Zhupanjevac: Hyrja e Afrikës në mesin e anëtarëve të përhershëm të KS ka më shumë gjasa se në dekadat e mëparshme

Procesi i pranimit të Afrikës në radhët e anëtarëve të përhershëm të Këshillit të Sigurimit duket më i mundshëm sot sesa në 30 vitet e fundit, gjatë të cilave u fol edhe për të, por asgjë nuk ndodhi. Disponimi ndërkombëtar është në favor të ndryshimit të diçkaje në KS, thotë për Kosovo online Dragan Zhupanjevac, ish-ambasador i Serbisë në Keni.

Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara, Antonio Guteres, ka kërkuar dhjetë ditë më parë që Afrika të marrë një vend të përhershëm në Këshillin e Sigurimit të OKB-së dhe siç tha ai, bota ka ndryshuar që nga viti 1945, kur u krijua OKB, ndërsa përbërja e Këshilli i Sigurimit, me gjithë ndryshimet e shumta, nuk shkoi në hapë me ndryshimet botërore.

Zhupanjevac thekson se në vitin 1945, Afrika kishte vetëm katër vende anëtare të Kombeve të Bashkuara - Etiopinë, Egjiptin, Afrikën e Jugut dhe Liberinë, dhe se tani ka 54 anëtarë nga kontinenti afrikan në OKB, ndërsa Këshilli i Sigurimit ka vetëm tre anëtarë jo të përhershëm.

"Ka një ndërgjegjësim në rritje se kjo duhet të ndryshojë. Kontinenti afrikan ka rritje më të madhe. Pritet që deri në vitin 2050 çdo i katërti banor i planetit të jetë nga Afrika. Dhe nuk është e pranueshme që të mos ketë një anëtar të përhershëm në KS. Aktualisht, Afrika ka tre anëtarë jo të përhershëm, dhe kërkon të marrë dy vende të përhershme, në mënyrë që vetoja ose të hiqet ose nëse nuk hiqet, atëherë ata duan që dy vende afrikane të kenë të drejtën e vetos dhe janë në kërkim të dy vendeve të tjera jo të përhershme. Pra, ata do të donin të kishin gjithsej dy vende të përhershme me të drejtë vetoje, plus pesë jo të përhershme”, thotë Zhupanjevac.

Siç shton ai, këtë muaj Këshilli i Sigurimit e kryeson shteti afrikan Siera Leone dhe presidenti i atij vendi, në një seancë të posaçme, shprehu qëndrime shumë të qarta se pse është e nevojshme të korrigjohet padrejtësia historike ndaj Afrikës dhe pse ato vende që u kolonizuan dhe që ndërkohë janë rritur që kanë interesat e tyre, duhet të përfaqësohen më mirë në të gjitha organizatat ndërkombëtare, veçanërisht në organizatat financiare ndërkombëtare, dhe të jenë të pranishme përherë në Këshillin e Sigurimit.

Zhupanjevac thotë se thuhet se në Samitin për të Ardhmen, që do të mbahet në shtator në Nju Jork, mund të fillojë procesi i reformave, ku në plan të parë do të ishte Afrika.

"Por sigurisht, sapo njerëzit fillojnë të flasin për Afrikën, atëherë Azia gjithashtu ka të drejtë të thotë: 'ne jemi një kontinent i madh dhe kemi vetëm dy anëtarë jo të përhershëm, Afrika ka tre dhe ne kemi dy'. Amerika Latine ka dy, bota perëndimore ka dy të tjera dhe Evropa Lindore, ku ne i përkasim, ka një vend. Pra, kur ky proces fillon të shpaloset, nuk është e lehtë. Të gjithë e kuptojnë se për shkak të popullsisë së madhe, rëndësisë ekonomike dhe politike, për shkak se është kontinenti me burimet më të mëdha natyrore, Afrika duhet të forcojë praninë e saj në Këshillin e Sigurimit, por sapo të fillojë ai proces, kërkesa të tjera dhe dëshira të tjera do të shfaqet”, thotë Zhupanjevac.

