Peshkopi Ilarion: Krishtlindja është njohja i familjes me Zotin, serbët në Kosovë janë në gjyq nga zjarri dhe tundimi

Përmes Krishtlindjeve, të krishterët kuptojnë se janë krijuar për t'u bërë një me Zotin, prandaj e festojnë këtë festë me mesazhin "Zoti është me ne, që të ketë vullnet të mirë mes njerëzve dhe t'i jepet lavdia Zotit në qiell". Serbët në Kosovë dhe Metohi po i dërgojnë një mesazh vetes, por edhe kujtdo tjetër në botë, se pjekuria e vërtetë arrihet përmes një sprove dhe tundimi të zjarrtë, thekson peshkopi i Novobërdit, Vikari i Patriarkut serb Ilarion në një intervistë për Krishtlindje për Kosovo online.

“Përmes Krishtlindjeve ne kuptojmë se jemi krijuar për të ‘lindur’ me Zotin, se Zoti i pakrijuar donte të bashkohej me botën që krijoi, të lindte në të. Dhe ai lindi në një mënyrë të mrekullueshme. Ai lindi ashtu siç kemi lindur të gjithë ne në tokë, e lindi nëna e tij. Zoti Krisht, Logos i Zotit, ka lindur përjetësisht nga Ati pa nënë, ndërsa në kohë dhe hapësirë ​​ka lindur nga një nënë pa baba në tokë. Krishtlindja është fryt i martesës së Zotit dhe natyrës së krijuar. Prandaj, të krishterët, me mbulim të plotë, mund të thërrasin: 'Perëndia është me ne! Lavdia e Perëndisë e puthi tokën dhe i solli asaj paqe, dhe për shkak të atij përqafimi më në fund mund të ketë vullnet të mirë mes njerëzve!' Kjo prekje qiellore e Zotit dhe e botës lindi jetën e hirshme për të cilën u krijua njeriu”, theksoi Peshkopi Ilarion.

Tregon se e gjithë bukuria e Krishtlindjes është se të krishterët e përjetojnë atë në një mjedis të zakonshëm, në rrethin familjar.

“Zoti Krisht lindi në një shpellë të varfër, në një cep të largët, sepse nuk kishte vend për ‘Familjen e Shenjtë’. Ajo gjeti strehë aty ku barinjtë e përulur ruanin kopetë e tyre dhe ku, të udhëhequr nga drita e një ylli, të mençurit nga lindja do të vijnë për të adhuruar Mbretin e Porsalindur të Paqes në emër të mbarë njerëzimit. Në thjeshtësinë e zakoneve që na kthejnë në lojë dhe fëmijëri, në ngrohtësinë e vatrës së shtëpisë, në këndimin harmonik të të gjithë anëtarëve të shtëpisë, të krishterët përjetojnë hirin e shpellës së Betlehemit. Nuk është rastësi që zakonet e Krishtlindjeve lidhen me familjen, sepse pikërisht në të duhet ta njohim Zotin, ta përjetojmë atë. Drejt Krishtlindjeve na prijnë: Fëmijët, Barqet, Baballarët... të cilët sikur na thonë se Zoti është bërë njëri prej nesh, se është bërë i afërm, familjar i shtëpisë sonë”, theksoi peshkopi i Novobërdës.

Ai tha se të krishterët duhet të marrin guxim me mesazhin “Zoti është me ne” dhe se pavarësisht “vuajtjeve dhe varfërisë” kjo më së miri ndihet në çdo liturgji në Kosovë.

"Ne duhet të inkurajojmë njëri-tjetrin duke thirrur se Zoti është me ne. Pavarësisht vuajtjeve dhe varfërisë; ekspozimi ndaj përditshmërisë shpesh absurde dhe tmerreve që na serviren bota që shtrihet në të keqe, fiton hiri i Krishtlindjes dhe drita e Yllit të Betlehemit, ngrohtësia e grazhdit të Krishtit. Kjo ndihet në çdo Liturgji të Shenjtë në Kosovë e Metohi”, thotë peshkopi Ilarion.

"I vazhdueshëm në vuajtje"

I pyetur se si mund ta përshkruajë gjendjen aktuale të komunitetit serb në Kosovë, peshkopi i Novobërdës përdor fjalën “vazhdues në vuajtje”, por se “vetëm aty ku është e tmerrshme dhe ku sprovohet nga zjarri i tundimit bën pjekurinë e vërtetë”.

Ai tregon se ky është edhe mesazhi i serbëve nga Kosova për mbarë botën.

