Staniq: Vendosja e mallrave serbe në Kosovë po rritet pavarësisht të gjitha kufizimeve të Prishtinës

Shkëmbimi i mallrave ndërmjet Serbisë dhe Kosovës në vitin 2025 është rritur për rreth një të tretën krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024, pavarësisht të gjitha kufizimeve, deklaroi për Kosovo online ndihmësdrejtori i Sektorit për analiza strategjike, shërbime dhe internacionalizim në Odën Ekonomike të Serbisë, Bojan Staniq.

„Kur shikoni të dhënat për shkëmbimin me territorin e Kosovës dhe Metohisë në vitin 2025, pra nga janari deri në nëntor, shkëmbimi është rritur për rreth një të tretën krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024. Plasimi ynë i mallrave atje është rritur për 36 për qind, ndërsa furnizimi nga territori i Kosovës dhe Metohisë është rritur për rreth 10 për qind“, tha Staniq.

Ai shtoi se shkëmbimi i përgjithshëm në këta 11 muaj ka arritur vlerën prej 375 milionë eurosh, nga të cilat Serbia ka realizuar një suficit prej 280 milionë eurosh.

„Pra, konkurrencë bindëse e ekonomisë serbe në territorin e Kosovës dhe Metohisë. Pavarësisht të gjitha këtyre kufizimeve, barrierave jotarifore dhe faktit që ekziston vetëm një pikë administrative funksionale për transportin e mallrave, përsëri ka pasur rritje të konsiderueshme. Ajo do të ishte edhe më e madhe po të mos ishin këto kufizime që ende zbatohen“, tha Staniq, duke kujtuar se bllokada e fundit e mallrave ka shkaktuar rreth 300 milionë euro humbje për kompanitë nga Serbia.

Staniq vlerëson se çështja e qarkullimit të mallrave duhet të zgjidhet, si për shkak se këtë e përcakton edhe marrëveshja CEFTA për tregti të lirë, ashtu edhe për shkak të përpjekjeve të Prishtinës për t’u integruar më tej në hapësirën ekonomike evropiane.

Duke komentuar kapacitetin e pikës kufitare Merdar, ai thekson se aktualisht ajo shfrytëzohet rreth 50 për qind.

„Kapaciteti i saj është diku rreth 50 për qind, sepse janë bërë disa donacione për përmirësimin e infrastrukturës në atë pikë administrative. Dhe pavarësisht kësaj, ende kemi kolona kilometrike në atë pikë, edhe pse ekziston mundësia që ajo të lehtësohet“, thotë Staniq.

Ai thekson se alternativa ekziston.

„Për shembull, mallrat nga Serbia jugperëndimore mund të kalonin nëpër pikat që ndodhen në pjesën perëndimore të Kosovës dhe Metohisë, por tani duhet të shkojnë në rrugë rrethore për të arritur në Merdar. Kjo rrit kostot, dhe nga ana tjetër ka edhe vonesa. Ajo që duhet të kalojë brenda disa orësh, ndonjëherë pritet edhe gjithë ditën, madje edhe disa ditë. Në këtë kuptim, sigurisht që në këtë mënyrë po tentohet të pengohet ajo që është e pashmangshme, e që është se Serbia do ta rrisë ndjeshëm pozicionin e saj në tregun e Kosovës dhe Metohisë“, thekson Staniq.

Ai shton se pas vendosjes së skanerëve në pikën Merdar, në aspektin teknik pritet që dinamika të rritet, por se „shtrohet çështja e vullnetit“.

„Nga ana tjetër, ekziston mundësia që ata ta shkurtojnë orarin e punës së personelit në ato pika. Për shembull, të dielave nuk ekziston mundësia për të kaluar trajtimin doganor dhe praktikisht, kush nuk ka arritur të kalojë deri të shtunën në mbrëmje, duhet të presë deri të hënën, pra më shumë se një ditë. Përsëri, nëse do të kishte një presion të caktuar nga ana e BE-së që të rritet funksionaliteti i kësaj pike administrative dhe që edhe pika të tjera të hapen për transportin e kamionëve, kjo do ta rriste padyshim qarkullimin dhe, rrjedhimisht, edhe dërgimin e mallrave nga Serbia në Kosovë“, shpjegon Staniq.

Ai shprehu shpresën se kalime të tjera do të hapen në vitin 2026.

"Ne presim, ne shpresojmë, duke pasur parasysh se bashkëpunojmë edhe me biznesmenë nga Kosova dhe Metohija brenda forumit të investimeve të dhomës. Dhe në të vërtetë, kjo u shkakton dëme edhe kompanive të tyre, duke pasur parasysh se ata blejnë mallra nga Serbia që janë më konkurruese në çmim dhe më të pranueshme për ta", tha Staniq.

Ai shtoi se Serbia eksporton kryesisht drithëra, alumin, produkte alumini, produkte të ndryshme ushqimore, ushqim për kafshë në Kosovë...

"Pra, është diçka që vjen nga Serbia, dhe për sa i përket çmimit, kjo kontribuon që kostot e tyre të prodhimit të jenë më të ulëta sesa nëse do të bliheshin nga Shqipëria, Maqedonia e Veriut dhe disa tregje të tjera", thekson Staniq.