Ai thekson se përpjekjet për reformimin e Këshillit të Sigurimit kanë ekzistuar 30 vjet më parë dhe se në vitin 1965 Këshilli i Sigurimit u zgjerua nga 11 në 15 anëtarë, por më pas nuk u bë asgjë.

“Në vitin 1992 Boutros Boutros Gali si Sekretar i Përgjithshëm e inicoi atë proces dhe më vonë Kofi Anan. Fillimisht u tha se duhet të pranohej i ashtuquajturi grup prej katër vendeve, Japonia dhe Gjermania, plus India dhe Brazili, por si sapo këto katër vende e vendosën rastin e tyre në krye të kësaj, me argumentin se janë të fuqishëm për sa i përket produktit kombëtar bruto, pyetja u ngrit menjëherë nga rivalët e tyre. Kështu që Pakistani u rebelua menjëherë - pse India dhe jo Pakistani, kur Gjermania thirri Italia dhe Spanja menjëherë thanë ‘jo’ dhe për shkak të Brazilit, Argjentina dhe Meksika u ngritën në këmbë”, thotë Zhupanjevac.

Në pyetjen nëse në kuadër të zgjidhjes së çështjes së Kosovës do t'i përgjigjej Serbisë nëse Afrika bëhet anëtare e përhershme e Këshillit Botëror, bashkëbiseduesi ynë thotë se shumica e vendeve afrikane besojnë se shpallja e njëanshme e pavarësisë së Kosovës ishte një precedent i rrezikshëm kundër ligjit ndërkombëtarë, dhe se Kosova njihet nga vetëm një e treta e vendeve afrikane.

“Ka shtete afrikane që e kanë njohur pavarësinë e shpallur në mënyrë të njëanshme të Kosovës, si Senegali, Tanzania, Mauritania, Bregu i Fildishtë... por shumica e tyre besojnë se është një ndryshim i padrejtë i kufijve në mes të Evropës dhe mendojnë se është e rrezikshme edhe për kontinentin e tyre dhe prandaj nuk e njohin Kosovën. Nga ky këndvështrim, nëse Afrika do të kishte dy vende të përhershme në KS, mund të ishte e dobishme për interesat serbe, por nuk mund të themi se është e garantuar njëqin për qind. Aktualisht në KS si anëtarë jo të përhershëm është Sierra Leone, e cila ka tërhequr njohjen e Kosovës, Algjeria që nuk e njeh atë dhe Mozambiku, që është paksa i paqartë. Por mund të ndodhë që Malavi, Çadi, Tanzania dhe Senegali të jenë atje, të cilat të gjitha e njohin Kosovën, dhe pastaj ne nuk fitojmë me këtë. Ajo që është e qartë është se dy të tretat dhe tre të katërtat e kontinentit afrikan nuk e njohin Kosovën dhe më këtë nuk fitojmë asgjë. Ajo që është e qartë është se dy të tretat dhe tre të katërtat e kontinentit afrikan nuk e njeh Kosovën dhe Metohinë si vend të pavarur dhe kjo është sigurisht e rëndësishme për interesat serbe”, thekson Zhupanjevac.

Ai thekson se në kontinentin afrikan Serbia ka një trashëgimi shumë serioze nga koha e Jugosllavisë, ka edhe miq dhe një mbështetje të caktuar, e cila nuk është 100%, por është e pranishme. Ai thekson se është parë gjatë votimit për kandidaturën e Serbisë për të organizuar ekspozitën Expo 2027, kur shumica e vendeve afrikane dhanë mbështetjen e tyre, si dhe gjatë votimit në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së për Rezolutën për gjenocidin e Srebrenicës, kur vendet afrikane ose votuan kundër ose abstenuan ose u larguan nga salla.