“Në kohë vuajtjesh, të cilat janë konstante në Kosovë dhe Metohi, duhet të marrim guxim në vazhdimësi me ringjalljen dhe transformimin e Kishës sonë dhe të shenjtoreve tona, të cilat i prekim me duar dhe i shohim me sy. Serbët në Kosovë dhe Metohi jetojnë dhe mbijetojnë me të, dhe ne duhet të jemi në gjendje të dëgjojmë mesazhin e tyre për mbarë botën: 'Është e vështirë për ne, por jemi mirë kur jemi me Zotin'. Është e vështirë të ekzistosh në një vend të tmerrshëm, por vetëm aty ku është i tmerrshëm, ku qenia jonë testohet nga zjarri i tundimit, arrihet pjekuria e vërtetë. Në Kosovë e Metohi, dikush që është trim dhe i palëkundur thuhet se e ka ‘ballin e pjekur’, sepse është pjekur dhe ngurtësuar në zjarrin e tundimit. Zoti na dhëntë të jemi të denjë për bëmat në Kosovë e Metohi, Zoti na dhëntë dëshirën në zemrat tona për të qëndruar sa më shpesh në tokën tonë të shenjtë. Jo vetëm për të inkurajuar vëllezërit dhe motrat tona të mbijetojnë në vatrat e tyre, por edhe për të marrë të paktën një kurorë të vogël fitoreje dhe bekimin e tokës sonë të premtuar”, shprehet Ilarioni.

"Margjina e Metropolit"

Ai e sheh jetën e tanishme të serbëve në Kosovë si “shumë dramatike dhe të pasigurt”, por pavarësisht se ata janë “zbrazur” nga qytetet dhe vendbanimet, ata ende i perceptojnë “margjinat” në të cilat janë reduktuar si metropole.

“Jeta e serbëve është shumë dramatike dhe e pasigurt, siç mund ta imagjinoni. Serbët u dëbuan pothuajse plotësisht nga qytetet dhe qytezat. Shumë herë i kam parë vëllezërit dhe motrat e mia të lindura në Prishtinë duke kaluar me dhimbje nëpër një qytet që nuk e njohin, që nuk është më i tyri, i cili për ta ka humbur konturet e 'vendlindjes', djepit nga kanë ardhur. Megjithatë jeta është e pathyeshme; ajo vazhdon. Kur nuk ka vend në vatër, ka vend në shpellë, ka vend në stallë, kështu që forca e jetës së pathyeshme ndihet dhe shihet edhe në margjinat e realitetit socio-politik në Kosovë e Metohi. Shenjtoret tona, rrethinat tona po bëhen metropole”, thotë ky peshkop i KOS.

Ai shton se serbët janë të shtypur nga njëra anë, por për këtë shkëlqen edhe më shumë bukuria e besimit, trashëgimia kulturore dhe tubimi liturgjik.

Prandaj, në mënyrë paradoksale, serbët në Kosovë jetojnë në “botë paralele”.

"Të shtypur në margjina, bukuria e besimit tonë, bukuria e trashëgimisë sonë kulturore, bukuria e mbledhjes sonë liturgjike shkëlqen edhe më shumë." Deviç, Graçanica, Deçani I Lartë, Banjska, Sveti Archangeli, Zoçishte dhe Hoça e Madhe, Seminari Teologjik i Shenjtorëve Kiril dhe Metodi në Prizren, Manastiri i Draganacit, ku kalova një dekadë të jetës sime dhe vende të tjera të kuvendit tonë shkëlqejnë një të shenjtë por edhe shkëlqim kozmopolit. Kur humbasin shpirtin, të pushtuar nga realiteti politik i çuditshëm, agresiv, absurd dhe i çuditshëm, serbët në Kosovë dhe Metohi mund të gjejnë ngushëllim vetëm në Altarin e Shenjtë dhe në Liturgji, në Krishtin që po vjen, i cili me sekretin e pranisë së tij ndryshon mënyrën tonë të të qenurit. Përndryshe serbët nuk do të mund të mbijetonin as në Kosovë e Metohi”, vlerëson peshkopi Ilarion.

"Gjykata mizore"

Kosova, citon poeti, është një “gjyq i shëmtuar” ku takohen fetë, kulturat dhe shumë interesa.

“Kosova me Metohinë është me të vërtetë, siç tha poeti, një ‘sallë e shëmtuar gjyqi’ ku kryqëzohen interesa të ndryshme politike globale, kultura, gjuhë dhe fe të ndryshme, gjë që e bën jetën në Kosovë dhe Metohi të paparashikueshme dhe dramatike. Sot, sikur jemi në gjendje t'i themi njëri-tjetrit: 'Hajde, edhe pak! Le ta kalojmë këtë ditë, këtë muaj, këtë vit... Gjithçka do të jetë mirë me ndihmën e Zotit!' Është e mundur që ne gjithmonë dhe kudo duhet të jetojmë të udhëhequr nga këto fraza kapëse. Ne të gjithë shohim se çfarë po ndodh në botën tonë; si u zhyt në gjak”, thekson peshkopi i Novobërdit dhe famullitar i patriarkut serb.

