Sretenoviq: Në takimin mes Vuçiqit dhe Makronit me gjasë është theksuar se pala shqiptare nuk i përmbush detyrimet e saj

Historiani Stanisllav Sretenoviq thotë për Kosovo online se vizita e djeshme e presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, në Paris kishte tre aspekte: simbolik, ekonomik, i cili është edhe më i rëndësishmi, dhe të tretin politik. Brenda këtij aspekti politik, ai beson se kur bëhet fjalë për Kosovën, ekziston mundësia që Serbia të mbështetet te Franca në kuptimin kulturor dhe në mbrojtjen e trashëgimisë historike dhe artistike serbe në Kosovë.

Sretenoviq supozon se një nga temat e takimit të djeshëm të presidentit Vuçiq dhe presidentit Emanuel Makron ka qenë edhe themelimi i Asociacionit të komunave serbe në Kosovë.

“Besoj se kjo ka qenë një nga temat, dhe e gjithë kjo aktivitet i diplomacisë serbe i orientuar drejt Francës ka për qëllim të tregojë se ne jemi tani ‘nxënës të mirë’, ndërsa shqiptarët, me qëndrimet e tyre shumë radikale të shprehura përmes politikës ekstreme të z. Albin Kurti, janë ata që nuk i përmbushin detyrimet e tyre. Kjo është thelbi i pjesës politike të vizitës, por ajo megjithatë mbetet në sferën e negociatave, testimit të terrenit, përpjekjeve për të treguar vullnetin e mirë nga pala serbe dhe sjelljen ekstreme të palës shqiptare në këtë moment, e cila është e papranueshme për standardet evropiane”, thekson ky historian.

Aspekti simbolik i vizitës së Vuçiqit në Paris, siç shpjegon Sretenoviqi, lidhet me faktin se dje ishte 13 nëntori, vetëm dy ditë pas 11 nëntorit dhe 107-vjetorit të fitores franko-serbe dhe të aleatëve, si dhe të armëpushimit në Luftën e Parë Botërore. Po ashtu, ai thekson se 13 nëntori është një datë shumë e rëndësishme simbolike për Francën, sepse atë ditë Franca nderon viktimat e sulmit terrorist të vitit 2015, ku humbën jetën rreth 130 persona.

“Presidenti Vuçiq, duke ardhur në Paris mbrëmë, u dha nderime atyre viktimave franceze në aspektin simbolik dhe në njëfarë mënyre mori pjesë në dhimbjen e francezëve për humbjen e atyre jetëve të pafajshme”, thotë ai.

Sretenoviq e konsideron aspektin ekonomik të bisedimeve të dy presidentëve si më të rëndësishmin, sepse Franca dhe Serbia ndodhen në prag të një bashkëpunimi të madh ekonomik dhe sepse marrëdhëniet ekonomike franko-serbe së fundi kanë përjetuar një zhvillim të jashtëzakonshëm, i cili bazohet në marrëveshjen për partneritet strategjik të nënshkruar në vitin 2011, që vetëm së fundi po zbatohet realisht dhe po merr formë të qartë.

“Është biseduar për investimet franceze, për ardhjen e kompanive të mëdha franceze, si Alstom, një kompani e madhe për ndërtimin e trenave dhe hekurudhave, që lidhet me projektin e ndërtimit të metrosë në Beograd. Ardhja e Alstomit mund të ndihmojë edhe zhvillimin e përgjithshëm të rrjetit hekurudhor serb dhe linjës hekurudhore që planifikohet drejt jugut, pasi drejt veriut, deri në Suboticë, tashmë është përfunduar. Informacion tjetër i rëndësishëm është se do të punohet në zhvillimin e inteligjencës artificiale dhe potencialit kompjuterik të Serbisë. Franca ka një kompani shumë të fortë në industrinë kompjuterike, Bull, e cila mund të prodhojë kompjuterë të fuqishëm për sisteme të mëdha që do të mund të monitoronin elektronikisht, për shembull, trafikun – gjë shumë e rëndësishme sot”, thotë Sretenoviq.

Segmenti i tretë i bisedimeve ekonomike, shton ai, ka qenë energjia bërthamore, ku dy presidentët kanë paralajmëruar se Serbia, sipas modelit të Francës, mund të zhvillojë sistemin e saj energjetik duke u bazuar në energjinë bërthamore.

