Gjenerali Krga: Diplomacia ushtarake u përpoq të parandalonte agresionin e NATO, por dështoi

Diplomacia ushtarake u përpoq të parandalonte agresionin e NATO-s, por nuk arriti të ndikojë në ngjarje, tha për RTS gjenerali në pension Branko Krga, shef i Drejtorisë së Inteligjencës të Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Jugosllave gjatë kohës së luftës.

Ai thekson se RF Jugosllavisë hyri në luftë me NATO-n pa aleatë formalë, megjithëse kishte simpati në ushtrinë ruse dhe publikun. Ai gjithashtu thekson se imazhet satelitore janë përdorur në mbrojtjen kundër NATO-s, por që në atë kohë ishin të vjetruara.

Gjenerali Branko Krga ishte një anëtar i Shtabit të Komandës Supreme që drejtoi mbrojtjen e vendit gjatë agresionit të NATO-s në vitin 1999. Ai organ ishte parashikuar nga formacioni i luftës dhe organizimi i Shtabit të Përgjithshëm. Në fillim të luftës, të gjithë gjeneralët dhe presidentët e RFJ-së, Sllobodan Millosheviq dhe Milan Milutinoviq ishin në post komandë, vendndodhja e të cilëve është ende sekret.

Ai thekson se rënia e RSFJ-së çoi në faktin se shteti i ri nuk kishte dokumente strategjike që nga viti 1992. Strategjia Kombëtare e Mbrojtjes dhe dokumente të ngjashme u refuzuan dhe nuk u miratuan një strategji e re e sigurisë kombëtare dhe strategji e mbrojtjes, gjë që, thotë ai, ishte problem.

“Megjithatë, kjo disi u tejkalua duke u mbështetur në përvojat e ndryshme që kishim nga luftërat në disa vende të tjera dhe krizat në territorin e ish-Jugosllavisë, në pjesë të tjera të Kroacisë, Bosnjë dhe Hercegovinës. Dhe të gjitha këto përvoja i kishim parasysh kur hartonim dokumentet tona që atëherë ishin të vlefshme për fillimin e luftës, pra për mbrojtjen e vendit në periudhën fillestare të luftës”, shpjegoi gjeneral Krga.

Ai theksoi se shërbimi i inteligjencës para luftës dhe gjatë agresionit të NATO-s kishte katër nivele të aktivitetit, që përkon me cilësimet teorike të punës së shërbimeve të inteligjencës në mbarë botën.

“Niveli i parë ishte dhënia e informacionit për ngjarjet e kaluara, çfarë ndodhi, nga disa forume, konkluzione, lëvizjet e njësive, ndryshimet, vendosja e armëve dhe pajisjeve ushtarake, parimet e përdorimit. Dhe ne e kemi bërë këtë për vite me rradhë përmes dokumenteve, buletineve dhe informacioneve tona. E gjithë kjo ishte në dispozicion të njerëzve më përgjegjës të Shtabit të Përgjithshëm dhe të shtetit”, theksoi gjenerali.

Niveli i dytë i veprimit ishte ofrimi i informacionit në kohë reale për ngjarjet aktuale në mënyrë që udhëheqja shtetërore dhe ushtarake të mund të merrte vendime.

Niveli i tretë i veprimtarisë së Shërbimit Informativ të Ushtrisë Jugosllave ishte dhënia e vlerësimeve për zhvillimin e ngjarjeve, sërish tek lidershipi më i lartë ushtarak dhe shtetëror.

Ne vlerësuam se do të kishte luftë

“Në periudhën para luftës kishte shumë dilema të mëdha, negociatat vazhduan nga Rambuje e tutje, deri më 22 mars kur Holbruk (Riçard) ishte aty me ekipin te presidenti Millosheviq, kështu që negociatat vazhduan për një kohë. Dhe tani ishte një dilemë, a do të ketë luftë, a nuk do të ketë luftë. Dhe roli ynë ishte i madh për të thënë - 'do të ketë luftë'”, ka treguar shefi i luftës i Administratës së Inteligjencës.

Në bazë të vlerësimit se do të ketë luftë, Ushtria Jugosllave ka zhvendosur njerëz dhe pajisje nga kazermat dhe objektet e tjera ushtarake dhe ka zhvendosur njësitë në vendet e luftës. Pra, duket se aviacioni i NATO-s ka goditur objektet boshe ushtarake që nga 24 marsi.