Duke folur për presionin e vazhdueshëm përmes sulmeve dhe akuzave si ndaj komunitetit serb, ashtu edhe ndaj Kishës Ortodokse Serbe, peshkopi Ilarion thotë se i krijohet përshtypja se ata janë të organizuar, por se e vërteta gjithmonë del në shesh.

“Krijohet përshtypja se sulmet e vazhdueshme ndaj popullit tonë, si dhe presionet e institucioneve nga Prishtina ndaj Kishës Ortodokse Serbe, gjegjësisht Patriarkanës së Pejës dhe Eparkis së Rashko-Prizrenit, janë të planifikuara dhe të organizuara. Ka përpjekje të vazhdueshme, me mbështetjen e individëve nga jashtë, që Kisha jonë të lidhet me ngjarjet politike, incidentet e dhunshme dhe, me sa duket, një lloj aksioni subversiv në Kosovë e Metohi. Falë Zotit që përpjekje të tilla për të kompromentuar Kishën tonë nuk shkojnë mirë me njerëzit që njohin kushtet vendase, qofshin ata nga këtu apo nga jashtë. Kisha Ortodokse Serbe, me selinë e saj shekullore në Patriarkanën e Pejës dhe Eparkinë e Rashko-Prizrenit, e ruajti reputacionin dhe dinjitetin e saj edhe në këtë kohë të trazuar, ndonjëherë edhe tragjike, duke u angazhuar në misionin e saj, d.m.th., duke i shërbyer Zotit dhe duke dëshmuar. Ungjilli i Krishtit për mbarë botën”, theksoi peshkopi ilarion.

Prandaj KOS në Kosovë është i një rëndësie të paçmuar si “strehë, mbështetje dhe shtyllë e mbijetesës” për popullin.

“Për shkak të hapjes së saj ndaj të gjithë njerëzve të vullnetit të mirë, Kisha Ortodokse Serbe në Kosovë dhe Metohi është e një rëndësie të paçmueshme si strehë për popullin tonë; si mbështetje dhe shtyllë mbijetese. Më herët gjatë historisë ndodhi që perandoria u përmbys, që institucionet tokësore u shtypën, u ndryshuan ose u zhdukën dhe Kisha mbijetoi, duke dëshmuar se vullneti i mirë duhet të mbretërojë mes njerëzve”, thotë Ilarion.

Vlerësim me shqiptarët

Me shqiptarët në Kosovë është e nevojshme të ndërtohet një marrëdhënie vlerësimi dhe respekti për dallimet, në të cilat njëri-tjetri nuk do të jetë kërcënim apo pengesë, por - një mundësi e re.

“Ne duhet të jetojmë së bashku me fqinjët tanë shqiptarë, duke respektuar njëri-tjetrin dhe duke respektuar dallimet që ekzistojnë mes nesh. Të mos jemi pengesë, kërcënim, apo fajtor i njëri-tjetrit, por një mundësi e re dhe shpresë për një të nesërme më të mirë”, është i bindur peshkopi Ilarion.

Sulmet ndaj KOS, veçanërisht eparkisë së Rashko-Prizrenit, ai i sheh si përpjekje për të krijuar kushte të padurueshme të jetesës në komunitetin serb për t'i larguar ata.

Përpjekje të tilla herë duken si forcë brutale, e herë si një formë presioni institucional apo terror shtetëror.

Kjo nuk është e djeshme dhe për serbët në Kosovë, thekson ai, ka ndodhur në 100 apo 150 vitet e fundit.

“Qëllimi është që t'ua bëjnë jetën praktikisht të pamundur serbëve në Kosovë dhe Metohi, për ta bërë atë aq të padurueshme sa që ata të shpërngulen. Herë bëhet me forcë brutale, e herë bëhet me ndonjë presion institucional apo ndonjë represion shtetëror, për të mos thënë fjalë më të vështirë. Disa sjellje madje mund të karakterizohen si një lloj terrori shtetëror. Dhe kjo, për fat të keq, është gjithashtu një konstante, për fat të keq, dhe diçka që ka ekzistuar në vazhdimësi jo që nga dje. Serbët kanë vuajtur në Kosovë e Metohi edhe 100 apo 150 vjet më parë, kështu që kanë mbijetuar. Dhe shpresoj se do të arrijmë t'i kapërcejmë të gjitha këto sfida dhe se me të gjithë njerëzit e vullnetit të mirë do të arrijmë të ndërtojmë një mjedis ku të jetojmë të gjithë së bashku”.

