Gogiq: Vetëvendosja do të paraqesë ankesë ndaj vendimit për shpërndarjen e Kuvendit

Politologu Ognjen Gogiq deklaroi për Kosovo online se pret që Lëvizja Vetëvendosje gjatë ditës të paraqesë ankesë ndaj vendimit të presidentes Vjosa Osmani për shpërndarjen e Kuvendit të Kosovës. Nga ana tjetër, ai vlerëson se gjithë zhvillimet rreth zgjedhjes së presidentit treguan se sa pak Albin Kurti e respekton kushtetutën dhe institucionet e Kosovës.

Siç shpjegon ai, akti i presidentes së Kosovës, si çdo akt tjetër, mund të jetë objekt i kontrollit kushtetues.
“Vjosa Osmani ka nxjerrë dekret për shpërndarjen e Kuvendit dhe ka shpallur zgjedhje të reja parlamentare, dhe ky akt, si çdo akt tjetër, mund të jetë objekt i kontrollit kushtetues. Prandaj duhet pritur që Vetëvendosja gjatë ditës të paraqesë ankesë në Gjykatën Kushtetuese ndaj këtij akti dhe të përpiqet ta kundërshtojë atë, pra të mbajë qëndrimin se Kuvendi nuk mund të shpërndahet. Vetëvendosja që mbrëmë ka njoftuar se do t’i drejtohet Gjykatës Kushtetuese, duke konsideruar se deputetët kanë shkelur Kushtetutën meqë nuk kanë dhënë kuorum për zgjedhjen e presidentit. Pra, ata kanë dashur të veprojnë paraprakisht dhe të kërkojnë nga Gjykata Kushtetuese që të pezullojë këto afate. Ata konsiderojnë se deputetët, duke mos marrë pjesë në votim, në fakt kanë shkelur Kushtetutën dhe se për këtë arsye duhet të shtyhet afati për zgjedhjen e presidentit”, thotë Gogiq.

Siç thekson ai, tani duhet pritur një betejë juridike mes Vjosa Osmanit dhe Albin Kurtit.
“Pra, nga njëra anë ajo ka mbajtur qëndrimin se janë krijuar kushtet për shpërndarjen e Kuvendit dhe se nevojiten zgjedhje të reja, por Kurti në fakt do të mendojë ndryshe, pra se parlamenti duhet të ketë ende kohë për zgjedhjen e presidentit. Kështu që ka gjasa të pritet që Gjykata Kushtetuese të ndërhyjë; ajo do të duhet të deklarohet për këtë çështje dhe është e mundur që të vendosë ndonjë masë të përkohshme me të cilën do ta shtyjë gjithë situatën derisa të marrë vendim përfundimtar mbi kërkesat. Gjithashtu, Gjykata Kushtetuese do të duhet të deklarohet edhe për kërkesën ose ankesën që ka dërguar kryetarja e Kuvendit Hadžiju, e cila gjithashtu ka konstatuar shkelje të Kushtetutës. Prandaj duhet pritur që kjo çështje të mos zgjidhet shumë shpejt nga pikëpamja juridike”, konsideron Gogiq.
Ai kujton se para kësaj situate në Kosovë ishte hapur një polemikë juridike rreth faktit nëse dështimi për zgjedhjen e presidentit brenda afatit kushtetues do të thotë automatikisht shpërndarje e Kuvendit.
“U shfaq një mendim juridik se në fakt mjafton vetëm të fillohet procedura brenda atij afati kushtetues dhe se deputetët kanë gjashtëdhjetë ditë për të votuar për presidentin, dhe vetëm pas kësaj shpërndahet Kuvendi. Pra ekziston një konflikt ose kundërthënie mes dy neneve kushtetuese, përkatësisht dy dispozitave kushtetuese, dhe kjo tani do të jetë një mundësi që Gjykata Kushtetuese të shprehet për këtë dhe të adresojë atë boshllëk juridik. Pra, përsëri jemi në terrenin e boshllëqeve kushtetuese që lejojnë interpretime të ndryshme”, shpjegon Gogiq.
Sipas tij, e gjithë kjo nuk do të kishte ndodhur po të kishte pasur marrëveshje politike dhe pjekuri politike mes partive.
“Shkaku kryesor i kësaj krize është konflikti mes kryeministrit Kurti dhe presidentes Osmani, përkatësisht fakti që kryeministri Kurti nuk ka dashur ta mbështesë Osmanin për një mandat të dytë në postin e presidentes së Kosovës. Pra, nuk ka dashur ta mbështesë rizgjedhjen e saj. Kur u hap polemika rreth presidentit, ai asnjëherë nuk e përmendi Vjosa Osmanin, nuk e shqiptoi emrin e saj dhe as nuk tha se ajo është kandidatja e tij për presidente apo se mendon se ajo është zgjedhja më e mirë. Nga Vetëvendosja vinin zëra individualë se ajo ndoshta mund të rizgjidhej, por se gjoja problemi ishte se nuk kishte mbështetje të mjaftueshme, përkatësisht vota të mjaftueshme. Megjithatë, kurrë nuk u tha votat e kujt i mungonin. Pra bëhet fjalë për faktin se Osmani nuk kishte mbështetjen e Vetëvendosjes, pra se Vetëvendosja nuk donte ta mbështeste atë, e jo partitë opozitare”, kujton Gogiq.

