Latinoviq: Pres që pasardhësi i Lajçakut të ketë një vizion se si të përfundojë dialogu

Ish-ambasadorja e Serbisë në OSBE, Branka Latinoviq, ka deklaruar se përzgjedhja e negociatorit ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës është në kompetencë e përfaqësuesit të lartë për politikë të jashtme dhe sigurisht që ekziston një listë e kandidatëve të mundshëm, por që nuk është praktikë diplomatike për të licituar me emrat e tyre përpara zgjedhjeve, siç është rasti me diplomatin slloven Borut Pahor.

“Për mua, si një diplomat karriere që i njoh procedurat dhe mekanizmat e përzgjedhjes së të dërguarve specialë, ishte befasi që në opinion u paraqit emri i një kandidati potencial. Duket se as (Borut) Pahori, d.m.th Sllovenia, nuk mundi t'i rezistonte asaj që po ndodh në pjesën tjetër të ish-Jugosllavisë. Kjo nuk është praktikë”, thotë Latinoviq.

Ajo shton se nuk është praktikë që diplomatët që janë të interesuar për një pozicion në BE ta bëjnë të ditur atë.

“Përzgjedhja e negociatorit ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës është përgjegjësi e përfaqësuesit të lartë për politikë të ashtme. Është ai që zgjedh dhe vendos dhe konfirmohet nga Këshilli Evropian. Këto janë dy instanca”, shpjegon Latinoviq.

Ajo shprehet e bindur se në zyrën e përfaqësuesit aktual të lartë për politikën e jashtme të BE-së, Giuseppe Borell, ka një listë me kandidatë, e cila do të jetë edhe në tryezën e pasuesit të tij.

“Këta janë zakonisht ekspertë, ata që e njohin mirë rajonin, kanë përvojë në diplomaci, e dinë çështjen. Rekomandohet shumë nëse flisni gjuhën e vendit ku do të shkoni, sepse keni një mundësi më të madhe për të marrë informacion vetë dhe sigurisht që keni interpretimin tuaj të gjithçkaje që po ndodh, në mënyrë që të mos varet nga përkthyesi “, saktëson Latinoviq.

Ajo paralajmëron se është e rëndësishme që në atë pozitë të vijë një person që ka përvojë në negociatat ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës.

“Është një punë shumë delikate dhe e përgjegjshme dhe një person që tashmë ka përvojë në negociata të këtij lloji duhet të vijë patjetër këtu. Do të ishte mirë nëse do të vinte dikush që ka një vizion për të çuar në fund këtë proces normalizimi, për të ndihmuar në përfundimin e kësaj historie, kësaj faze me një kompromis, në mënyrë që pikat e mbetura të dialogut të zgjidhen në një mënyrë që të mos shkaktojë pakënaqësi të njërës anë apo tjetrës. Nëse secila palë është shumë e pakënaqur, nuk ka sukses. Formalisht mund të arrihet një marrëveshje, por në praktikë në zbatim nuk do të ketë rezultate dhe pastaj do të jemi sërish në fillim”, beson Latinoviq.

Duke komentuar pretendimet se pasardhësi i Lajçakut duhet të jetë nga një vend i madh i BE-së që tashmë e ka njohur Kosovën, Latinoviq thotë se kjo është ende në domenin e "dëshirave".

Në të njëjtën kohë, thekson, nuk do të thotë asgjë edhe nëse pasardhësi i tij vjen nga ai grup i vendeve të BE-së që nuk e kanë njohur Kosovën.

“Ky nuk mund të jetë kusht. Më mirë do ta vendosa nën shenjën e dëshirave të mira. Kemi pasur një situatë ku edhe Lajçaku edhe Borelli kanë ardhur nga vende që nuk e kanë njohur Kosovën, kështu që kjo nuk na ka ndihmuar në asnjë mënyrë. Pra, një zyrtar ndërkombëtar, një person që është zgjedhur në një pozicion në një organizatë ndërkombëtare, harron pikëpamjet e vendit nga vjen. Ai vepron në bazë të mandatit që ka dhe që i është dhënë nga organizata që e ka zgjedhur dhe e di saktësisht se çfarë duhet të bëjë dhe çfarë nuk mund të bëjë, si duhet të sillet dhe kujt i raporton”, thotë Latinoviq. 

Ajo shton se i dërguari special për të gjitha vendimet që merr nuk i përgjigjet vendit prej nga është, por organeve përkatëse të BE-së, përkatësisht Komisionit Evropian dhe Këshillit Evropian, dhe se puna e tij është subjekt i kritikave.

“Ne kemi qenë dëshmitarë edhe tani në këtë fazë kur disa negociatorë ndërkombëtarë, e kam fjalën për negociatorët amerikanë, por edhe Lajçak, ku disa madje e kanë shprehur publikisht – e kanë quajtur me emra për shkak të njëanshmërisë së tij ndaj njërës apo tjetrës palë”, thekson Latinoviq.

E pyetur nëse Beogradi dhe Prishtina, përmes lobimit, mund të ndikojnë në zgjedhjen e pasuesit të Lajçakut, ish-ambasadori në OSBE është kategorik se kjo nuk është e mundur.

“Nuk ka lobim. Unë do t'ju tregoj përvojën time nga OSBE kur emërohen shefat e misioneve. Është kryesuesi ai që emëron kreun e misionit, sigurisht në konsultime më të gjera, por zakonisht është një nga kandidatët që dihet kur njoftohen paletë. Nëse keni kundërshtime dhe mosmarrëveshje shumë specifike, mund t'i tregoni kryesuesit, ai mund ta marrë parasysh, por nuk ka pse ta bëjë këtë, sepse ka të drejtën diskrecionale për ta bërë këtë dhe nuk i nënshtrohet miratimit të këshillit të përhershëm", thotë Latinoviq.

Ajo shton se nëse forca e argumenteve kundër një përfaqësuesi të zgjedhur është aq e fortë, atëherë ka mundësi që propozuesi të ndryshojë vendimin.

“Nëse ato kundërshtime janë aq të forta, atëherë ai do të mendojë nëse do të dërgojë një person të cilit do t'i mbyllen të gjitha dyert në vendin ku është dërguar, apo nëse do dikë që do të punojë intensivisht dhe efektivisht në mandatet e mision. E njëjta gjë këtu. Nuk ka lobim dhe ai lobim mund të jetë edhe kundërproduktiv. Ju mund të loboni për një person ose një tjetër, dhe dikush që nuk e prisni do të zgjidhet dhe më pas do të jeni në një situatë të vështirë, sepse nesër do të duhet të uleni me të në tavolinë dhe të negocioni për gjëra që nuk janë të lehta fare”, përfundon Latinoviq.