Subotiq: Shumica e anëtarëve të BE i pëlqejnë idetë nga non-paper, por disa këmbëngulin në të drejtën e vetos

Menaxheri i programit të Qendrës për Politika Evropiane, Strahinja Subotiq, thotë për Kosovo online se Sllovenia dhe Gjermania aktualisht nuk kanë mbështetjen e nevojshme nga anëtarët e BE-së për idetë që propozuan në non-paper, i cili parasheh heqjen e të drejtës së vetos për anëtarëve të BE kur votojnë për vendimet teknike në procesin e para-anëtarësimit, siç është hapja e një grupi. Megjithatë, siç beson ai, është e rëndësishme që të ketë diskutime për këtë dhe të ketë një shumicë bindëse anëtarësh që e pëlqejnë idenë.

“Për të hequr unanimitet duhet një vendim unanim. Është një paradoks dhe është e vështirë ta kapërcesh. Kemi vende si Hungaria që këmbëngulin për të drejtën e vetos në të gjitha fushat ku është e mundur ta ruajmë atë, Qiproja si një vend i vogël beson se interesat e saj, veçanërisht nëse kanë të bëjnë me Turqinë, do të anashkalohen dhe neglizhohen nëse heq dorë nga e drejta e vetos, e kemi edhe një shtet të madh si Franca, që ende po mendon nëse do të heqë dorë nga e drejta e vetos, sepse është themelues i Unionit dhe mendon se duhet pytet”, thotë Subotiq.

Ai shpjegon se ideja e non-paper, e cila është diskutuar në gjashtë muajt e fundit, është të përshpejtojë procesin e vendimmarrjes në lidhje me politikën e zgjerimit.

“Vendimet politike dhe teknike që kanë të bëjnë me zgjerimin kërkojnë unanimitet dhe thonë se vendimet politike – për hapjen dhe mbylljen e negociatave duhet të vazhdojnë të merren unanimisht, por si zgjidhje kompromisi parashikojnë që për një lëvizje teknike, siç është hapja e grupit, të kalojë me shumicë të cilësuar. Me këtë ata donin të shpejtonin procesin e anëtarësimit, sepse dihet se shpesh një, dy ose tre vende mund të abuzojnë me të drejtën e vetos dhe të bllokojnë një vend edhe kur i ka përmbushur të gjitha reformat e nevojshme, në mënyrë që një grup të hapur. Dhe hapja e një grupi është një çështje teknike që mund të ketë një efekt stimulues si për qytetarët ashtu edhe për vendimmarrësit, dhe shpesh është turp që ende kërkohet unanimiteti për çështje të tilla teknike”, thotë Subotiq.

Sllovenia dhe Gjermania, shton ai, janë një dyshe që dëshiron të shtyjë politikën e zgjerimit, Gjermania si motori i Bashkimit Evropian dhe Sllovenia, e cila tani ka një komisioner për zgjerimin e BE-së dhe që e njeh mirë rajonin e Ballkanit Perëndimor.

Nëse non-paper do të bëhej një politikë zyrtare, siç tregoi bashkëbiseduesi ynë, do të ishte e rëndësishme për ato vende që janë në "fazën fillestare të ndërmjetme" të anëtarësimit në BE, sepse ende do të kërkohet unanimiteti kur mbyllet një kapitull, si dhe kur marrjen e një vendimi përfundimtar për pranimin e një shteti në Bashkim.

"Non-paper, për shembull, nuk është relevante për Malin e Zi, sepse ai tashmë ka hapur të gjitha grupimet. Është e rëndësishme për Serbinë, e cila ende nuk ka hapur grupe të tjera, për Shqipërinë, Ukrainën dhe Moldavinë, domethënë për vendet që janë në fillim ose, si Serbia, diku në mes. Sa i përket Maqedonisë së Veriut, ky non-paper nuk do ta ndryshonte situatën në terren sepse duhet të mbyllet fillimi i hapjes së negociatave dhe kjo procedurë kërkon unanimitet. Edhe nëse Bullgaria do të pranonte non-paper-in, ajo do të kishte sërish të drejtën e vetos, prandaj mund të kërkonte që Maqedonia e Veriut të përmbushte gjithçka që është e nevojshme dhe negociatat do të hapeshin zyrtarisht”, thotë Subotiq.

Siç shton ai, nëse të gjithë në BE do të kishin pranuar non-paper, Serbia do të kishte mundur të hapte grupin 3, sepse edhe me tetë anëtarët që ishin kundër, do të kishte një shumicë të cilësuar.