Konferencë për sistemin gjyqësor në veri, Radakoviq: Pres rikthimin e gjyqtarëve serbë në shtator; Pantoviq Do të ketë rezistencë

Organizata joqeveritare Qendra për Përfaqësim të Kulturës Demokratike (ACDC) organizoi sot në Mitrovicën e Veriut një konferencë me temën "Gjyqësori në Veri të Kosovës: Sfidat Aktuale dhe Perspektivat për Zhvillimin Institucional", ku u paraqitën pikëpamje të ndryshme lidhur me periudhën kohore në të cilën mund të ndodhë rikthimi i gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë në institucionet e drejtësisë së Kosovës.

Duke hapur konferencën, drejtori ekzekutiv i Qendrës për Përfaqësim të Kulturës Demokratike (ACDC), Dushan Radakoviq, tha se qëllimi i takimit është mbledhja e përfaqësuesve të institucioneve, organizatave ndërkombëtare dhe shoqërisë civile për të diskutuar sfidat me të cilat përballet sistemi i drejtësisë në veriun e Kosovës dhe mundësitë për riintegrimin e tij.

Duke folur për rikthimin e gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë, ai tha se ky proces ka filluar në një mënyrë të caktuar, përmes negociatave.

“Dje njerëzit u kanë dërguar email-e Këshillit Gjyqësor duke i informuar se dëshirojnë të kthehen dhe të tërheqin dorëheqjet. Ky është një hap i rëndësishëm në procesin e riintegrimit”, tha Radakoviq.

Ai vlerësoi se, nëse nuk do të ishin mbajtur zgjedhjet e 7 qershorit, rikthimi i gjyqtarëve dhe prokurorëve do të ishte realizuar edhe më herët.

Ai bëri të ditur gjithashtu se personalisht pret që ata të mund të kthehen në punë më 1 shtator, por shtoi se nga 24 gjyqtarët që ishin më parë, aktualisht mund të rikthehen 16 prej tyre, ndërsa njëri prej tyre do të dalë në pension deri në fund të vitit.

Si lajm inkurajues ai veçoi faktin se tre kandidatë nga veriu i Kosovës kanë kaluar provimin e jurisprudencës, gjë që, sipas tij, mund të kontribuojë në plotësimin e mungesës së stafit në gjykata dhe prokurori.

Ai theksoi se sistemi i drejtësisë vazhdon të ketë probleme serioze me mungesën e gjyqtarëve, prokurorëve, stafit administrativ dhe bashkëpunëtorëve juridikë, për shkak të së cilës procesi i riintegrimit të plotë do të kërkojë kohë dhe mbështetje nga komuniteti ndërkombëtar.

Radakoviq shtoi se përfaqësuesit e Këshillit Gjyqësor të Kosovës e kanë shtyrë pjesëmarrjen në konferencën e sotme për shkak të bisedimeve lidhur me procesin e rikthimit, por ai pret që në takimin e ardhshëm, të planifikuar për shtator, të diskutohet më hollësisht për modelin dhe dinamikën e rikthimit të punonjësve në sistemin e drejtësisë.

Sipas vlerësimit të avokatit Lubomir Pantoviq, është mirë që çështja e rikthimit të gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë është hapur sërish në opinionin publik, por ai shprehu rezerva sa i përket shpejtësisë dhe mënyrës së zbatimit të këtij procesi. Siç tha ai, bëhet fjalë për një çështje komplekse, e cila do të shoqërohet me shumë sfida.