Sipas vlerësimit të Gogiqit, Albin Kurti ka krijuar një atmosferë të tillë sikur problemi të ishte te opozita, ndonëse në fakt bëhej fjalë për faktin se në Vetëvendosje nuk dëshironin që Vjosa Osmani të qëndronte në postin e presidentes.
“Problemi ishte se ata nuk e donin Osmanin, por nuk kishin alternativë. Pra, nuk kishin një kandidat tjetër. Situata ishte e tillë që Kurti duhej të thoshte se Osmani nuk mund të merrte votat dhe për këtë arsye nuk dëshironte ta propozonte, por se, për shembull, Konjufca mundej, edhe pse është më pak popullor se Osmani. Kështu që kjo ishte një situatë absurde në të cilën Kurti u përfshi vetë dhe që çoi në këtë gjendje. Pra, nga diçka e sigurt bëri një problem. Po të kishte propozuar në kohë ose Vjosa Osmanin ose dikë tjetër, opozita do të merrte pjesë në atë proces. Nuk do ta pengonte, sepse atëherë do të ishte fajtore që po shkohej në zgjedhje të reja dhe që po krijohej një krizë e re. Megjithatë, ai e vuri opozitën në një situatë poshtëruese, që në orët e mbrëmjes papritur të merrte pjesë në seanca, të jepte kandidatë dhe kuorum, ndërkohë që nuk u la hapësirë që këto seanca të paktën të caktoheshin në një afat të arsyeshëm”, theksoi Gogiq.
Bashkëbiseduesi i Kosovo online vlerëson se Albin Kurti në fakt e krijoi këtë krizë dhe se është e vështirë të besohet që ai mendonte për opozitën dhe për atë nëse Osmanin e pranonin apo jo, ndërkohë që nuk hezitoi ta ftonte opozitën që gjatë natës të ndryshonte Kushtetutën.

Siç thekson më tej, pikërisht për shkak se Kurti nuk e dëshironte Vjosa Osmanin dhe nuk kishte një alternativë, Vjosa Osmani e kuptoi shumë qartë mesazhin.
“U tregua se për Kurtin, Osmani është bërë një figurë politike shumë e fortë në skenën politike të Kosovës dhe se ai në fakt nuk e dëshiron në rrethin e tij. Nga ana tjetër, Osmani nuk është pa ambicie politike. Ajo është e vetëdijshme për popullaritetin që ka fituar në publikun shqiptar, veçanërisht për shkak të mbështetjes që ka marrë nga Amerika nga Donald Trump, dhe këtë do të dëshirojë ta kapitalizojë. Prandaj kjo duhet të kuptohet edhe si hyrja e saj në garën zgjedhore. Ajo tani nuk ka çfarë të humbasë – është presidente të cilës i përfundon mandati për një muaj dhe mund të japë dorëheqje edhe më herët nëse ky është kushti për t’u kandiduar. Prandaj pritet që ajo të jetë në ndonjë listë parlamentare dhe të marrë pjesë në zgjedhje, sepse edhe në vitin 2021 u bë presidente pasi ishte në listën zgjedhore të Vetëvendosjes dhe individualisht mori më shumë vota nga qytetarët. Me gjasë do të përpiqet ta përsërisë atë situatë. Prandaj ajo dje propozoi edhe amendamente për ndryshimin e Kushtetutës, duke arsyetuar se qytetarët duhet ta zgjedhin drejtpërdrejt presidentin. Me këtë në fakt donte të dërgonte mesazhin se populli i Kosovës është me të dhe se mund të zgjidhej drejtpërdrejt nëse partitë politike nuk duan ta mbështesin në parlament”, thekson Gogiq.
Siç thotë ai, në fund u tregua se Kurti nuk dëshiron ta mbështesë rizgjedhjen e Vjosa Osmanit, por as të shkojë në zgjedhje të reja, sepse ka një fitore historike që i mundëson një shumicë të qëndrueshme parlamentare, prandaj u përfshi në një sërë improvizimesh për të parandaluar shpërndarjen e Kuvendit.