"Çfarë forme do të marrë kjo bashkëpunim dhe realizimi konkret, do ta shohim në muajt e ardhshëm, kur pritet edhe nënshkrimi i marrëveshjeve konkrete për realizimin e këtyre projekteve. Megjithatë, thelbësore është që bashkëpunimi ekonomik franko-serb është në rritje, dhe se tani, sa i përket këmbimit tregtar, arrin rreth 1,7 miliardë euro. Qëllimi është që në këtë segment të kalojë mbi dy miliardë euro, kjo u paralajmërua edhe dje dhe me shumë gjasë së shpejti do t'i kalojë dy miliardë eurot, si dhe të rritet pranisë e kompanive franceze në Serbi, të cilat aktualisht janë 130, duke punësuar rreth 13.000 punëtorë serbë, gjë që është mirë, por jo e mjaftueshme. Gjermania punëson rreth 80.000 punëtorë serbë. Pra, qëllimi është që bashkëpunimi të rritet dhe të thellohet", thekson ai.

Franca dhe Serbia, sipas tij, kanë qëndrime të ndryshme politike, sepse Franca e njeh Kosovën e vetëshpallur, ndërsa Serbia jo, por se ky dallim bazë politik kapërcehet përmes bashkëpunimit të fortë ekonomik.

"Ai kapërcehet edhe nga fakti që pala serbe ka respektuar marrëveshjet politike, ka pranuar sistemin zgjedhor të Kosovës dhe ka fituar në mënyrë demokratike dhjetë komunat e veta. Meqenëse ky segment politik i vizitës mbeti i pakomunikuar nga të dy presidentët, të paktën për publikun, supozoj se është folur për faktin që Serbia ka përmbushur obligimet e saj, ka bërë hapin e parë drejt formimit të Asociacionit të komunave serbe, dhe se me këto qëndrime dëshirohet të tregohet se pala shqiptare nuk e ka bërë këtë. Në këtë lojë të gjatë politike, më duket se duhet të shikohet edhe mundësia e mbështetjes te Franca, edhe pse, sipas mendimit tim, përveç në kuptimin kulturor dhe në domenin e kulturës, kryesisht në trashëgiminë historike dhe artistike serbe në Kosovë, nuk mund të llogarisim ende në mbështetje politike të Francës në drejtim të tërheqjes së njohjes së pavarësisë së Kosovës", thotë Sretenoviq.

Ai thekson se me siguri mund të thuhet se presidenti Makron është një nga bashkëbiseduesit më të rëndësishëm të presidentit Vuçiq, dhe se diplomacia serbe ka arritur një sukses të madh kur ka ndërtuar miqësinë personale mes dy presidentëve.

"Të dy janë bërë miq personalë, dhe ky nivel personal në diplomaci dhe marrëdhëniet ndërkombëtare është shumë i rëndësishëm. Përveç nivelit personal, kemi edhe nivelin ndër-shtetëror, i cili bazohet në një histori mbi dy shekullore të marrëdhënieve të mira franko-serbe, të kurorëzuara gjatë aleancës në Luftën e Parë Botërore dhe të mbushura me kujtime që kanë marrë shprehje konkrete në të gjithë Serbinë dhe Francën. Përmendoret e miqësisë franko-serbe gjenden kudo në Serbi në Beograd, Zajeçar, Negotin… rrugë që mbajnë emrat e politikanëve dhe gjeneralëve francezë të asaj kohe. Edhe në Francë janë ngritur përmendore në nder të Serbisë dhe të fitores së përbashkët serbe e franceze në Luftën e Parë Botërore. Pra, kjo është baza e marrëdhënieve ndër-shtetërore. Në këto marrëdhënie ekziston një tendencë e bazuar në partneritetin strategjik, që synon më shumë investime franceze në Serbi. Serbia dëshiron të përfitojë edhe transferin e njohurive franceze dhe kulturën franceze të biznesit, e cila është shumë precize, e organizuar, e orientuar dhe e kontrolluar, dhe mendoj se kjo është shumë e rëndësishme për nivelin ndër-shtetëror", thotë Sretenoviq.

Darka e punës e dy presidentëve, e cila zgjati tri orë, ndërsa ishte paraparë të zgjaste një orë e gjysmë deri në dy, sipas tij, edhe pse është pak kohë për biseda të thelluara mes dy presidentëve, megjithatë tregon shumë.