Serbët në Shqipëri e kanë festuar Shën Savën: Që të mos ndërpritet tradita dhe të mos harrohen rrënjët

Me bekimin e Kryepeshkopit të Tiranës dhe mbarë Shqipërisë Anastas Janullatos dhe Shkëlqesisë së Tij Mitropolitit të Malit të Zi dhe Litoral Joaniki Miqoviq, në Kishën e Shën Trinisë në periferi të Shkodrës, u kremtua solemnisht festa e Shën Savës dhe filloi festimi jubilar i 200 vjetorit të shkollës serbe “Shën Sava”, e cila dikur punonte në Vrakë dhe në Shkodër.

Liturgjinë solemne e shërbyen igumeni i manastirit të Cetinës, Pajsije Gjerkoviq, dhe plaku i kishës në Vrakë, Ivan Popoviq.

Në predikim, At Paisije duke përshëndetur të pranishmit, tha se serbët dhe shqiptarët ortodoksë janë vëllezër në Krishtin, të cilët e vërtetuan lidhjen e tyre me Zotin dhe me njëri-tjetrin përmes pagëzimit të tyre.

“Përveç kësaj, ne u mblodhëm rreth kësaj kupe të shenjtë në këtë tempull të shenjtë për të festuar atin tonë shpirtëror, Atin e Shenjtë Sava, kryepeshkopin e parë serb. Dëshirojmë që në emër të Mitropolitit tone Joaniki, në emër të vëllazërisë së Cetinës dhe të gjithë vëllezërve tuaj në anën tjetër të liqenit të Shkodrës, t'ju uroj festën e sotme, Zoti ju dhëntë shëndet dhe mbarësi dhe të jetoni shumë vera”, tha ati Paisije.

Pas liturgjisë u bë prerja e bukës së festës ndërsa të pranishmëve iu drejtua profesori i Seminarit të Shën Pjetrit të Cetinës dhe redaktori i programit katetik të Radio Svetigore, Aleksandar Vujoviq, i cili duke folur për Shën Savën, vuri në dukje lidhjet shekullore të popullit serb me Shkodrën e lashtë, me shenjtëroret e saj, por edhe me shenjtorët nga këto treva.

“Dhe kjo festa e Shën Savës me siguri do të lërë gjurmë, një dëshmi për të gjithë ne që jetojmë sot dhe për ata që vijnë pas nesh. Është një kontribut i vogël i metropolit këtë vit që të vijmë të mblidhemi rreth Shën Savës dhe të kremtojmë emrin e tij të shenjtë që të mos harrojmë njëri-tjetrin, por të mendojmë për njëri-tjetrin në çdo vend. Faleminderit Zotit që vazhdon dhe do të vazhdojë edhe vitin e ardhshëm”, tha Vujoviq.

Festimi i fundit i Shën Savës në Shkodër para Luftës së Dytë Botërore u organizua në vitin 1934, me bekimin e peshkopit të atëhershëm të Shkodrës, Viktor Mihailloviq. Më vonë, me dekret të mbretit shqiptar, Ahmet Zogu, shkollat ​​serbe u hoqën dhe festimet u ndaluan. Gjatë regjimit komunist në Shqipëri në vitin 1967, Enver Hoxha e ndaloi profesionin e fesë dhe u shkatërruan të gjitha objektet fetare.

Sot në Shqipëri nuk ka shkollë serbe dhe as kursin e gjuhës serbe që dikur mbahej në ambientet e shoqatës së minoritetit serbo-malazez në Shqipëri “Moraça-Rozafa” dhe e cila, së bashku me Shoqërinë Ortodokse të Shën Gjon Vlladimirit, organizuan Akademinë e sotme të Shën Savës.

Kryetari i shoqatës serbo-malazeze “Moraça-Rozafa”, Pavlle Jakoja Brajoviq në deklaratën për Kosovo online thotë se festa e Shën Savës bëhet që të mos shuhet tradita dhe besimi serb në këto treva dhe të mos fshihen rrënjët serbe.

"Dita e madhe, festa për të gjithë ortodoksët në mbarë botën, edhe për ne ortodoksët, ndonëse jemi disi të paktë në numër, kemi 15 vjet që festojmë Shën Savën. Ne u organizuam mjaft mirë në dhjetë vitet e para, ndonëse kishim mungesë fondesh, prandaj e kompensuam me ndihmën e Mitropolitit Malazez Litoral. “Dyqind vjet më parë në Shkodër ka qenë shkolla e Shën Savës”, tha Brajovqi.

Kremtimi i kësaj feste madhështore dhe shërbesa e liturgjive në gjuhën serbe në Shqipëri u ripërtëri në vitin 1992 nga Mitropoliti i Malit të Zi dhe Litoral, Amfillohije, i cili në shtëpinë e oficerit bëri atë vit aktin e pagëzimit kishtar të një numri të madh skadranësh.

Që nga viti 2007, Shën Sava festohet në Kishën e Shën Trinisë në Shkodër.