Krga thekson se në nivelin e katërt të veprimit, që do të ndikojë në ngjarje, shërbimi inteligjent ushtarak nuk pati sukses.

“Ne u dhamë udhëzime të dërguarve tanë ushtarakë në mbarë botën që të veprojnë në këtë kuptim, për të shpjeguar se nuk ka nevojë për asnjë konflikt të armatosur, se të gjitha problemet mund të zgjidhen në mënyrë paqësore”, thotë gjenerali.

Ai shton se shërbimi i inteligjencës ushtarake ishte më aktiv gjatë qëndrimit të Misionit Verifikues të OSBE të udhëhequr nga Vilijam Voker dhe përpjekjes së misionit për të akuzuar palën jugosllave për incidentet në Kosovë.

Ai thekson se gjatë qëndrimit të verifikuesit, Ushtria Jugosllave iu përgjigj vetëm sulmeve ndaj njësive të saja.

Në mars të vitit 1999, ishte tepër vonë

“Për shembull, kam pasur një bisedë me të dërguarin ushtarak të Amerikës dhe i kam ofruar që çdo akuzë të verifikohet në terren. Për të kontrolluar nëse ka ndodhur apo jo. Dhe ai tha se ishte një ide e mirë. Iku, ka qenë diku ashtu, ndoshta kah 10. marsi 1999. Iku dhe u kthye për dy, tre ditë, thotë, u gjykua, ndoshta nga ata në Amerikë ose në Bruksel, se ideja ishte e mirë, por se ishte tepër vonë. Pra ishte vonë, ata tashmë i kishin të gjitha mekanizmat për këtë”, kujton gjenerali Krga.

Ai shton se ka pasur kontakte me ambasadorin gjerman në Shtabin e Përgjithshëm, Fon Gruber.

“Unë u përpoqa t'i shpjegoj se ne kemi pasur përvoja të ndryshme të këqija me Gjermaninë gjatë historisë. Dhe tani është mundësia që Gjermania të veprojë për të parandaluar luftën, për të kapërcyer disi, si të thuash, atë keqkuptim historik me gjermanët. Po ashtu ai ka thënë se është vonë”, ka thënë Krga.

Ndër kontaktet e tjera me përfaqësues të huaj, ai veçoi takimin me atasheun ushtarak të Japonisë.

"Një kontakt interesant ishte me të dërguarin ushtarak të Japonisë. Ai erdhi tek unë disa ditë më parë dhe thjesht u lut dhe shprehu mendimin e tij, ndoshta edhe mendimin e eprorëve të tij dhe sugjerimet që patjetër të shmangim një konflikt me Amerikën. Nëse mundemi të shmanget fare një konflikt, ai ndoshta ka pasur një vizion përvojën e tyre nga Lufta e Dytë Botërore dhe çfarë ka ndodhur me ta”, tha Krga.

Veçanërisht interesante është mënyra e mbledhjes së informacionit të shërbimit të inteligjencës ushtarake dhe disa nga metodat janë bërë të ditura për herë të parë në bisedën për emisionin Dozvolite.

“Administrata e inteligjencës dhe shërbimi inteligjent është një sistem apo nënsistem brenda sistemit të mbrojtjes që ka një sërë elementësh. Ka diplomaci ushtarake, ka zbulim trupash nga Ushtria, Forca Ajrore, Marina, zbulim elektronik, zbulim satelitor, kriptanalizë. Të gjitha këto i kishim aktivizuar shumë më herët dhe funksionoi”, shpjegoi gjenerali.

Ai thotë se ka pasur qendra të inteligjencës brenda dhe jashtë vendit, gjegjësisht veprim agjenturor dhe ky është një sistem që ka funksionuar shumë aktivisht, por nuk ka dashur të zbulojë më shumë detaje për këtë temë.

Ai përkujtoi se në bazë të informacioneve të shërbimit informativ, përveç njësive ushtarake, janë transferuar edhe drejtuesit më të lartë shtetëror dhe ushtarak.

