Familjet e të zhdukurve në Graçanicë: Nuk do të heqim dorë nga kërkimi i së vërtetës, të hapen arkivat e EULEX-it dhe UNMIK-ut

Në Graçanicë u shënua sot Dita Ndërkombëtare e Personave të Zhdukur, me mesazhin e familjeve se edhe pas gati tri dekadash nuk dihet fati i më të dashurve të tyre, ndërsa përgjegjësia vazhdon të mungojë. Përfaqësuesit e shoqatave të familjeve theksuan se nuk do të heqin dorë nga kërkimi i së vërtetës, duke thënë se zgjidhja e kësaj çështjeje varet nga vullneti politik dhe bashkëpunimi më i mirë rajonal.

Kryetari i Shoqatës së Familjeve të të Rrëmbyerve, të Zhdukurve dhe të Vrarëve nga territori i komunës së Rahovecit, Negovan Mavriq, deklaroi me rastin e Ditës Ndërkombëtare të Personave të Zhdukur se ende po kërkohen më shumë se 1.500 persona, mes të cilëve serbë, shqiptarë, romë, egjiptianë dhe pjesëtarë të komuniteteve të tjera, duke theksuar se zgjidhja e çështjes së të zhdukurve është bërë çështje e vullnetit politik.

“Siç e dini, po kërkohen më shumë se 1.500 persona, serbë, shqiptarë, romë, egjiptianë dhe të gjithë të tjerët. Ky numër do të mbetet gjithmonë në zemrat tona, sepse nuk bëjmë dallime sipas fesë apo kombësisë, por i shohim të gjithë në një numër të përbashkët. Qëllimi ynë është pikërisht që në këtë Ditë Ndërkombëtare të Personave të Zhdukur të tregojmë dhe të dëshmojmë se po kërkojmë të gjithë personat e zhdukur”, tha Mavriq.

Ai vuri në dukje problemet me të cilat përballen familjet e të zhdukurve dhe shprehu indinjatë për shkak të punës së pamjaftueshme, siç tha ai, për zgjidhjen e kësaj çështjeje.

“Patët mundësinë të dëgjoni se me çfarë përballen familjet e të zhdukurve, çfarë problemesh kanë, ndërsa për këtë çështje po punohet shumë pak. Duhet t’ju them se ne, si familjarë, jemi shumë të indinjuar, sepse kjo situatë nuk është më humanitare, por lidhet më shumë me vullnetin politik sesa me atë humanitar. Ne, siç e shihni, varemi nga vullneti politik. Po të ekzistonte vullneti politik, nuk do të kishim pritur kaq gjatë dhe ky numër nuk do të ishte kaq i madh”, tha ai.

Mavriq tha se dihet përafërsisht se ku kanë ndodhur ngjarjet dhe ku mund të ndodhen trupat e të zhdukurve, por se dikush i mban dhe i fsheh këto informacione.

“E dimë zonën ku ka ndodhur e gjithë kjo, dihet përafërsisht se ku janë lokacionet dhe ku ndodhen trupat, megjithatë dikush i mban dhe i fsheh këto informacione”, tha Mavriq.

Duke folur për informacionet se këto ditë po hapet një varrezë në Kalludër, Mavriq tha se ky nuk është informacion i ri dhe se për atë lokacion flitet që nga viti 2010.

“Kemi dëgjuar këto ditë se po hapet një varrezë në Kalludër. Kjo nuk është asgjë e re, dihet prej kohësh dhe për Kalludrën flitet që nga viti 2010”, tha ai.

Ai shtoi se edhe vetë kishte qenë disa herë në atë lokacion, i cili, sipas tij, ishte kontrolluar edhe më parë, por nuk dihej vendndodhja e saktë e varrezës. Ai theksoi se mbështet kontrollimin e çdo lokacioni për të cilin ekziston dyshimi se aty ndodhen mbetjet mortore të personave të zhdukur.

“Nuk jam që atë lokacion ta kontrollojë vetëm njëra palë. Për këtë ekzistojnë grupet punuese, për këtë ekziston mjekësia ligjore, për këtë ekziston bashkëpunimi, që në çdo lokacion, kudo që kryhen gërmime, të jenë të pranishme të dyja palët, si dhe njësia e EULEX-it që merret me kërkimin e personave të zhdukur”, tha Mavriq.

Ai tha se nuk dihet kush ndodhet në varreza, por se ka informacione për zhvendosjen e varrezave dhe transferimin e trupave.

