Prenkaj: Mund të ketë mosmarrëveshje midis anëtarëve të BE-së që janë në favor të futjes së votimit me shumicë të kualifikuar

Futja e votimit me shumicë të kualifikuar në çështjet që lidhen me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë të BE-së mund të kufizojë ndjeshëm aftësinë e anëtarëve individualë për të bllokuar vendimet e përbashkëta të BE-së, thotë ish-diplomati Albert Prenkaj, por ai vëren se mund të ketë mosmarrëveshje midis shteteve që propozuan ndryshimin, veçanërisht kur bëhet fjalë për hapjen e grupeve në procesin e negociatave.

Prenkaj thekson se vendimet kryesore të Bashkimit Evropian deri më tani janë marrë kryesisht me konsensus, duke kujtuar se ish-kryeministri hungarez Viktor Orbán bllokoi një kredi prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën, e cila ndaloi ndihmën e rëndësishme për atë vend.

Ai vëren se procesi i reformës së BE-së është duke u zhvilluar, i cili "konsiderohet nga disa perspektiva", duke përfshirë reformën e metodave të vendimmarrjes, politikën e përbashkët të jashtme dhe të sigurisë, si dhe kompetencat institucionale.

Në një deklaratë me shkrim për Kosova Online, Prenkaj deklaron se Përfaqësuesja e Lartë për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë, Kaja Callas, përballet me mosmarrëveshje me anëtarët më të mëdhenj kur bëhet fjalë për reformën e politikës së jashtme dhe të mbrojtjes të BE-së, dhe se në disa raste disa anëtarë, si dhe zyrtarë të lartë në Bruksel, nuk u pajtuan me pikëpamjet publike të Kallas.

Përveç kësaj, Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, është në favor të transferimit të një pjese të kompetencave të Shërbimit Evropian të Punëve të Jashtme te Komisioni, gjë që është disi në kundërshtim me qëndrimin e Callas, e cila mbështet një autonomi më të madhe të EEAS-it.

"Vendet e Evropës Qendrore dhe Veriore - Franca, Gjermania, Holanda, Belgjika dhe Austria, si dhe vendet skandinave të Danimarkës, Suedisë dhe Finlandës, së bashku me Spanjën dhe Rumaninë - paraqitën në një letër pesë propozime për reformën e vendimmarrjes. Ndër to, ndër të tjera, ato këmbëngulin në kalimin nga mundësia e bllokimit të vendimeve me veto në parimin e 'abstenimit konstruktiv', si dhe zbatimin e të ashtuquajturës klauzolë 'passarelle', e cila i lejon Bashkimit Evropian të ndryshojë mënyrën e vendimmarrjes pa ndryshuar zyrtarisht traktatet themeluese", shpjegon Prenkaj.

Kjo, shton ai, mund të mundësojë, ndër të tjera, zbatimin e votimit me shumicë të kualifikuar në fusha të caktuara të politikës së jashtme dhe të sigurisë.

"Vota me shumicë të kualifikuar zbatohet tashmë në një numër të madh fushash vendimmarrjeje të BE-së, dhe Traktati i Lisbonës e zgjeroi më tej zbatimin e saj, veçanërisht në fushat e drejtësisë dhe punëve të brendshme, si dhe në aspekte të caktuara të menaxhimit ekonomik dhe koordinimit të politikave publike. Megjithatë, kur bëhet fjalë për fusha të ndjeshme, siç janë taksimi, ndryshimet në traktatet themeluese dhe vendimet kryesore brenda kornizës së Politikës së Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë (CFSP), konsensusi ende përfaqëson parimin themelor të vendimmarrjes. Megjithëse diskutimi aktual mbi kalimin e mundshëm në votimin me shumicë të kualifikuar është brenda ZSBP përmes klauzolës 'passerella', një ndryshim i tillë ende nuk është vendosur si një rregull i përgjithshëm", pohon Prenkaj.

Ai gjithashtu kujton se kancelari gjerman Friedrich Mertz deklaroi së fundmi se procesi i integrimit evropian duhet të përshpejtohet, gjë që u pasua nga kushte dhe propozime shtesë nga shtetet e tjera anëtare.

"Vendosja e votimit me shumicë të kualifikuar në çështjet që lidhen me Politikën e Përbashkët të Jashtme dhe të Sigurisë mund të kufizojë ndjeshëm aftësinë e shteteve anëtare individuale për të bllokuar vendimet e përbashkëta të Bashkimit Evropian, duke përfshirë çështjet në të cilat shtetet anëtare individuale ende nuk e njohin pavarësinë e Kosovës. Megjithatë, unë besoj se edhe brenda shteteve anëtare që kanë paraqitur propozime për futjen e shumicës së kualifikuar, mund të priten mosmarrëveshje nëse miratohet një reformë e tillë", beson Prenkaj.

Kjo, shton ai, mund t'i referohet çështjes së ndalimit të lidhjes së "çështjeve të palidhura" me çështjen për të cilën po vendoset, si dhe respektimit të parimit të "bashkëpunimit të sinqertë" midis shteteve anëtare të Bashkimit Evropian.

"Kjo mund të jetë veçanërisht e rëndësishme në kontekstin e hapjes përfundimtare të grupeve të reja në negociatat e pranimit me shtetet kandidate, të tilla si Mali i Zi, Shqipëria, Serbia dhe vende të tjera të Ballkanit Perëndimor", vëren Prenkaj.

Kur bëhet fjalë për Kosovën, Prenkaj kujton se Prishtina është ende duke pritur që Komisioni Evropian të kryejë një vlerësim gjithëpërfshirës brenda procesit të integrimit evropian.

Një vlerësim i tillë duhet të përfshijë, ndër të tjera, përmbushjen e kritereve të Kopenhagenit, të cilat kërkojnë institucione të qëndrueshme demokratike, një ekonomi tregu funksionale, si dhe aftësinë për të marrë përsipër dhe zbatuar në mënyrë efektive detyrimet që rrjedhin nga anëtarësimi në Bashkimin Evropian.

"Në këtë moment, Kosova po përballet me një krizë serioze institucionale për shkak të zvarritjes së procesit të zbatimit të rezultateve të zgjedhjeve dhe mosmarrëveshjeve të vazhdueshme mbi formimin dhe konstituimin e institucioneve shtetërore. Një ngërç afatgjatë në këtë proces e sjell shtetin dhe shoqërinë në një gjendje pasigurie serioze kushtetuese dhe institucionale", shtoi Prenkaj.