Prenkaj: Otava po i drejtohet Brukselit, por është e vështirë të krahasohet Kanadaja me Ballkanin Perëndimor

Diplomati dhe ish-ambasadori i Kosovës Albert Prenkaj vlerësoi se mundësia e anëtarësimit të asociuar të Kanadasë në BE nuk mund të krahasohet me Ballkanin Perëndimor, por se ideja e integrimit të Ballkanit Perëndimor në një paketë do të ishte me rëndësi gjeostrategjike për BE-në, gjë që do të plotësonte kapitullin ekonomik dhe të sigurisë të rendit të ri botëror.

Në një përgjigje me shkrim për Kosovo online, Prenkaj tregoi se tensionet në rritje tregtare midis SHBA-së dhe Kanadasë e detyruan Otaven të diversifikonte mbështetjen e saj strategjike dhe ekonomike.

"Iniciativa e Presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, e cila zyrtarisht i ofroi Kanadasë statusin e 'anëtarit të parë të asociuar' në historinë e BE-së, u pranua nga kryeministri kanadez Mark Carney, i cili e quajti këtë kthesë strategjike 'aleancën e së ardhmes'. Otava po i drejtohet Brukselit me qëllimin për të zvogëluar varësinë e saj ekonomike dhe gjeopolitike nga Uashingtoni", tha Prenkaj.

Ai shpjegoi se elementët e "anëtarësimit të asociuar" të Kanadasë në BE përfshijnë disa fusha shumë të rëndësishme - lëndët e para kritike dhe energjinë, sigurinë dhe mbrojtjen që i lejon Kanadasë të jetë vendi i parë jo-evropian që i bashkohet instrumentit evropian për prokurimin e përbashkët të mbrojtjes SAFE, teknologjitë inovative (IA), si dhe lëvizjen e lirë të njerëzve. Përveç kësaj, Kanadaja nënshkroi Partneritetin Strategjik për të Ardhmen dhe Strategjinë Strategjike të Mbrojtjes me BE-në.

"Pyetja nëse ky ndryshim në bashkëpunimin e BE-së është një model për vendet e Ballkanit Perëndimor që janë në negociata për integrim, veçanërisht iniciativa e Shqipërisë dhe Serbisë për të hyrë në zonën e vetme Shengen, është një temë shumë interesante për t'u shqyrtuar. Ndërsa Kanadaja është në tension ekonomik me SHBA-në, Ballkani Perëndimor po përballet me probleme të brendshme të vendeve individuale, si dhe mosmarrëveshje midis vendeve të rajonit", thotë Prenkaj.

Kur bëhet fjalë për Shqipërinë, ai kujton se në mesin e vitit ajo arriti të hapë të gjitha grupet kryesore të negociatave dhe të marrë një Raport pozitiv mbi Përmbushjen e Kritereve të Përkohshme (IBAR), i cili e fut zyrtarisht atë në fazën përfundimtare të negociatave me ambicien për të mbyllur të gjitha kapitujt dhe për të synuar anëtarësimin e plotë në BE, ndërsa Mali i Zi mori një ngadalësim procedural dhe shtyrje të mbylljes së kapitujve të rinj të negociatave "për shkak të procedurave komplekse teknike dhe nevojës për konsultime të brendshme brenda shteteve anëtare".

"Ngjarja e Serbisë konsiston në ngërçin afatgjatë të mospërputhjes së politikës së jashtme me Brukselin (dështimi për të futur sanksione kundër Rusisë), përparimin e pamjaftueshëm në sundimin e ligjit dhe gjyqësorin. Kur bëhet fjalë për BdheH, dialogu me BE-në është ngadalësuar kryesisht për shkak të ndarjeve të brendshme politike në bazë etnike, për shkak të mosfunksionimit institucional dhe mungesës së gatishmërisë së udhëheqësve lokalë për të zbatuar reformat kyçe", analizon Prenkaj.

Procesi i integrimit evropian të Maqedonisë së Veriut, shton ai, është ngadalësuar dhe është në një ngërç afatgjatë kryesisht për shkak të mosmarrëveshjes dypalëshe me Bullgarinë, e cila zyrtarisht është bërë pjesë e kornizës negociuese të BE-së, dhe procesi po ngadalësohet gjithashtu nga dinamika e reformave të brendshme në vetë vendin.

"Dhe, pavarësisht kërkesës së paraqitur zyrtarisht për anëtarësim në BE në dhjetor 2022 dhe statusit aktual të një kandidati potencial, Kosova ende përballet me probleme të brendshme të krijimit të institucioneve shtetërore, si dhe mungesës së koordinimit me bashkësinë ndërkombëtare që rezultoi në masa të BE-së, si dhe pezullimin e dialogut strategjik me SHBA-në", deklaron Prenkaj.

Sipas tij, pavarësisht mangësive ose dobësive të brendshme, Ballkani Perëndimor karakterizohet nga marrëdhënie të vështira - "tensione midis Kosovës dhe Serbisë, bllokim dypalësh i negociatave, mosmarrëveshje midis Malit të Zi dhe Kroacisë për Prevlakën, këmbëngulja e Bullgarisë për ndryshimin e Kushtetutës së Maqedonisë së Veriut, akuza për ndërhyrje të Serbisë në punët e brendshme të BdheH, marrëdhënie të tendosura midis Malit të Zi dhe Serbisë me akuza për ndërhyrje dhe destabilizim".

Nga e gjithë kjo, ai arrin në përfundimin se është shumë e vështirë të krahasosh Kanadanë me Ballkanin Perëndimor, i cili, siç thotë ai, është një rajon "ende jo kompakt në aspektin e marrëdhënieve të ndërsjella, madje as në realitet me vetë Brukselin".

"Përmenda në një nga fjalimet e mia publike se ideja e integrimit të Ballkanit Perëndimor në një paketë - 'standarde me një statut' është me rëndësi gjeostrategjike për vetë Bashkimin Evropian, gjë që do të plotësonte kapitullin ekonomik dhe të sigurisë të rendit të ri botëror", përfundoi Prenkaj.