“Fatkeqësisht, nuk e dimë kush ndodhet në ato varreza. E dimë mirë se varrezat janë zhvendosur, e dimë se në lokacionet e mundshme janë kryer gërmime dhe trupat janë transferuar, por askush nuk e di se ku”, tha ai.

Mavriq përmendi si një nga mesazhet kryesore nevojën për hapjen e arkivave në Beograd, Prishtinë dhe Hagë.

“Mesazhi ynë është që të hapen arkivat. Arkivat duhet t’i hapin të gjithë, jo vetëm njëra palë. Arkivat ekzistojnë, të gjithë jemi dëshmitarë të kësaj, dhe ato duhet të hapen në Beograd, në Prishtinë dhe në Hagë, sidomos kur e dimë se Tribunali i Hagës e ka lëvruar dhe gërmuar të gjithë territorin e Kosovës dhe Metohisë”, tha Mavriq.

Ai shtoi se duhet të hapen edhe arkivat e EULEX-it dhe UNMIK-ut.

Sipas tij, EULEX-i ka transferuar një pjesë të madhe të arkivave në Prishtinë.

“Le t’i hapim së bashku të gjitha këto arkiva dhe t’i gjejmë trupat e më të dashurve tanë”, bëri thirrje Mavriq.

Koordinatorja e Shoqatës së Familjeve të Personave të Rrëmbyer dhe të Zhdukur në Graçanicë, Sillvana Marinkoviq, deklaroi se familjet vazhdojnë të jetojnë mes shpresës dhe pasigurisë dhe se nuk do të lejojnë që viktimat e tyre të bëhen vetëm statistikë.

“Kjo nuk është vetëm një ditë përkujtimi, kjo është një ditë përgjegjësie, solidariteti dhe shprese. Çdo person i zhdukur ka emrin e vet, historinë dhe familjen e vet, një familje që e pret dhe që çdo ditë jeton mes shpresës dhe pasigurisë. Pas çdo fotografie që varet në muret e shtëpive tona apo shpërndahet në rrjetet sociale, qëndron një nënë që nuk pushon së besuari, një baba që nuk heq dorë nga kërkimi. Një vëlla, një motër, fëmijë, bashkëshorte, që vazhdojnë t’i ruajnë kujtimet për më të dashurit e tyre”, tha Marinkoviq.

Sipas saj, familjet mblidhen çdo vit me shpresën se mesazhet e tyre do të japin fryte, por ende janë në pikën e nisjes.

“Sipas të dhënave zyrtare të Komitetit Ndërkombëtar të Kryqit të Kuq, ende po kërkohen 9.920 persona që konsiderohen të zhdukur gjatë luftërave të viteve nëntëdhjetë në territorin e ish-Jugosllavisë dhe 1.620 në lidhje me konfliktin në Kosovë. Jemi të vetëdijshëm se zbardhja e fatit të të zhdukurve dhe të rrëmbyerve është një proces i ndërlikuar dhe i gjatë, por jemi gjithashtu të bindur se, përmes një bashkëpunimi më të mirë rajonal, ky proces mund të përparojë. Jemi të vetëdijshëm se jemi lënë në mëshirë të fatit, por kjo nuk do të thotë se do të ndalemi. Gjithmonë do të luftojmë dhe do të kërkojmë të mësojmë fatin e më të dashurve tanë. Kjo rrugë e jona nuk është aspak e lehtë, por dëshira jonë dhe e vërteta na japin forcë për të këmbëngulur në çdo rrugë”, tha Marinkoviq.

Siç theksoi ajo, familjet nuk do të lejojnë që viktimat të bëhen vetëm statistikë.

“Secili ka të drejtë të dijë se çfarë u ka ndodhur më të dashurve të tij. Është e rëndë pasiguria që zgjat prej 27 vjetësh. Deri kur kështu? Shumë familjarë tanë, fatkeqësisht, nuk janë më mes nesh; u larguan nga kjo botë me dëshirën për të mësuar fatin e djalit, babait apo vëllait të tyre. Më së shumti dhemb pikëllimi për fëmijën. Një nënë, Dragana Majstoroviq, djali i së cilës u zhduk kur ishte vetëm 17 vjeç, arriti ta hidhte dhimbjen e saj në letër dhe shkroi poezi kushtuar të gjithë të rrëmbyerve”, tha ajo.

Nënkryetari i Shoqatës së Familjeve të Personave të Rrëmbyer dhe të Zhdukur në Kosovë dhe Metohi, Sasha Pereniq, tha se 28 vjet janë një kohë e gjatë, duke pasur parasysh se asgjë e re nuk po ndodh lidhur me problemin e personave të zhdukur.

