Selakoviq në Samarkand: E papranueshme që shenjtëritë serbe në Kosovë janë ende nën tela me gjemba dhe mbrojtje ushtarake

Ministri i Kulturës i Serbisë, Nikolla Selakoviq, foli sot në sesionin plenar të Konferencës së 43-të të Përgjithshme të UNESCO-s në Samarkand, ku theksoi se Serbia mbetet fuqishëm e përkushtuar ndaj ruajtjes së trashëgimisë kulturore, zhvillimit të arsimit dhe inovacionit, si dhe forcimit të rolit të UNESCO-s në promovimin e dialogut, paqes dhe bashkëpunimit ndërkombëtar.

Duke përshëndetur përfaqësuesit e pothuajse 200 vendeve, ministri theksoi se në botën bashkëkohore, të shënuar nga sfida të shumta dhe ndarje në rritje, është thelbësore të ruhen vlerat themelore të UNESCO-s — multilateralizmi, respekti i ndërsjellë dhe “solidariteti intelektual dhe moral i njerëzimit”.
Selakoviq vuri në dukje se Serbia i kushton rëndësi të madhe mbrojtjes së trashëgimisë së saj kulturore dhe fetare, veçanërisht në Kosovë, ku shenjtëritë serbe shekullore janë të ekspozuara ndaj presioneve të gjata, sulmeve dhe përpjekjeve për falsifikim të identitetit historik.

„Manastiret e Deçanit, Patriarkana e Pejës, Graçanica dhe Virgjëresha e Ljevishkës nuk janë vetëm qendra shpirtërore dhe historike të popullit serb — ato janë pjesë e trashëgimisë kulturore botërore. Është e papranueshme që vende të tilla ende janë të rrethuara me tela me gjemba dhe të mbrojtura ushtarakisht, në vend që të jenë hapësira paqeje dhe lutjeje të qasshme për besimtarët,“ theksoi ministri, duke i bërë thirrje bashkësisë ndërkombëtare dhe UNESCO-s që të vazhdojnë të ofrojnë mbrojtje për këto monumente me rëndësi universale.

Ministri Selakoviq theksoi se Serbia vazhdimisht e tregon situatën e rëndë dhe rrezikun me të cilin përballet trashëgimia kulturore dhe fetare serbe në Kosovë, duke sqaruar se “këta dëshmitarë të gjallë të identitetit kombëtar dhe kulturës së kujtesës së serbëve prej dekadash janë në shënjestër të djegieve, shkatërrimeve dhe profanimeve”, dhe se disa prej këtyre shenjtërive, që datojnë nga mesjeta, themelime dhe varre të mbretërve e shenjtorëve serbë, janë kisha të gjalla të Kishës Ortodokse Serbe dhe prej 20 vitesh gjenden në Listën e Trashëgimisë Botërore në rrezik.

„Ato përfaqësojnë thelbin e shpirtësisë së popullit serb dhe shtyllën e historisë dhe identitetit të tij. Është e papranueshme që ato ende janë në shënjestër të sulmeve, të rrethuara me tela me gjemba dhe të ruajtura nga pjesëtarët e KFOR-it. Të papranueshme janë përpjekjet për fshirjen e historisë, falsifikimin e fakteve dhe riemërtimin e trashëgimisë serbe në ‘shqiptare’, ‘ilire’ e të ngjashme. Është e papranueshme që djepi i Kishës Ortodokse Serbe të jetë i paarritshëm për patriarkun e saj dhe shumicën e besimtarëve. Prandaj, i bëjmë apel bashkësisë ndërkombëtare dhe të gjitha organizatave përkatëse, veçanërisht UNESCO-s, që të kontribuojnë në mbrojtjen dhe ruajtjen e trashëgimisë kulturore serbe në Kosovë dhe Metohi,“ tha Selakoviq.

Ministri theksoi se Serbia është e përkushtuar të investojë në zhvillimin e arsimit, përmirësimin e kompetencave dixhitale dhe kapitalin njerëzor, duke theksuar rolin e vendit si një lider rajonal në zhvillimin e inteligjencës artificiale bazuar në parimet etike dhe respektin për të drejtat e njeriut.

Selakoviq gjithashtu kujtoi se në vitin 2027, Serbia do të presë ekspozitën e specializuar Expo, e cila përfaqëson "një mundësi të shkëlqyer për të përmirësuar bashkëpunimin kulturor, për të ushqyer diversitetin dhe për të promovuar kreativitetin dhe inovacionin në nivel global".