Banorët e komuniteteve serbë në Kosovën qendrore janë të shqetësuar për sigurinë e fëmijëve për shkak të incidenteve gjithnjë e më të shpeshta

Dobrotini dhe Gornja Gushterica, fshatra me shumicë popullsie serbe në komunën e Lipjanit, janë shënjestruar vazhdimisht nga vandalët në muajt e fundit. Kishat e djegura dhe të plaçkitura, grafitet në pankarta, kopshte dhe ambulanca janë incidente që i kanë shqetësuar thellësisht banorët e këtyre vendbanimeve dhe, siç thonë ata, nuk ndihen më të sigurt as në qytetin e tyre të lindjes, ndërsa kanë më shumë frikë për sigurinë e fëmijëve gjatë rrugës nga shkolla në shtëpi.

Pas sulmit në kishën e Shën Dimitrit dhe shkrimit të grafiteve me motive etnike në kopshtin dhe infermierinë, ekipi i portalit Kosovo online vizitoi Dobrotinin dhe foli me vendasit, përfaqësuesin e fshatit, punonjësit e shkollës, si dhe historianin e shquar nga ai vend, Aleksandar Gudzhiq.

Gudzhiq, duke folur për historinë e pasur të fshatit, deklaroi se Dobrotini u përmend për herë të parë në të dhënat e shkruara si vendbanim dhe vend në kartën e Despotit Gjuragj Brankoviq në shekullin e 15-të, dhe ajo që dihet me siguri është se Dobrotini si vendbanim ekzistonte që në shekullin e 4-të, gjatë Perandorisë Romake dhe mbretërimit të Konstandinit të Madh dhe Perandoreshës Jelena.

"Kjo konfirmohet nga ekzemplarët e monedhave romake të gjetura në Dobrotin në vitet '60 të shekullit të kaluar. Monedhat u gjetën nga Miodrag Gudzhiq dhe sot e dimë se këto monedha u prenë në periudhën nga viti 308 deri në vitin 341. Në vitin 308, u pre monedha e parë e Konstandinit të Parë dhe Perandoreshës Jelena, dhe monedha e fundit u pre në vitin 341", tha ai.

Sot, siç thotë ai, është një fshat serb etnikisht i pastër, ndërsa popullsia merret ekskluzivisht me bujqësi, por varet edhe nga financimi nga shteti i Serbisë.

"Pati një moment pas Kongresit të Berlinit kur në Dobrotin jetonin pesë shtëpi shqiptare, dhe ata ishin kryesisht refugjatë që u zhvendosën në Dobrotin nga zona e Prokupljes dhe rrethinat e saj pas Krizës së Madhe Lindore dhe luftërave serbo-turke. Fshati është kryesisht bujqësor, njerëzit merren ekskluzivisht me bujqësi, nuk ka objekte industriale në vetë fshatin. Sa i përket strukturës shoqërore, popullsia në Dobrotin varet kryesisht nga grantet financiare nga Shteti i Serbisë, ose ata janë të punësuar në institucionet e Kosovës", thotë Gudzhiq.

Në periudhën e pasluftës, kujton historiani, Dobrotin përjetoi numrin më të madh të sulmeve me motive etnike në Kosovën qendrore.

"Nga bombardimi i Dobrotinit diku në gusht-shtator 1999, deri te hedhja e granatave dore, pajisjeve shpërthyese, sulmet e përditshme ndaj serbëve. Në ato vite të para të pasluftës, Dobrotin mund të ketë përjetuar sulmet më me motive etnike nga të gjitha vendet në Kosovën qendrore", deklaroi ai.

Trendi i sulmeve me motive etnike u ul pas vitit 2004 dhe masakrës së marsit, vetëm për t'u rritur përsëri në muajt e fundit, gjë që, siç thekson Gudzhiq, shkakton shqetësim tek banorët.

"Ne jemi dëshmitarë këtu e atje të provokimeve dhe incidenteve individuale me motive etnike që ndodhën muajin e fundit, nga grabitja e një kishe, e deri te shkrimi i grafiteve ofenduese me motive etnike, dhe kjo është diçka që shkakton shqetësim", tha ai.

Ne u siguruam që vendasit janë vërtet të shqetësuar duke folur me ta. Ndërsa presin që fëmijët të mbarojnë mësimet në shkollë, ata theksojnë se janë më të shqetësuar për sigurinë e tyre.

Sipas tyre, frekuenca e trafikut është e lartë dhe provokimet janë të përditshme.

"Duhet të lëvizim me kujdes, sepse ka incidente çdo ditë, është normale të ndihesh frikë midis vendasve, është e pasigurt", tha Çedomir Trajkoviq.

Dushan Qirkoviq pret reagimin e Policisë së Kosovës dhe një jetë më të sigurt për vendasit.

"Situata është e tensionuar, vendasit janë të frikësuar, por ne jemi të guximshëm dhe do të qëndrojmë këtu ku jemi. Presim një reagim nga policia, për të ngritur patrullat e tyre këtu, sepse njerëzit ngasin shpejt këtu, frekuenca e trafikut është e lartë. Presim që policia të vendosë oficerët e saj për të, ndër të tjera, kontrolluar shpejtësinë", thotë Qirkoviq.