“Më lejoni t'ju kujtoj se ne prisnim fillimin e luftës, unë tashmë e thashë këtë, kur tashmë ishte bërë shpërndarja, por të gjithë të tjerët, përfshirë Shtabin e Përgjithshëm, në vendet e tyre, përfshirë presidentët. Dy ishin në posti komandues, presidenti i RF të Jugosllavisë dhe presidenti i Serbisë Presidenti i Malit të Zi nuk ishte në atë post komanduese”, tha shefi i luftës i Drejtorisë së Inteligjencës, por ai nuk deshi të zbulojë vendndodhjen apo vendndodhjen e komandës.

Satelitët dhe dronët

Megjithatë, ai zbuloi se zbulimi satelitor përdorej nga shërbimi i inteligjencës ushtarake në kohën e RSFJ-së dhe se ishte një metodë shumë e vjetëruar e mbledhjes së informacionit sipas kritereve aktuale.

“Pra, një satelit jepet me qira, imazhe satelitore nga një vend që ka satelitë dhe ata sillen përreth, ndërsa shkojnë rreth Tokës, regjistrojnë breza të caktuar dhe na e dërgojnë atë informacion. Më pas njerëzit tanë në Qendrën e Zbulimit Satelitor analizojnë nëse ka pasur ndonjë ndryshim në aspektin e shtrirjes së njësive, objekteve, infrastrukturës. Për rrethanat aktuale është metoda e duhur, sidomos kur ka këta dronë, mjete ajrore pa pilot”, shpjegoi Krga.

Ai nuk specifikoi se cilat vende na dërguan imazhet satelitore.

“Kemi konstatuar se ishte e dukshme edhe gjatë luftës, por edhe pas luftës, se ishte joadekuate, se nuk dha përgjigjet e shpejta që kërkonte situata”, theksoi Krga.

Ai gjithashtu shtoi se tashmë në fillim të viteve '90, Jugosllavia kishte një mjet ajror pa pilot me një përqindje të madhe të përfunduar në Institutin Teknik Ushtarak.

“Na mungonin disa pajisje elektronike. Megjithatë, në kohën kur sanksionet tashmë ishin futur, ishte e vështirë për t'i marrë dhe ne insistuam që të bëheshin përpjekje për të shkuar në atë drejtim, për të zhvilluar ato drone. Megjithatë, nuk kemi gjetur mirëkuptim të mjaftueshëm”, tha Krga.

Kërkuam aleatë

Në kohën e përfundimit dhe pas luftës në Bosnje, Branko Krga ishte në krye të Drejtorisë së Inteligjencës, dhe nga ai post dhe me disa gjeneralë të tjerë, propozoi pas Marrëveshjes së Paqes të Dejtonit që të përcaktohet Strategjia e Sigurisë Kombëtare dhe një nga elementet e atij dokumenti të jetë qëndrimi ndaj aleancave.

“Dhe ne nuk kemi hasur në një mirëkuptim deri në vitin 1999. Madje kam disa letra, ku mund të shihni se si u përpoqëm ta bënim. Ne u përpoqëm edhe më pas, edhe pas 5 tetorit dhe nuk u kuptua sa duhet në nivel shtetëror. Pra ne kemi hyrë në luftë pa aleatë. Pa një aleat formal”, theksoi ish-kreu i Drejtorisë së Zbulimit të kohës së luftës.

Ai shpjegoi se pavarësisht sanksioneve, kontaktet janë mbajtur me vende të ndryshme të rajonit, me Rusinë, Kinën, madje edhe me vendet perëndimore. Por që lufta u përball përsëri pa aleatë.

“Sigurisht që pati shumë reagime, reagimi i atyre vendeve të huaja që kundërshtuan luftën u prezantua publikisht, ndër më aktivet në këtë kuptim ishte Rusia, ushtria e saj, mediat e saj, disa njerëz nga politika, shkencëtarët etj, vuri në dukje dëmshmërinë e masave të tilla që u morën ndaj nesh, por nuk ishin marrëdhënie aleate, pra në bazë të ndonjë marrëveshjeje ku do të dihej saktësisht se kush çfarë bën në aspektin e ndihmës kur ndodh kjo situatë”, shpjegoi Krga.

