Gjukiq: Nuk është e lehtë të luftosh për postin e një anëtari jo të përhershëm të Këshillit të Sigurimit

Ish-ambasadori Sreqko Gjukiq thotë për Kosovo online se posti i një anëtari jo të përhershëm të Këshillit të Sigurimit ka një peshë të veçantë në marrëdhëniet ndërkombëtare, se ka një luftë të madhe për të dhe se nuk është aq e lehtë për t'u marrë. Nëse Serbia do të bëhej anëtare jo e përhershme e KS, kjo do të rriste reputacionin e Serbisë në marrëdhëniet ndërkombëtare, thekson ai.

“Serbia të jet anëtare apo jo e Këshillit të Sigurimit, nuk mund të shtyjë në Këshillin e Sigurimit diçka që nuk pranohet nga fuqitë e mëdha që kanë të drejtën e vetos apo diçka ku nuk mund të sigurojë shumicën, por që fjala e diplomacisë serbe të bëhet domethënëse dhe ka peshë, garanton pikërisht anëtarësimin në KS. Është gjëja më e rëndësishme që një vend mund t'i sigurojë vetes dhe për këtë arsye luftimet për atë vend janë jashtëzakonisht të mëdha”, shpjegon Gjukiq.

Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka thënë së fundmi se Serbia do të aplikojë për anëtare jo të përhershme të Këshillit të Sigurimit të OKB-së nëse rezoluta për Srebrenicën miratohet në Kombet e Bashkuara dhe siç ka thënë ai, dy vende të NATO-s nga Evropa Lindore tashmë kanë aplikuar.

Gjukiq thekson se ekziston një rend i vendosur sipas të cilit anëtarët jo të përhershëm të KS zgjidhen çdo vit për dy vitet e ardhshme dhe se Serbia i përket grupit lindor të vendeve që zgjedhin përfaqësuesit e tyre, i cili shtrihet nga Deti Baltik deri në Deti i Zi dhe Egje.

“Është një grup shumë i madh dhe ka vende me pozicione të ndryshme gjeopolitike. Zgjedhja varet nga sa vende fitoni për veten tuaj në atë grup dhe pastaj shkon në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së, kështu që askush nuk mund të garantojë paraprakisht nëse ne do të ketë mbështetje, veçanërisht pasi ka shumë vende në grupin tonë që janë pothuajse të gjithë anëtarë të BE-së ose NATO-s, dhe është normale që solidariteti mes tyre është më i madh se sa në raport me vendet që nuk janë anëtare të atyre organizatave ndërkombëtare. Na duhet anëtarësimi në Këshillin e Sigurimit të OKB-së për të fituar reputacion, për të rritur reputacionin e Serbisë në botë, për të zënë vendin e duhur në organizatat ndërkombëtare”, vlerëson Gjukiq.

Sa do të ishin shanset që Serbia të zgjidhet, nëse do të kandidojë, ai thotë se me siguri do të vendosin nuancat dhe se gjithçka varet se kush do të kandidojë.

"Përveç Serbisë, nga ish-republikat jugosllave, Maqedonia e Veriut dhe Mali i Zi nuk kanë qenë ende në Këshillin e Sigurimit të OKB-së. Nuk e di nëse do të kandidojnë për postin, por edhe atje mund të bëhet një marrëveshje - për një marrëveshje të arrihej mes atyre tre ish-republikave jugosllave që të mos dilnin kundër njëra-tjetrës, por të zgjidhnin njërën, dhe më pas tjetrën në raundin e dytë. Kjo do të ishte pastrimi i hapsirës dhe më pas të fitonin mbi ish-republikat jugosllave pastaj BE-ja dhe grupi ynë në të cilin jemi zgjedhur, kjo kërkon shumë durim, punë diplomatike, dhe sigurisht duhet t'u referohemi të gjitha atyre vendeve që kemi mbështetur deri tani në zgjedhjet për anëtarë jo të përhershëm të KS. Do të ishte mendjemadhësi nëse do të thoshim tani se shanset tona janë absolute ose nuk kemi asnjë shans, kështu që le të vendosin nuancat”, thotë Gjukiq.

Ai thekson se për 45 vjet ish-Jugosllavia ka qenë anëtare jo e përhershme e Këshillit të Sigurimit katër ose pesë herë, ndërsa RFJ-ja, Bashkësia Serbisë dhe Malit të Zi, e më pas Serbia nuk kanë qenë kurrë.

Duke pasur parasysh se Shqipëria ishte anëtare jo e përhershme e KS për herë të parë në emër të grupit të vendeve të Europës Lindore në vitet 2022-2023. Gjukiq thotë se me këtë e ka afirmuar veten, pozitën dhe gjithë popullin e saj.

“Ne mbështetëm anëtarësimin e Shqipërisë në KS, ishte një qëndrim parimor dhe mendoj se ishte i mirë. Në parim kur mbështet një anëtar në një organ kaq delikat, atëherë shkon nga lagjja dhe më gjerë, ndaj ishte normale që mbështetja e Shqipërisë. Mendoj se që atëherë marrëdhëniet mes Serbisë dhe Shqipërisë kanë përparuar, me një dallim parimor për çështjen e Kosovës, ajo që Shqipëria ka bërë për rajonin, veten dhe komunitetin ndërkombëtar në përgjithësi, është e rëndësishme që merr pjesë në mënyrë konstruktive në çështjet ndërkombëtare“, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ai kujton se OKB-ja ekziston që nga viti 1945 dhe se ka shumë rregulla dhe parime në këtë organizatë dhe se nuk është aspak popullore t'i shkelësh, t'i ndryshosh dhe të futësh një lloj vullnetarizmi.

“OKB-ja është një organizatë që ka një profil të qartë, mund të mos jetë aq efikase sa do të donim ne, siç do të dëshironte Serbia për disa nga çështjet dhe problemet e saj, por gjithmonë duhet menduar se ka më shumë Serbia të tilla rreth nuk mund t'i pëlqejë të gjithëve. Rregullat janë ndertuar nga gjenerata diplomatësh jashtëzakonisht inteligjentë nga vendet më të ndryshme, përfshirë Jugosllavinë, e cila kishte përfaqësuesit e saj të shkëlqyer në Këshillin e Sigurimit të OKB-së dhe në një sërë organizatash të tjera vendin dhe pozicionin që kishim dikur”, përfundon Gjukiq.