“Është mirë që për këtë temë ka filluar të flitet fare, sepse praktikisht ishte lënë mënjanë që nga dita kur gjyqtarët, prokurorët dhe stafi përcjellës u larguan nga sistemi i drejtësisë. Edhe pse për këtë është diskutuar diçka jashtë Kosovës, e gjithë kjo ka qenë, të themi, jo transparente. Është mirë që më në fund ka filluar të flitet publikisht për këtë çështje. Sot dëgjova shumë optimizëm nga të gjithë pjesëmarrësit se kjo tashmë është pothuajse një çështje e përfunduar. Madje po flitet edhe për datën e rikthimit, për numrin e gjyqtarëve dhe prokurorëve serbë që do të kthehen në vendet e tyre të punës, të cilat i kishin lënë. Personalisht, nuk jam optimist. Ky është një problem shumë i ndërlikuar dhe kompleks. Besoj se do të ketë rezistencë ndaj rikthimit të gjyqtarëve dhe prokurorëve për disa arsye dhe se kjo nuk do të ecë aq shpejt, pavarësisht presioneve dhe përpjekjeve ndërkombëtare që kjo të ndodhë. Ky është një proces i gjatë dhe nuk do të mund të përfundojë kaq shpejt”, tha Pantoviq.

Ai veçanërisht ngriti çështjen e Departamentit të Apelit në Mitrovicë, duke vlerësuar se mund të ketë përpjekje për mbylljen e tij, gjë që, sipas tij, do të kishte rëndësi të madhe për dhjetë komunat me shumicë serbe në Kosovë.

“Çështja e pazgjidhur e Departamentit të Apelit, të cilën e ngrita sot, mbetet një çështje shumë e rëndësishme. Informacionet e mia tregojnë se Prishtina do të jetë kundër kësaj, ndërsa bëhet fjalë për një institucion shumë të rëndësishëm për dhjetë komunat në Kosovë me shumicë serbe. Ky është Gjykata e Apelit, përkatësisht gjykata e shkallës së dytë në Mitrovicë. Mendoj se do të ketë përpjekje që kjo gjykatë të hiqet plotësisht dhe të mos fillojë më kurrë të funksionojë përsëri, përkatësisht të mos riintegrohet. Por, po them, këto janë parashikimet e mia. Nuk jam optimist, por ajo që më gëzon është se më në fund ka filluar të flitet publikisht për këtë temë”, theksoi Pantoviq.

Shyqyri Sula, avokat dhe ish-kryeprokuror i Prokurorisë Themelore në Mitrovicë, vlerësoi se konferenca e sotme ishte një mundësi që përfaqësuesit e institucioneve relevante të njihen me sfidat në funksionimin e sistemit të drejtësisë në veriun e Kosovës.

“Ky ishte një takim i rëndësishëm ku morën pjesë institucionet kryesore, me qëllim që të njihen me problemet me të cilat përballet drejtësia në veriun e Kosovës. Takimi ishte produktiv dhe do të kontribuojë në rikthimin e gjyqtarëve serbë. Rikthimi i tyre duhet të bëhet pa ndërhyrje politike, sepse kjo është në kompetencë të Këshillit Prokurorial dhe Këshillit Gjyqësor, ndërsa dyert për ta mbeten të hapura, pasi ata nuk kanë paraqitur zyrtarisht dorëheqje. Rikthimi në detyrë përmes tërheqjes së dorëheqjeve është rruga më e lehtë dhe i shërben interesave të komunitetit serb”, theksoi Sula.

Shefja e Departamentit për Drejtësi në UNMIK, Andrea Lako, në konferencë tha se integrimi i sistemit të drejtësisë është një nga prioritetet kryesore të këtij misioni dhe shprehu pritjen se së shpejti do të arrihet përparim në procesin e rikthimit të gjyqtarëve, prokurorëve dhe stafit gjyqësor në institucionet e drejtësisë në veriun e Kosovës.

Ajo tha se është e rëndësishme që drejtësia të jetë e qasshme për qytetarët dhe se integrimi nuk është vetëm një çështje politike, por një parakusht që qytetarët të kenë qasje efikase në drejtësi dhe në institucionet gjyqësore.

Konferenca mblodhi përfaqësues të sistemit të drejtësisë, shoqërisë civile, organizatave ndërkombëtare, mediave dhe pjesëmarrës të tjerë të interesuar për reformën në drejtësi dhe gjendjen aktuale në veriun e Kosovës.