Zeçeviq: Pyetja se si do ta zgjidh Von der Leyen problemin që po krijon Prishtina me qarkullimin e mallrave

Drejtori i Institutit për Studime Evropiane Sllobodan Zeçeviq vlerëson se presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, duke vizituar rajonin, dëshiron të dërgojë një mesazh politik se Ballkani Perëndimor ka vend në BE dhe të parandalojë ndikimin e mundshëm të Kinës dhe Rusisë në këtë zonë. Mirëpo, ai po ashtu thekson se mesazhi që presidenti i KE-së do t'i dërgojë Kosovës është veçanërisht i rëndësishëm, pasi që Prishtina ka shkelur dhe po shkel parimin e lëvizjes së lirë të mallrave nga Serbia, i cili, siç thekson ai, është i dënueshëm sipas të gjitha parimeve dhe të drejtave evropiane.

Zeçeviq thekson se temë e takimeve mes Von der Leyen dhe liderëve të rajonit sigurisht që do të jenë fondet nga Plani i Rritjes për Ballkanin Perëndimor, të destinuara për përshpejtimin e rritjes ekonomike të vendeve të ish-Jugosllavisë, plus Shqipërisë.

“Mendoj se vizita e Ursula von der Leyen ndodh në kuadrin e zgjedhjes së Komisionit të ri Evropian dhe presidentes së re të komisionit, pra e re por e vjetër, e cila tani po merr mandatin e saj të dytë në krye të BE-së. Komisioni po vjen për të treguar se Komisioni i ri Evropian është duke llogaritur në rajon, dmth se një nga prioritetet është hyrja e vendeve të Ballkanit Perëndimor në BE dhe se procesi i zgjerimit nuk ka vdekur”, tha Zeçeviq për Kosovo online.

Ai thekson se Von der Leyen dëshiron të tregojë se BE-ja është e pranishme atje dhe ndoshta të parandalojë ndikimin e Rusisë dhe Kinës, pra hyrjen eventuale të vendeve të BRICS që po përpiqen të bëhen tërheqëse në këtë fushë dhe të tërheqin, të themi, Serbinë, në anëtarësimin e saj.

Qëllimi kryesor i vizitës në rajonin Von der Leyen, përfundon ai, është mesazhi se vendet e Ballkanit Perëndimor do të hyjnë në BE dhe se është vetëm çështje kohe se kur do të realizohet kjo.

Zeçeviq vlerëson se Serbia i ka përmbushur të gjitha kërkesat e BE-së për marrjen e mjeteve nga Plani i Rritjes.

Agjenda e reformave të Serbisë është pranuar, thotë ai.

“Ne kemi krijuar tashmë një agjendë reformash dhe e dimë se cilat janë kushtet. Kushtet janë pak a shumë të njëjta kudo, tek ne janë për të mundësuar sundimin e ligjit, pra punë më të mirë të gjyqësorit, për ta bërë procesin zgjedhor të barabartë më transparente, më e qartë pa asnjë dyshim, do të thotë reforma në sistemin zgjedhor, reforma në gjyqësor, harmonizimi i legjislacionit me legjislacionin e BE-së, bashkëpunimi me ta”, thotë Zeçeviq.

Mirëpo, kur është fjala për Kosovën, drejtori i Institutit mendon se ai shtet i shkel parimet themelore të lirisë së lëvizjes së mallrave.

Mjetet nga Plani i Rritjes janë të destinuara për formimin e një tregu të vetëm dhe rritje ekonomike, dhe përkundër kësaj, Prishtina ende nuk i ka hapur të gjitha vendkalimet për mallrat nga Serbia, ndërsa në Merdar bllokon qarkullimin me kontrolle dhe administrim të gjatë.

“Kur është fjala për Kosovën, vërtet nuk e di se si e ka ndërmend ta zgjidhë atë problem. Ne kemi një nga kushtet themelore për rritjen ekonomike të Ballkanit Perëndimor, jo vetëm që marrim fonde, që është shumë e rëndësishme, të krijojë një treg të vetëm në këtë zone. Kur e sheh sjelljen e Prishtinës në vitet e fundit dhe tani në këtë moment, kur ajo vazhdon të pengojë qarkullimin e lirë të mallrave ndërmjet Serbisë qendrore dhe Kosovës, nuk e di se çfarë mendon ajo Ursula von der Leyen duhet t'u thotë për këtë çështje”, thekson Zeçeviq.

Në përputhje me normat evropiane, shton ai, Prishtina duhet t'i paguajë Serbisë kompensim për periudhën kur ishte në fuqi ndalimi i mallrave serbe.

Para së gjithash, sepse e ka penguar plotësisht importin e mallrave serbe, e tani e pengon pjesërisht, gjë që, thekson Zeçeviq, është plotësisht e dënueshme me disa standarde evropiane dhe kërkon kompensim nga kompanitë serbe.

“Më e keqja është se ato kompani serbe nuk janë vetëm serbe, por janë kompani të themeluara nga kompani të BE-së dhe zakonisht janë degë të kompanive evropiane, shembulli më konkret është Henkel, e cila ka të ashtuquajturat eksporte në Kosovë, e cila nuk duhet të ketë asnjë pengesë, malli i të cilit duhet të kalojë pa ndalim, dhe tani mallrat presin në një vendkalim dhe presin me orë të tëra. Është i njëjti pengim i qarkullimit të lirë të mallrave dhe dënohet në përputhje me ligjet dhe të drejtat e BE-së”, thekson ai.

I pyetur nëse sanksionet e BE-së ndaj Kosovës janë pengesë për pagesën e parave nga Plani i Rritjes, Zeçeviq shpjegon se agjenda e reformave të Kosovës i ka “kaluar” Komisionit Evropian dhe Prishtina nuk ka kufizime në kontekstin e përdorimit të mjeteve nga Plani i Rritjes.

"Sanksionet ndaj Kosovës nuk janë pengesë për përdorimin e mjeteve nga Plani i Rritjes. Ata nuk flasin fare për sanksionet si pengesë. Ato sanksione shërbyen për të distancuar përfaqësuesit e të ashtuquajturës lëvizje të Kosovës dhe institucionet shqiptare në Prishtinë nga disa ngjarje të organizuara nga BE-ja. Kur bëhet fjalë për axhendën e reformave dhe për këto gjashtë miliardë euro që janë në tryezë, shqiptarët në Kosovë marrin pjesën e tyre, e cila është edhe pak më e madhe se ajo që duhet të marrë nga Maqedonia e Veriut , janë totalisht të përfshirë në atë program dhe asnjë sanksion nuk i shqetëson në këtë kuptim”, përfundon drejtori i Institutit për politika evropiane.