë pjesë të rrugës evropiane të Kosovës dhe Serbisë. Njëkohësisht, ajo theksoi se toni i ministrave të Serbisë dhe Kosovës në seancë ishte shqetësues. Ajo vlerësoi se zgjedhjet e kaluara në veri u mbajtën pa incidente falë profesionalizmit të institucioneve të Prishtinës dhe misioneve ndërkombëtare, ndërsa në të njëjtën kohë shprehu keqardhje për pjesëmarrjen e ulët.

“Prandaj ato zgjedhje nuk mund të jenë zgjidhje afatgjatë. Themelimi i BKS-së dhe kthimi i serbëve në institucionet e Kosovës është i domosdoshëm”, tha ajo.

Ambasadori i Japonisë në OKB, Ishihane Kimihiro, kërkoi një rishikim të mandatit të UNMIK-ut, në mënyrë që të shmanget një mbivendosje e përgjegjësive të misionit.

"Situata në Kosovë ka ndryshuar që nga themelimi i misionit të UNMIK-ut. Është e nevojshme të rishikohet mandati i UNMIK-ut në mënyrë që të shmanget mbivendosja me BE-në dhe të tjerët", tha ai.

Ai theksoi se Japonia mirëpret marrëveshjet e arritura dhe theksoi se normalizimi i marrëdhënieve përmes dialogut do të kontribuojë në stabilitetin dhe paqen në rajonin e Ballkanit Perëndimor.

“Ne presim që të dyja palët të zbatojnë marrëveshjet e arritura”, tha ai.

Emiratet e Bashkuara Arabe mirëpritën rolin e UNMIK-ut në ndërtimin e dialogut të ndërsjellë, mirëkuptimit dhe ndërtimit të besimit, duke deklaruar se OKB-ja e ka vërtetuar këtë shumë herë në Lindjen e Mesme.

Zgjedhjet lokale në Kosovë, të cilat u mbajtën pa pjesëmarrjen e serbëve, tregojnë se sa komplekse janë konfliktet në terren, jo vetëm në ato komuna por në tërë Kosovën, tha ambasadorja e Emirateve të Bashkuara Arabe në OKB Lana Nuseibeh.

Edhe Brazili u shpreh pro qëndrimit të UNMIK-ut në Kosovë.

Përfaqësuesi diplomatik i Ekuadorit tha se vendi mbështet një zgjidhje që do të ishte brenda kornizës së Rezolutës 1244. Ai u bëri thirrje të dyja palëve të shmangin masat e njëanshme që mund të kërcënojnë paqen.

Edhe përfaqësuesi diplomatik i Maltës theksoi se dialogu është i një rëndësie kyçe. Ajo inkurajoi të dyja palët që të përfitojnë nga momenti aktual dhe të zbatojnë gjithçka që është rënë dakord. Në të njëjtën kohë, ajo shprehu shqetësimin e saj për pjesët e raportit të shefit të UNMIK-ut për incidentet dhe presionet.

“Ne theksojmë se dialogu është kyç për stabilitetin e rajonit dhe normalizimi i marrëdhënieve do të rezultojë në një stabilitet më të madh në Ballkanin Perëndimor dhe zhvillimin e tij ekonomik”, shpjegoi ajo.

Zvicra theksoi se është e nevojshme të shfrytëzohet momenti pozitiv dhe të zbatohet gjithçka që është rënë dakord, sepse përparimi është i mundur vetëm përmes dialogut. Përfaqësuesi diplomatik i Bernës vuri në dukje se situata e sigurisë është përkeqësuar muajt e fundit dhe u bëri thirrje palëve të shmangin çdo masë që do të kërcënonte paqen. Zvicra dënoi gjithashtu incidentet ndëretnike, duke shtuar se ato minojnë afrimin.

Përfaqësuesi i Ganës tha se zbatimi i marrëveshjeve të dakorduara mund të parandalojë incidentet dhe u bëri thirrje palëve që të intensifikojnë përpjekjet në zbatimin e tyre.

Edhe Gana theksoi se mbështet mandatin e UNMIK-ut, duke theksuar se zgjidhja e çështjes së Kosovës duhet të jetë në përputhje me dokumentet e OKB-së.

Ambasadori i Gabonit, Mishell Gzavije Biang, tha se është thelbësore që Beogradi dhe Prishtina të arrijnë një zgjidhje të qëndrueshme politike afatgjatë. Ai ka theksuar se problematike mbetet çështja e targave dhe BKS-së dhe se ato janë arsyeja e tërheqjes së serbëve nga institucionet dhe bojkotimi i zgjedhjeve në veri. Zgjedhjet, shtoi ai, tregojnë shkallën e ndarjes. Gaboni nënvizoi se mbështet zgjidhjen evropiane për normalizimin e marrëdhënieve dhe beson se normalizimi i marrëdhënieve kërkon zbatimin e Marrëveshjes së Brukselit.

Ai theksoi se në gjetjen e zgjidhjes nuk duhet të harrohet Karta e OKB-së, veçanërisht respektimi i integritetit territorial.

Ai shprehu shqetësimin për incidentet etnike, të drejtuara kryesisht kundër ndërtesave fetare dhe anëtarëve të pakicave. Ai theksoi se përdorimi joproporcional i forcës është i papranueshëm.

“I bëjmë thirrje Prishtinës që të garantojë sigurinë e të gjitha komuniteteve për të parandaluar shpërthimin e tensioneve. Ne gjithashtu insistojmë në kthimin e personave të zhvendosur dhe besojmë se është thelbësore që autoritetet e Prishtinës të zbatojnë mekanizmat e nevojshëm ligjorë në këtë drejtim”, tha ai.

Përfaqësuesi diplomatik i Mozambikut tha se vendi mbështet dialogun dhe marrëveshjet e arritura. Ai u bëri thirrje të gjitha palëve që të mbeten të përkushtuara për zbatimin e Rezolutës 1244 të OKB-së. Ai shprehu shqetësimin për tensionet dhe armiqësinë që ekziston mes Serbisë dhe Kosovës. Ai u bëri thirrje të dyja palëve që në mënyrë proaktive të promovojnë pajtimin në komunitetet e tyre dhe të heqin dorë nga aktet e dhunës dhe provokimit.