Spasiq: Zakonet e Krishtlindjeve janë më të ruajturat në Kosovë, janë letërnjoftimi i popullit serb

Serbët në Kosovë kanë ruajtur numrin më të madh të zakoneve të Krishtlindjeve, të cilat datojnë më shumë se 10 shekuj. Disa prej tyre ndryshojnë nga zakonet që praktikohen në Serbinë qendrore dhe siç thotë historiani Millosh Spasiq për Kosovo online, janë pikërisht zakonet e tilla që janë tregues se sa kohë kanë qenë serbët në Kosovë, pavarësisht përpjekjeve për ta paraqitur ndryshe.

Spasiq përkujton se serbët i festojnë Krishtlindjet që kur e pranuan krishterimin, pra në shekullin e gjashtë, sepse festimi i Krishtlindjeve filloi me pranimin e krishterimit.

“Krishtlindja është një festë e krishterë, domethënë lindja e Zotit Jezu Krisht. Ata filluan të festonin në të njëjtën kohë me fillimin e vitit të ri ose verën e re dhe të gjitha ato rite që ishin nga paganizmi u transferuan në krishterim. Sa i përket specifikave të vetë festës së Krishtlindjes, ajo fillon nga festa e Shën Barbarës, deri në Shën Savën, dhe i gjithë muaji janar praktikohet edhe me zakone të caktuara”, vëren Spasiq.

Lidhur me këtë, ai thekson se janë ruajtur veprimet zakonore dhe rituale lidhur me këtë festë, edhe pse serbët ishin nën sundimin turk me shekuj.

“Serbët e kanë kultivuar besimin e tyre dhe besimin e kanë shpallur përmes zakoneve. Ne e dimë se serbëve ishte e ndaluar të pagëzoheshin publikisht, por ata lejoheshin vetëm në objektet e kultit dhe pagëzimin e bënin edhe në shtëpitë e tyre me disa zakone. E sa i përket specifikave të zakoneve, ato janë më të ruajturat në Metohinë e Kosovës, dhe është letërnjoftimi i popullit serb në këtë zonë. Një numër i madh i zakoneve janë ruajtur edhe sot e kësaj dite në Metohinë e Kosovës - është prerja e pemëve të Krishtlindjeve, futja e pemëve të Krishtlindjeve, kashtë, shtrimi i tavolinës në dysheme”, thotë ai.

Spasiq thekson se më shumë zakone të Krishtlindjeve janë ruajtur në jug të Ibrit, siç është përzierja e bukës rituale.

“Pastaj ka zakone edhe për ditën e dytë të Krishtlindjeve, dhe vetë në Krishtlindje, shoqëruesi ose zyrtari, ose gëzimi, është një fëmijë ose i ri mashkull që vjen e shkon në shtëpi. Është ai paraardhësi mitik, dhe përfaqëson në traditën e krishterë njerëzit e mençur që i sollën dhurata Zotit të vogël Jezu Krisht. Aty kemi edhe arritjen e beriçetit, përparimin gjatë vitit të ri dhe për këtë në Krishtlindje bëhet dhuratë edhe bagëti, si dhe familjarëve u jepen dhurata, zakonisht çorape. Pjesëmarrësit i jepen edhe çorape, pikërisht sepse Zoti ka lindur në një shpellë, pra në një stallë. Ai nuk ishte i mbështjellur, ai ishte i zhveshur dhe zbathur dhe prandaj jepen çorape”, thotë Spasiq.

Ajo që është e veçantë në praktikën rituale dhe zakonore të serbëve në Kosovë, veçanërisht në pjesën qendrore, është prishja e agjërimit të Krishtlindjeve duke ngrënë harabelin e tharë.

“Harabeli i tharë apo xhivdjani, përfaqëson simbolikën e flijimit të gjakut, pastaj fërkoheshin dhe thoshin “U bëftë i lehtë dhe i shëndetshëm si harabeli”. Ishte gjithashtu zakon që atë ditë vajzat të lëkunden për të arritur të korrat dhe gruri rritej aq lart sa luhatja fluturonte lart”, vëren ai.

Në fund, Spasiq beson se zakonet e ruajtura nga serbët në Kosovë janë shumë të rëndësishme, sepse ato dëshmojnë se sa kohë ka qenë një komb në një territor të caktuar.

“Mund të them lirisht se në këto kohë të turbullta dhe shumë të vështira, zakonet na tregojnë se çfarë njerëz duhet të jemi, si duhet ta çmojmë traditën tonë, trashëgiminë tonë tradicionale, sepse kjo tregon se ne kemi qenë këtu, në këtë zonë, për shumë shekuj, dhe jo kohët e fundit, siç duan të na imponojnë disa, dhe t'u thonë të rinjve e të mëdhenjve të ruajnë trashëgiminë e tyre tradicionale dhe të vazhdojnë të gjitha ato aktivitete që janë kultivuar për shumë vite tek brezi i ardhshëm”, tha ai.