Hoti: Ulja e administratës në Bruksel mund të ngadalësojë integrimin e Ballkanit Perëndimor

Dritan Hoti, ligjerues në Universitetin Mesdhetar në Tiranë dhe Universitetin e Vjenës, tha se reformat e shpallura brenda BE-së mund të prodhojnë një "ngadalësim aktual të integrimit në bllokun e vendeve të Ballkanit Perëndimor".

"Nëse ka një ulje, kjo do të thotë se mund të ketë një ngadalësim të menjëhershëm të procesit të integrimit në bllokun e vendeve të Ballkanit Perëndimor. Kjo do të ishte disi kontradiktore. Nga njëra anë, Europa e Bashkuar thotë se synon të përshpejtojë integrimin e vendeve të Ballkanit Perëndimor bazuar në imperativat gjeopolitike, veçanërisht për shkak të luftës midis Rusisë dhe Ukrainës dhe ndikimit që kjo luftë ka në kontinentin evropian, me ndikimin kryesor në Evropën Qendrore dhe Ballkan, të cilat janë zona tradicionale të interesave jetësore të politikës së jashtme ruse", tha Hoti për Kosovo online.

Ai i sheh reformat kryesisht në dritën e forcimit të kapaciteteve ushtarake të Unionit.

"Ndoshta ka presion nga forcat e krahut të djathtë në BE, por tani përparësi i jepet gatishmërisë ushtarake. Gatishmëria ushtarake është rritur në Evropë dhe në këtë kontekst do të ketë një ulje të kostove burokratike, duke i dhënë përparësi investimeve me natyrë ushtarake që lidhen me forcimin e ushtrive kombëtare, të cilat në një farë mase kanë të bëjnë me rritjen e sigurisë kolektive evropiane", është i bindur Hoti.

Ai kujton se procesi i rikunstrimit: zvogëlimi i personelit teknik dhe burokratik brenda institucioneve të BE-së ka ndodhur që nga fillimi i procesit të formimit të Unionit, por se ende nuk është e qartë nëse ky i fundit do të "ndikohet" edhe nga personeli i përfshirë në "proceset tekniko-ligjore të integrimit" të vendeve kandidate për anëtarësim në BE.

"Ulja e numrit të punonjësve mund të çojë në ngadalësime të menjëhershme dhe pyetja është se çfarë do të bëhet me stafin e disa organeve që përbëjnë aparatin kryesor të BE-së. Kjo mbetet për t'u parë", specifikon Hoti.

Ai gjithashtu thekson se nëse ka një "strategji dhe vullnet" brenda BE-së, atëherë reformat mund të kontribuojnë në anëtarësimin e përshpejtuar të kandidatëve nga Ballkani Perëndimor.

"Nëse ekziston një strategji dhe vullnet për të pasur një proces të përshpejtuar integrimi 'në bllok', duke marrë parasysh imperativin aktual gjeopolitik që lidhet me luftën midis Rusisë dhe Ukrainës, mund të jetë e realizueshme që vendet tona të jenë në BE në vitin 2029 ose 2030", thekson Hoti.

Ai shton se shtetet kandidate duhet të përmbushin "kritere ligjore, sociale, ekonomike dhe institucionale", por se në atë rast nuk do të ketë "qëndrim të palëkundur të BE-së" ndaj zgjerimit.

Si shembuj, ai citon valën e zgjerimit që fillimisht preku Poloninë dhe Slloveninë, pastaj Rumaninë dhe Bullgarinë, dhe së fundmi Kroacinë.

"Nuk nevojiteshin të njëjtat kritere si për vendet e zhvilluara të BE-së", thotë Hoti.

Ai shpjegon se "imperativi gjeopolitik" ka qenë gjithmonë një motiv kyç në procesin e zgjerimit të BE-së.

"Elementi më i rëndësishëm për zgjerimin e BE-së ka qenë gjithmonë imperativi gjeopolitik, si një nxitje për integrimin e vendeve të caktuara të ish-Evropës komuniste në Bashkimin Evropian. Ky imperativ është edhe më i rëndësishëm sot", thotë Hoti.

Si një moment tjetër kyç, ai e sheh kombinimin e "vullnetit dhe motivimit" të vendeve kandidate nga Ballkani Perëndimor për anëtarësim në BE sa më shpejt të jetë e mundur, që nënkupton shmangien e "trazirave të thella sociale dhe politike" që do ta ngadalësonin atë proces.

"Stabiliteti i brendshëm politik i vendit është më i rëndësishëm sesa integrimi i shpejtë në BE. Prandaj, strategjia e integrimit të shpejtë është një përparësi, por stabiliteti politik është gjithashtu shumë i rëndësishëm, dhe kjo varet nga ajo që quhet aktorë lokalë, rajonalë, domethënë qeveritë e atyre vendeve dhe shoqëri të caktuara", beson Hoti.

Zgjidhja, pohon ai, është në "simetri".

"Duhet të ketë një lloj simetrie, një lloj bashkëpunimi ose 'kimi dypalëshe'", specifikon ai.

Ai paralajmëron se edhe nëse integrimi i Ballkanit Perëndimor në BE ndodh deri në vitin 2029 ose 2030, siç njoftojnë zyrtarët evropianë, kjo nuk do të thotë se ata do ta harmonizojnë plotësisht politikën e tyre të jashtme, por do të vazhdojnë me "pozicione të diskutueshme politike" që janë të lidhura me "pozicionet e tyre tradicionale në politikën e jashtme".

"Ne shohim vende si Sllovakia apo edhe Hungaria të cilat, megjithëse janë anëtare të BE-së dhe NATO-s, kjo nuk i pengon ato të kenë një qasje të diferencuar ndaj çështjes ruse krahasuar me vendet e tjera të Unionit. Prandaj, mekanizmat e shtrëngimit nuk funksionuan, megjithëse pati disa paralajmërime për Hungarinë, apo edhe për Sllovakinë. Mund të shohim të njëjtën tendencë, të njëjtin fenomen me vende të caktuara në Ballkanin Perëndimor, ku integrimi në BE nuk do t'i zgjidhë përfundimisht problemet dhe nuk do ta ndryshojë orientimin historik të politikës së jashtme të vendeve të caktuara. Ky do të jetë një lloj bashkëjetese e dyfishtë politike dhe institucionale", përfundon Hoti.