“Këtu për një moment u përputhën interesat e Kurtit dhe Osmanit, sepse Vjosa Osmani propozoi amendamente kushtetuese për zgjedhjen e drejtpërdrejtë të presidentit. Megjithatë, Vetëvendosja e mbështeti këtë jo sepse donte ta mbështeste atë, por sepse në këtë pa një mundësi për të shmangur shpalljen e zgjedhjeve dhe shpërndarjen e Kuvendit. Ata menduan se, nëse do t’i kalonin brenda natës amendamentet kushtetuese, do të parandalonin shpërndarjen e Kuvendit nëse nuk zgjidhej presidenti. Nëse kjo do të mbetej në fuqi dhe nëse amendamentet do ta kalonin testin e Gjykatës Kushtetuese – kjo është një pyetje e madhe. Pastaj edhe deputetët e opozitës do t’i drejtoheshin Gjykatës Kushtetuese dhe do t’i kundërshtonin këto ndryshime, si në aspektin material ashtu edhe në atë procedural. Megjithatë, ata mendonin afatshkurtër – qëllimi ishte vetëm të shmangnin situatën që ndodhi këtë mëngjes”, tha Gogiq.

Siç vlerëson ai, kjo tregon deri ku shkohet – që të ndryshohet Kushtetuta për të shmangur një bllokadë politike.
“Kriza aktuale politike po përpiqej të zgjidhej duke ndryshuar Kushtetutën e Kosovës brenda natës”, thekson Gogiq.
Klasa politike në Kosovë, e para së gjithash Albin Kurti dhe Vetëvendosja, me këtë kanë treguar sa pak respekt kanë për Kushtetutën dhe institucionet e Kosovës.
“Ata tregojnë se sa lehtë i marrin procedurat dhe normat dhe se për ta e gjithë kjo është improvizim, si dhe se janë të gatshëm ta ndryshojnë Kushtetutën nëse kjo i përshtatet politikës ditore. Institucionet nuk i shohin si diçka që duhet të forcohet dhe të ndërtohet gradualisht, por si diçka që mund t’i nënshtrohet manipulimeve. Kjo nuk është asgjë e papritur kur bëhet fjalë për Kurtin”, thekson Gogiq.
Ai thekson se Lista Serbe nuk mori pjesë në seancat e mbrëmshme dhe se e gjithë opozita duhej të kishte mbajtur të njëjtin qëndrim.
“Kjo situatë e tërë tregoi se sa të rrezikuara janë sundimi i ligjit dhe vlerat demokratike në Kosovë. Çfarë shprese mund të kenë serbët që dikush do t’i respektojë të drejtat e tyre të garantuara me Kushtetutë kur nuk respektohet as ajo më themelorja në Kushtetutë. Lista Serbe nuk mori pjesë as në seancën për amendamentet kushtetuese dhe as në atë për zgjedhjen e presidentit, dhe ky është qëndrimi që duhej të kishin mbajtur të gjithë deputetët – e gjithë opozita duhej të kishte bërë atë që bëri Lista Serbe. Dhe këto thirrje u bënë në momentin e fundit, madje edhe kur seanca kishte filluar tashmë. Kushtetuta nuk mund të ndryshohet brenda natës dhe ky është qëndrimi që duhej të kishin mbajtur të gjithë deputetët, e jo vetëm Lista Serbe, e cila me këtë donte të tregonte edhe se nuk i detyrohet asgjë Vetëvendosjes. Me këtë ata treguan edhe një gjë tjetër të rëndësishme – çfarë do të thotë në të vërtetë e drejta e vetos që kanë deputetët serbë në parlament”, përfundon Gogiq.