“Jemi në një situatë ku nuk kemi asgjë të re dhe nuk kemi as kujt t’i kërkojmë diçka. Sepse situata është e tillë dhe ju vetë e shihni si është dhe çfarë po ndodh. Pra, bashkësia ndërkombëtare është e vetmja fajtore, pasi i kishte mbledhur të gjitha informacionet në atë kohë, ndërsa nuk punoi kur duhej të punonte. Tani del me disa informacione të pakta, thotë se po punon, por për familjet nuk ka asnjë rezultat”, tha ai.

Siç u shpreh, ai është optimist sa i përket qëndrimit të popullit serb në këto hapësira.

“Sa i përket vetë situatës, ndoshta do të zgjidhet kur ne të mos jemi më këtu. Kur gjithçka të ketë përfunduar dhe kur të jetë pranuar se këtu nuk ka më serbë, atëherë ndoshta dikush do të bëjë diçka. Por edhe atëherë dyshoj shumë, sepse kjo është një çështje shumë e vështirë, veçanërisht për të gjithë ata, ndërsa për ne është një pikëllim i madh dhe një dhimbje e madhe. Shumë prindër nuk janë më gjallë mes nesh, e morën me vete atë dëshirë, ashtu si edhe prindërit e mi. Vdiqën duke shpresuar deri në çastin e fundit se do të mësonin diçka, por asgjë e re nuk ndodhi, asgjë të re nuk mësuan”, tha ai.

Siç theksoi, nga zhdukja e vëllait të tij, Ranko Pereniq, kanë kaluar 28 vjet.

“Prindërit e mi nuk jetojnë prej gati dhjetë vjetësh. Pra, prej 28 vjetësh jemi këtu, në të njëjtin shesh, gjithmonë së bashku me ju. Për ne nuk ka asgjë të re dhe mund të them lirisht se edhe për një kohë të gjatë nuk do të ketë asgjë të re. Ne të gjithë do të jemi këtu deri në çastin e fundit, do të luftojmë, do të kërkojmë të vërtetën, por nga ana e tyre është shumë e vështirë që ajo të vijë apo të ndodhë diçka”, tha ai.

Lidhur me konstatimin se nuk ka vullnet politik për zgjidhjen e kësaj çështjeje, Pereniq tha se me gjasë është kështu.

“Gjëja më e fundit është se kanë zbuluar varreza gjatë gërmimeve në Zubin Potok, në Kalludër. Pra, ata janë të sigurt se tashmë ka 23 trupa, vetëm se nuk zbulojnë se cilit grup i përkasin, por duket se tashmë e dinë. Por e gjithë kjo ndodh në një moment kur atyre u përshtatet. Para disa ditësh patëm një takim të tillë këtu në komunë, ku ishin përfaqësuesit e tyre nga Komisioni për Persona të Zhdukur, por përsëri nuk mësuam asgjë të re. Ata përpiqen vetëm të mësojnë gjithçka që lidhet me viktimat e tyre, t’i zbulojnë, t’i gjejnë… Pra, pas 28 vjetësh mund të themi lirisht se nuk është bërë asgjë e re. Sa i përket rastit të vëllait tim, nuk ka asgjë. Pllaka po vendoset tashmë për herë të dhjetë dhe çdo herë është përdhosur. Nëse pengon një pllakë që shënon vendin ku janë zhdukur njerëzit, atëherë nuk kemi çfarë të kërkojmë as sa i përket së vërtetës dhe drejtësisë”, tha Pereniq.

I pyetur nëse pret diçka për familjet e të zhdukurve pas rezultatit të gjykimit në Hagë në shtator, Pereniq tha se kjo është një çështje delikate.

“Në kohën kur Thaçi ishte president, meqë kjo çështje e jona ekziston që nga viti 1998, përkatësisht që nga viti 2005, ishim shumë aktivë dhe merrnim pjesë në të gjitha ato takime. Kjo çështje atëherë ishte kryesisht në kompetencën e ndërkombëtarëve, aty ishte EULEX-i. Ata i trajtuan çështjet, por ne nuk morëm asnjë rezultat, prandaj as kjo nuk do ta ndryshojë gjendjen. Nuk do të ketë asgjë të re, për ata ndoshta po, por për ne familjet do të jetë e njëjta gjë. Jemi në një labirint ku, çfarëdo që të ndodhë, shfaqet çështja e të zhdukurve, por rezultate dhe përgjigje nuk ka. Unë nuk pres asgjë konkrete”, përfundoi ai.