Radiq: Të gjithë blejnë armë, në Ballkan çdo skenar i errët është i lehtë të imagjinohet

Analisti ushtarak Aleksandar Radiq tha për Kosovo online se militarizimi i Ballkanit Perëndimor duhet parë në kontekstin më të gjerë të armatimit të përgjithshëm në botë, por edhe se “çdo skenar i errët është i lehtë të imagjinohet” në këtë hapësirë.

“Kanë ardhur kohët e luftërave dhe të ushtrive. Ajo që menduam se kishte mbetur pas, kur mbaroi Lufta e Ftohtë, tani është sërish një sistem vlerash që ka një ndikim të fortë në politikë. Militarizimi, ideja se një problem politik mund të zgjidhet me dhunë”, thotë Radiq.

Ai kujton se lufta konvencionale në Evropë nuk ishte një temë popullore për tre dekadat e fundit, dhe më pas me luftën në Ukrainë - gjithçka ndryshoi.

“U konsiderua se rreziku i luftërave të reja nuk ekziston në Evropë, se bota tani është ndryshe, se mënyra se si punojnë BE dhe NATO është mjaft e fortë për të parandaluar konfliktet e armatosura. Dhe, gjithçka ndryshoi më 24 shkurt 2022. Rregullat e reja hynë në fuqi dhe në vendet e Europës tani po forcohen sërish ushtritë, po rindërtohen batalionet që u shpërbënë. Në valën e entuziazmit për imazhin e një bote paqësore dhe të qëndrueshme në vitet 1990, shumë vende po mendojnë tani futjen e shërbimit të detyrueshëm ushtarak. Natyrisht, në sfondin e kësaj blihen armë të reja”, thotë Radiq.

Ai shpjegon se për vendet e ish-Jugosllavisë, blerja e armëve dhe pajisjeve ushtarake fillimisht nuk ka qenë e motivuar politikisht, por e kushtëzuar nga fakti se ato kanë burime të konsumuara.

“Shumica e armëve dhe pajisjeve ushtarake nga ish-Jugosllavia janë trashëguar. Burimet janë shteruar. Pyetja është nëse investimi në riparime dhe modernizim të aseteve ia vlen dhe ne duhet të shkojmë më tej. Serbia ishte e para që filloi modernizimin për shkak të nevojës së zëvendësimit të aseteve të vjetra. Dhe disi në atë valë, dhe ndërkohë pati një kthesë të madhe dramatike në politikën botërore, tani në vendet e tjera pyetja nuk është pse - por kur dhe sa. Paratë janë dhënë. Të gjithë janë në proces modernizimi, të gjithë po përpiqen të gjejnë sa më shumë pajisje të reja për ushtrinë e tyre”, shpjegon Radiq.

Ai shton se pavarësisht se shumica e vendeve të Ballkanit Perëndimor janë anëtare të NATO-s, në praktikë secila prej tyre balancon forcat e veta ushtarake në raport me Serbinë.

“Ballkani ka më shumë vende anëtare të NATO-s dhe ata brenda këtij procesi duhet të ndajnë detyrat dhe të kenë garanci sigurie. Pastaj vjen 'por i madh'. Është e vërtetë, dhe ajo që askush nga ato vende nuk do ta pranojë është se ata gjithmonë shikojnë kah serbët, kah çështja serbe si një faktor i rëndësishëm për balancimin e tyre të forcave ushtarake me Serbinë. Është një pikëpamje politikisht jokorrekte, është politikisht jokorrekte të flasësh për të, por është e qartë se nëse Kroacia vendos të zhvendosë një batalion nga Nashica në Manastirin e Bardhë dhe ai batalion ka mjete luftarake këmbësorie amerikane "Bradley", ky është një mesazh për Serbinë", thotë Radiq.

Ai shton se në Serbi ka shumë deklarata luftarake, por se vendet e rajonit, veçanërisht ato në NATO, vazhdojnë ta shohin armatimin përmes prizmit të “forcimit të idesë për mbrojtjen e interesave kombëtare”.

“Pastaj ka një faktor që në fakt vepron në mënyrë mbikombëtare dhe që, të paktën në situatën aktuale, e qetëson situatën, por është fakt se çdo vend i ish-Jugosllavisë do të përpiqet të jetë sa më i fortë në aspektin ushtarak, dhe që opinioni publik i atyre vendeve të ketë si një nga temat e tyre të preferuara krahasimin se kush është më i fortë”, thekson Radiq.

I pyetur nëse duhet të jetë shqetësues militarizimi i Ballkanit Perëndimor, ai thekson se problemi kryesor është se luftërat e viteve 1990 nuk kanë përfunduar ende.

“Ballkani është i paqëndrueshëm dhe asgjë e re nuk ka ndodhur në zonën ku nuk kanë përfunduar luftërat e viteve 1990. Nuk kemi vende të qëndrueshme demokratike, po rrëshqet drejt autokracisë, po rrëshqet rrënjësisht. Në një mjedis të tillë, çdo skenar i errët është i lehtë të imagjinohet”, përfundon Radiq.