Ai tregon se është një paralajmërim edhe për kohën e tanishme. Siç thotë ai, është treguar se nuk kërkohet aleat kur ndodh telashet, por duhet ushqyer vazhdimisht.

Në luftën e inteligjencës, një rol shumë të rëndësishëm luajtën njësitë për zbulimin elektronik dhe operacionet kundërelektronike, që merreshin me përgjimin dhe bllokimin elektronik të armikut.

“Sigurisht që ata ishin teknikisht inferiorë ndaj atij agresori, por një vlerësim interesant bëri një gjeneral amerikan Mekmaster, i cili ishte këshilltar i Trumpit për sigurinë kombëtare. Ai në një fjalim të tij deklaroi se ne, pavarësisht se ishim teknikisht inferiorë ne në thelb e kemi mposhtur NATO-n dhe ai ka konstatuar se ajo ndërhyrje e NATO-s, siç ka gjykuar ai, ka qenë e pasuksesshme”, ka theksuar Krga.

Për besimin në udhëheqjen ushtarake dhe shtetërore

Ai tha gjithashtu se kishte besim në udhëheqjen e atëhershme ushtarake dhe shtetërore. Ai beson se të gjithë u përpoqën të bënin më të mirën, veçanërisht gjeneralët që përbënin kreun e ushtrisë. Aq më tepër që gjeneralët kaluan nëpër filtra të shumtë në rrugën e tyre drejt gradave më të larta.

Kur bëhet fjalë për udhëheqjen shtetërore, Krga thekson: “Ne nga ushtria, si të them, i kemi trajtuar në mënyrë korrekte. Ata u zgjodhën presidentë dhe ne e respektuam atë rrethanë që dikush ishte president dhe ne dhamë informacion. Kur u bë ndërrimi i qeverisë më 5 tetor, ne përsëri vazhduam bashkëpunimin me të tjerët, ata që ishin në krye të shtetit, në të njëjtën masë”.

Ai shton se të gjithë mund të gjejnë diçka për t'u ankuar dhe se ai mund të kishte bërë më shumë dhe mendon edhe për gjeneralët.

"Gjëja më e mirë është se ne mund të kishim zmbrapsur të gjitha ato sulme nga forcat e NATO-s. Nëse do të kishim rrëzuar 20-30 avionë të tyre në ditën e parë, lufta do të kishte qenë ndryshe nga ajo që ishte. Pra, është çështje besimi, mosbesimi, sidomos kur ndodh një rrethanë e tillë si lufta, mendoj se është disi e dëmshme ngritja e saj, sepse shpërqendron vëmendjen, shtrin potencialet që duhen bashkuar për mbrojtjen e vendit”, vlerëson gjenerali.

Ahtisari, Çernomirdin dhe Kumanova

I pranishëm ishte Branko Krga, me gjeneralin Ojdaniq (atëherë shef i shtabit të UJ-së) dhe gjeneralin Kovaçeviq, kur Marti Ahtisari dhe Viktor Çernomirdin sollën dokumentin që duhej t'i jepte fund luftës më 2 qershor.

“Dhe ishte një situatë shumë e vështirë, të gjithë përfaqësuesit tanë, politikanët dhe presidenti Millosheviq, presidenti Millutinoviq dhe ministri Zhika Jovanoviq, kështu që të gjithë reaguan se ishte e pafavorshme për ne, se dokumentin që ai solli, se ishte i pafavorshëm”, transmeton Krga.

Pastaj Ahtisari u largua dhe Viktor Çernomirdin me disa gjeneralë rusë mbeti me delegacionin jugosllav.

“Pastaj presidenti Millosheviq ka biseduar më në detaje me Çernomirdin për këtë. Ai e pyeti atë, pasi dokumenti është i pafavorshëm për ne, nëse Rusia mund të na ndihmojë të mbrohemi dhe të mbrohemi nga agresioni i NATO-s. Çernomirdin tha se ata nuk do të na ndihmojnë, se ata nuk mund të na ndihmojnë. Dhe pastaj presidenti Millosheviq e pyeti atë, nëse donte të na ndihmonte të merrnim një rezolutë të mirë në Këshillin e Sigurimit në lidhje me përfundimin e luftës. Ai tha – ‘duam t’ju ​​ndihmojmë’”, kujton Krga.

