Surliq: Subjektiviteti i politikës së jashtme të Kosovës mbetet i diskutueshëm përgjithmonë

Stefan Surliq, docent në Fakultetin e Shkencave Politike në Beograd, thotë se që nga viti 2008, kur pavarësia u shpall në mënyrë të njëanshme në Prishtinë, bashkësia ndërkombëtare ka arritur që Kosova të funksionojë si një sistem politik i veçantë, që të ketë të gjitha institucionet që përfshijnë pushtetin ekzekutiv, legjislativ dhe gjyqësor, ndërsa nga pikëpamja e politikës së jashtme, Kosova nuk ka përparuar shumë.

"Anëtarësimi në organizatat kryesore ndërkombëtare nuk është arritur. Është e sigurt se pa pëlqimin e Beogradit nuk do të ketë anëtarësim as në Kombet e Bashkuara, kështu që subjektiviteti i politikës së jashtme të Kosovës mbetet i diskutueshëm përgjithmonë dhe nuk ka ndryshuar në këto tetëmbëdhjetë vjet", tha Surliq për Kosovo online.

Kontrolli i plotë mbi të gjithë territorin e Kosovës, sipas Surliq, është sukses politik i Prishtinës, si dhe presion i vazhdueshëm mbi serbët, sepse serbët shihen si një krah i zgjatur i Beogradit, dhe jo si qytetarë që duhet të kenë të drejta të plota, plus të drejtën për status të veçantë.

"Qeveria e Albin Kurtit arriti të ushtrojë pushtet absolut mbi të gjithë territorin e Kosovës. Fokusi i tij ishte pikërisht te komunitetet serbe, kështu që në këtë kuptim, Kosova arriti t'i integrojë serbët në mënyrë që të ishte një integrim i detyruar, por nga ana tjetër, shumica kanë dokumente të lëshuara nga Prishtina, punojnë në institucione sipas sistemit të Prishtinës, dhe shumë prej tyre në fakt e kanë pranuar atë lloj integrimi, nga targat e deri te regjistrimi në institucionet e Prishtinës. Fatkeqësisht, kjo nuk çon në njëfarë stabiliteti shoqëror dhe mirëkuptimi midis serbëve dhe shqiptarëve", vlerëson Surliq.

Duke folur për sa qytetarë që jetojnë në Kosovë, pavarësisht nga kombësia e tyre, mund të jenë të kënaqur me atë që është arritur në 18 vjet, bashkëbiseduesi ynë thekson se gjithçka varet nga ajo që është pika e referencës.

"Nëse shikojmë shoqëritë e tjera pas konfliktit në të gjithë botën, atëherë Kosova paraqitet si një shembull pozitiv. Dhe ftesa e Presidentit Donald Trump për Vyosa Osmanin për të marrë pjesë në Bordin e Paqes është në të vërtetë një mesazh: kjo është ajo që arritëm në Kosovë, do të kemi sukses edhe në Gaza. Shumica e vendeve perëndimore e shohin Kosovën si një histori suksesi, dhe sa i përket vetë qytetarëve, mendoj se asnjë nga këto ndërtime institucionesh pas konfliktit nuk i ka ndaluar trendet negative që ekzistonin më parë: migrimi masiv, largimi i njerëzve, shkalla e papunësisë, veçanërisht e të rinjve...", numëron Surliq.

Këto trende, shton ai, ende ekzistojnë, por ndonjëherë, të shikuara nga Beogradi, duket se Kosova po qëndron në vend dhe se është bllokuar në vitin 1999, dhe duhet të kuptohet se është një shoqëri në ndryshim që jeton brenda institucioneve të pavarura.

"Më shumë se 90 përqind e popullsisë në Kosovë sot janë shqiptarë dhe ata janë absolutisht besnikë ndaj këtyre institucioneve. Nuk ka problem në Kosovë, si në shoqëritë e tjera pas konfliktit, që qytetarët të mos jenë të kënaqur me kornizën politike dhe institucionale. Sigurisht, si kudo, ka një mosmarrëveshje - ideologjike, politike, por ka edhe një konsensus bazë të qytetarëve. Ata nuk janë të kënaqur me situatën ekonomike, por shumica e shqiptarëve kanë besnikëri absolute ndaj institucioneve që u krijuan pas luftës”, thekson bashkëbiseduesi ynë.

Lidhur me atë se ku do të jetë Kosova pas 18 vitesh, Surliq thotë se gjithçka varet nga marrëveshja midis Beogradit dhe Prishtinës.

“Për fat të keq, jam shumë pesimist për normalizimin e përhershëm të marrëdhënieve midis dy palëve, sepse e vetmja shans dhe mundësi për t'i mundësuar komunitetit serb të jetojë një jetë normale dhe për të garantuar autonominë e tij ishte brenda Unionit të Komunave Serbe. Tani është e qartë se Prishtina nuk dëshiron ta zbatojë këtë dhe se është në interesin e saj të ketë sa më pak serbë në Kosovë. Pra, i shoh vitet e ardhshme, veçanërisht 18 vitet e ardhshme, shumë pesimiste për komunitetin serb në Kosovë dhe, logjikisht, me shumë më pak vullnet politik të Beogradit për të bërë ndonjë lëshim ndaj Prishtinës”, vlerëson ai.

As perspektiva e anëtarësimit në organizatat ndërkombëtare, as perspektiva e anëtarësimit të mundshëm të Serbisë në Bashkimin Evropian, siç përfundon ai, nuk do të çojnë në normalizim dhe mirëkuptim të përhershëm midis dy palëve.