Ai shton se deri më tani jeta në Dobrotin ka qenë e mirë dhe se ata kishin marrëdhënie të mira me fqinjët e tyre shqiptarë, por se tensioni po rritet. Megjithatë, ai shpreh shpresë për një të nesërme më të mirë.

Fqinji i tij, Slavisha Zhiviq, ende dyshon se jeta e vendasve do të jetë më e mirë dhe më e lehtë.

"Nuk është aspak e sigurt, kur duhet t'i çojmë fëmijët në shkollë dhe të vëzhgojmë se si ngasin dhe si sillen, çfarë mund të presim? Shpresoj për një jetë më të mirë, se diçka do të ndryshojë, por dyshoj, për momentin nuk ka përmirësim. Në vitet e mëparshme, ishte më qetë këtu në Dobrotin, por tani, duke marrë parasysh të gjitha incidentet, njerëzit jetojnë me frikë", thekson Zhiviq.

Ivana Zhiviq Dabiq, mësuese në Shkollën Fillore "Knez Lazar" në Dobrotin, e cila ka 43 nxënës, gjithashtu vuri re se prindërit janë të shqetësuar. Megjithatë, siç pohon ajo, është detyrë e tyre të bëjnë çmos që fëmijët të mos ndiejnë frikë në çdo hap dhe që të kenë një fëmijëri sa më të lumtur.

"Të them të drejtën, nuk vërej ndonjë frikë apo ndryshim tek fëmijët. Nuk mendoj se fëmijët e dinë çfarë ka ndodhur, jam i sigurt që as mësuesit nuk e dinë, por vërej se tani po vijnë shumë më tepër prindër për të pritur fëmijët sesa më parë. Më parë, nxënësit e klasës së tretë dhe të katërt ishin të pavarur dhe shkonin në shtëpi vetëm, ndërsa tani vërej se prindërit po vijnë për t'i marrë", tha Zhiviq Dabiq.

Për përfaqësuesin e fshatit, Dragan Qurçiq, fakti që tre institucione kyçe u sulmuan në një periudhë të shkurtër kohore është shqetësues. Ai u bëri thirrje autoriteteve kompetente të forcojnë masat e sigurisë në Dobrotin.

"Fakti që ndodhën tre incidente në një periudhë shumë të shkurtër kohore, në të cilat u sulmuan tre institucionet tona kryesore - ambulanca, kopshti dhe kisha e Shën Dhimitrit u dëmtuan. Sigurisht, njerëzit janë të mërzitur dhe të poshtëruar nga sulmi ndaj një ndërtese fetare. Autori që shkaktoi dëme në ambulancë dyshohet se u gjet, ndërsa nuk kemi asnjë informacion për kishën. Kemi kontakte me Këshillin Lokal për Sigurinë Publike. Do t'u kërkoja përfaqësuesve të rendit dhe ligjit që, në përputhje me kompetencat e tyre, të forcojnë masat e sigurisë në fshatin Dobrotin, si për ndërtesat ashtu edhe për qytetarët", tha Qurçiq.

Përveç Dobrotinit, fshatrat fqinje Gornja dhe Donja Gushterica janë shënjestruar nga vandalët kohët e fundit. Kisha e Shën Nedeljës u thye dhe u plaçkit vetëm dy ditë pasi e njëjta gjë ndodhi me kishën në Dobrotin.

Prifti Vladan Vukomanoviq theksoi në atë kohë se përveç ndërtesave fetare, vandalët shpesh shënjestrojnë shtëpitë e banorëve ortodoksë.

Dejan Ristiq, banor i Donje Gushtericës, theksoi se banorët e këtyre fshatrave janë të shqetësuar për sigurinë e fëmijëve për shkak të sulmeve të shpeshta.

"Vetëm mendimi se dikush ka guximin të hyjë në një kishë na bën të mendojmë për atë që mund të ndodhë në shtëpi. Është e dukshme se numri i patrullave të Policisë së Kosovës është rritur, kështu që shpresojmë që ngjarje të tilla të mos ndodhin më. Ka pasur vjedhje dhe grabitje më parë. Është një shqetësim i madh, sepse ky është një mjedis serb dhe vendasit janë të shqetësuar për sigurinë e fëmijëve të tyre. Ai shpresonte që ne do të vazhdojmë të jetojmë në paqe, ky është prioriteti i vendasve", theksoi Ristiq.

Përveç incidenteve të lartpërmendura, vandalët shënjestruan edhe varrezat ortodokse në Skulanevë, kur sulmues të panjohur thyen një pjesë të gardhit për të hequr flamurin serb nga varri i Ivica Taliq, në dy raste.

Zyra për Kosovë dhe Metohi, ndër të tjera, reagoi ndaj incidenteve gjithnjë e më të shpeshta në zonat serbe në Kosovën qendrore, e cila theksoi se vala e frikësimit të serbëve vazhdon dhe se sulmet nuk janë aksidentale ose të rastësishme.