Një përvetësim i trishtuar dhe i rrezikshëm

Duke komentuar pohimet gjithnjë e më të shpeshta të disa historianëve shqiptarë se kishat dhe manastiret serbe në Kosovë janë trashëgimi shqiptare, peshkopi Ilarion thotë se pretendime të tilla janë mbi të gjitha trishtuese për ata që i bëjnë sepse nuk ka dallime të mëdha në origjinën e serbëve dhe shqiptarëve por ka kur bëhet fjalë për përcaktuesit e identitetit.

“Në shoqërinë shqiptare në Kosovë e Metohi, për disa arsye, i kushtohet shumë vëmendje kuazihistorianëve të ndryshëm dhe hipotezave të tyre joserioze dhe të pabaza, gjë që është e trishtueshme dhe mund të jetë e rrezikshme. Përkundrazi, një studim serioz i shkencës na zbulon ngjashmëritë tona dhe lidhjet farefisnore të ndërsjella që ekzistojnë krahas dallimeve tona. Askush nuk ka një të drejtë ekskluzive, më të madhe për të jetuar në një zonë se një tjetër. Natyrisht, ka përcaktues të rëndësishëm të identitetit të bazuar në zgjedhjen e lirë të secilit prej nesh”, thotë Ilarion.

Ai thekson se rrënjët e këtij këndvështrimi për të kaluarën dhe faktet duhen parë përmes fenomenit të ndryshimit të besimit.

“Ka ndodhur që dikush vendosi të mos jetë ai që ishte më parë, të ndërronte fenë dhe emrin. Duhet të jemi të ndërgjegjshëm për klithmat, pak a shumë të artikuluara, të atyre që në kohë të vështira u ndanë nga atdheu, nga feja dhe familja e tyre dhe sot, ndoshta në mënyrë të pandërgjegjshme, dëshirojnë të kthehen”, beson peshkopi Ilarion.

Prandaj nuk e habit që shqiptarët nga Kosova i ndjejnë vendet e shenjta serbe si të tyret.

“Nuk jam i befasuar që shumë shqiptarë të Metohisë i ndjejnë faltoret dhe manastiret tona si të tyret, sepse ekziston një probabilitet i madh që disa nga paraardhësit e tyre janë lutur vërtet në to, por ata janë lutur në gjuhën që ende mund të lexohet nga mbishkrimet sot afresk në Deçan, Patriarkana e Pejës, Graçanicë, Kisha e Ljevishës. Kur e mohojmë origjinën ose e shtypim atë, në mënyrë të pashmangshme krijojmë zhgënjim në vetvete, prej të cilit shpëtojmë me iluzione të ndryshme ose duke fajësuar dikë tjetër për ankthin në të cilin kemi rënë, duke mos pranuar që ai person tjetër është dikush nga e kemi origjinën ne vetë. Në mesin e shqiptarëve të Kosovës dhe Metohisë ka edhe nga ata që janë të vetëdijshëm për origjinën e tyre të mëtutjeshme dhe nuk kanë turp ta pranojnë këtë dhe mendoj se mund të punohet më thellë për bashkimin. Jo për ndonjë program politik apo synim kombëtar, ku dallimet janë shpeshherë të pakapërcyeshme, por për vlera themelore, universale, njerëzore, të cilat janë të njohura për njerëzit në të gjitha meridianet, në të gjitha kontinentet”, vlerëson peshkopi Ilarion.

Nuk ka frikë se ky lloj rishikimi i historisë mund të ndodhë kur bëhet fjalë për trashëgiminë kulturore dhe historike serbe në Kosovë, sepse, thotë ai, e vërteta hesht, por gjithmonë del në dritë.

"Shpresoj që e vërteta dhe e vërteta në gjuhën tonë të jetë ajo që është dhe ajo që është gjithmonë e njëjtë. Ajo është e qetë, ndonjëherë duket e ndrydhur, por ndonjëherë del në pah. Dhe unë personalisht nuk e kam atë lloj frike se do të imponohet kjo lloj historie revizioniste. Sepse unë jam i krishterë dhe jam optimist. Këto janë sfida që sigurisht ekzistojnë dhe ne duhet t'u përgjigjemi sinjaleve të tilla, veçanërisht përpjekjeve për të uzurpuar pronën tonë kishtare, për t'i shpallur kishat dhe manastiret tona si diçka që nuk janë, për të ndryshuar identitetin e tyre. Duhet të ndërmerren hapa konkretë në vazhdimësi. Por neve na takon t'i bëjmë ato gjëra konkrete dhe të shpresojmë te Zoti”, përfundon peshkopi i Novobërdës, vikar i patriarkut serb Ilarion, në intervistën e tij për Krishtlindje.