Mirëpo, ai thotë se më vonë ka rezultuar se as përfaqësuesit të tyre atje nuk i kanë dhënë udhëzime.

“Në atë kohë Sergei Lavrov ishte ambasador rus në Kombet e Bashkuara, nuk i dhanë atë udhëzim se si duhet të na mbështesin në atë kuptim”, theksoi gjenerali.

Ai shpjegoi gjithashtu se pas 25 vjetësh në një ngjarje kushtuar përvjetorit të bombardimeve, ai zbuloi nga përfaqësuesit rusë se Çernomirdin veproi përtej udhëzimeve që kishte nga Presidenti Boris Jelcin dhe qeveria e Rusisë, se ai veproi vetëm sipas urdhrave ose kërkesat të amerikanëve.

Interesant ishte edhe reagimi i gjeneralëve rusë që ishin në delegacion me Viktor Çernomirdin.

“Gjeneralët rusë kanë qenë ashpër kundër një veprimi të tillë të Çernomirdinit, madje kanë reaguar publikisht në atë takim, në krye të atij grupi ka qenë gjenerali Ivashov, se ajo që ai përfaqëson është e pafavorshme për anën tonë”, tha Krga.

Më tej ai thekson se kur pjesa ushtarake e delegacionit jugosllav (gjeneralët Ojdaniq, Kovaçeviq dhe Krga) u larguan nga Shtëpia e Bardhë ku u zhvilluan negociatat rreth mesnatës së 2 dhe 3 qershorit, ata takuan Mira Markoviqin dhe Vojisllav Sheshelin te dera.

“Edhe gjatë natës Kuvendi Popullor i Republikës së Serbisë dhe Qeveria e Republikës Federale të Jugosllavisë kanë marrë vendim për pranimin e atij dokumenti. Pse ndodhi? Ndoshta politikanët që marrin vendime në atë nivel kanë arritur në përfundimin se në vendin tonë do të lindin probleme të mëdha. Vera po vinte, sistemi EPS ishte i kërcënuar, kishte një aluzion për një sulm ndaj disa fabrikave të industrisë kimike dhe ushqimore. Ka pasur edhe disa insinuata për ‘Vinçën’. Me siguri i kanë analizuar të gjitha dhe kanë konstatuar që dokumenti duhet pranuar”, tha shefi.

Më 4 qershor, gjeneralët e Ushtrisë Jugosllave, me urdhër të presidentit Millosheviq, shkuan fillimisht në Kosovë, e më pas në ish-IRJ të Maqedonisë për t'u takuar me përfaqësuesit e KFOR-it dhe për të rënë dakord për një marrëveshje ushtarako-teknike.

“Anëtarët e ushtrisë nuk kanë qenë ata që kanë marrë vendimin nëse do ta pranojnë apo jo dokumentin. Nëse historikisht del se ka qenë i mirë, kjo është merita e politikanëve. Nëse rezulton e keqe, është sërish përgjegjësia e tyre”, beson Branko Krga.

Në fund ai tha se atmosfera në udhëheqjen ushtarake, pra në Shtabin e Komandës Supreme, gjatë negocimit të detajeve të marrëveshjes ushtarako-teknike dhe në momentin e nënshkrimit të dokumentit, ka qenë e dyfishtë.

“Në njërën anë, natyrisht, ne të gjithë prisnim përfundimin e luftës, fundin e vuajtjeve të njerëzve dhe shkatërrimin e vendit. Nga ana tjetër, menjëherë vumë re një element shumë negativ të kësaj letëre, e cila është se njësitet dhe ushtria jonë dhe policia të tërhiqen nga Kosova dhe Metohia. Ne e dinim, nuk ishte e vështirë të dihej, se kjo do të shkaktonte probleme të mëdha për bashkombasit tanë në Kosovë dhe Metohi”, tha shefi luftarak i Inteligjencës së Drejtorisë së Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë Jugosllave.

Ai në përfundimin tha se është e lehtë për njerëzit që kritikojnë lëvizjet e kohës të jenë gjeneralë pas betejës. Nga ana tjetër, nëse lufta do të ishte zgjatur, do të kishim vuajtje të mëdha, siç kemi dhe shohim në luftërat që po bëhen sot.