Çfarë do të ndodhë pas zgjedhjeve: Shqiptarët me 13 vota të serbëve në krye të komunave veriore – tallje me demokracinë

Pasi serbët në Kosovë, të revoltuar nga presionet e Prishtinës, mosrespektimi i marrëveshjeve dhe shkelja e të drejtave, u larguan nga institucionet e Kosovës - policia dhe gjyqësori, dhe dorëheqjen dorëzuan në vetëqeverisje lokale dhe parlament në vend të marrëveshjes politike dhe duke hequr shkaqet e asaj situate, autoritetet e Kosovës vendosën që pa serbët të mbahen zgjedhjet lokale në katër komuna në veri. Cilat janë pasojat e marrjes së pushtetit në komunat me shumicë absolute serbe nga shqiptarët?

Në zgjedhjet në veri të Kosovës morën pjesë kandidatët e Vetëvendosjes të Albin Kurtit dhe Partisë Demokratike të Kosovës të Lumir Abdixhikut, ndonëse shqiptarët në ato komuna përbëjnë shumë më pak se pesë për qind të popullsisë.

Kjo do të thotë se komunat në të cilat serbët përbëjnë një shumicë bindëse në të ardhmen do të udhëhiqen nga shqiptarët, dhe duke marrë parasysh të gjitha veprimet e deritanishme të Prishtinës, që nga arrestimi e deri te plagosja e serbit Millan Jovanoviq afër urës së Bistricës afër Zveçanit dhjetë ditë më parë, përfaqësuesit e popullit serb me të drejtë janë të shqetësuar për të ardhmen e tyre.

Megjithatë, përkundër kësaj, i dërguari i posaçëm i SHBA-së për Ballkanin Perëndimor, Gabriel Escobar, tha hapur se Amerika do t'i njohë këto zgjedhje, pavarësisht nga bojkoti i partive serbe, që praktikisht do të thotë se në sytë e Uashingtonit, pra edhe të Brukselit, institucionet në komunat serbe, të cilat nuk do të udhëhiqen nga serbët, do të jenë legjitime.

A mund të jenë legjitime institucionet në Kosovë pa serb dhe pa formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe?

Nënkryetarja e Kuvendit të Serbisë, Snezhana Paunoviq përgjigjet – absolutisht jo.

“Arroganca dhe pafytyrësia e Albin Kurtit e kap kufirin e sipërm. Është plan i shëmtuar, djallëzor i Kurtit që të bëjë presion, para së gjithash, në veri të Kosovës e Metohisë dhe ta zbrazë atë nga serbët”, thekson Paunoviq.

Është e panatyrshme që aty ku serbët janë shumicë, që Kurti të ushtrojë pushtetin në institucione dhe është e panatyrshme të presësh që populli serb t'u bindet atyre kuazi-zgjedhjeve, shton ajo.

“Nuk mund ta perceptoj as se si mund të duket”, thekson Paunoviq.

Prandaj ajo mendon se Bashkimi Evropian, edhe pse i vetëdijshëm se pritjet e tij janë shumë të mëdha, duhet të tregojë se sa jolegjitime është ajo që Kurti po përpiqet t'i imponojë veriut të Kosovës.

“Për mua është e panatyrshme që njerëz që nuk janë pjesëtarë të pakicës serbe të imponohen në enklava, në institucione, e lëre më në veri të Kosovës, ku objektivisht, në përqindje, Kurti realisht nuk ka çfarë të pretendojë me institucionet e Kosovës, me serbët e tij, nëse ka, ose me shqiptarët e saj të futur. Kjo është një lëvizje krejtësisht e paligjshme e Prishtinës. Ato janë institucione krejtësisht jolegjitime në të cilat nuk ka përfaqësues të shumicës, pastaj e humbin kuptimin. Nuk është më çështje legjitimiteti, është çështje kuptimi”, shpjegoi Paunoviq.

E pyetur se çfarë mund të pritet pas zgjedhjeve dhe nëse situata mund të qartësohet, ajo përgjigjet se, për fat të keq, nuk ka dyshim për këtë dhe se i frikësohet “e nesërmja”.

“Më frikëson heshtja pas të gjitha lëvizjet e Kurtit dhe pyes veten se çfarë do të ekspozohen serbët nga Kosova e Metohia një ditë pas të ashtuquajturave zgjedhje në veri. Unë ende besoj se mbi të gjitha pjesëtarët e KFOR-it do të jenë në gatishmëri të plotë, se nuk e di se si mund të duket nëse p.sh., policia e Kosovës sjell disa nga serbët e vet të mirë apo edhe më keq shqiptarë. Kam frikë nga e nesërmja, sepse duket se ky është pikërisht qëllimi i tij, për të përshkallëzuar konfliktin, për të çuar tek kushedi se çfarë, sepse ideja e tij përfundimtare, të cilën ai po përpiqet ta zbatojë, është Kosova e pastër etnikisht. Dhe veriu i Kosovës është ajo që e shqetëson më së shumti", shpjegon nënkryetarja e parlamentit, me origjinë nga Peja.

Paunoviq është gjithashtu i bindur se Kurti nuk do të bëjë “asnjë hap milimetrik” kur është fjala për Bashkësinë e Komunave Serbe, pavarësisht se kanë kaluar 10 vjet nga nënshkrimi i Marrëveshjes së Brukselit, kur Prishtina e mori atë obligim.

“Jam i sigurt se as në nënvetëdijen e tij nuk e ka formimin e BKS-së. Dilema ime e vetme dhe do të doja të dëgjoja përgjigjen - a është ky refuzim, marifeti i tij që ai zbaton, vetëm ideja e tij apo ka edhe mbështetjen serioze të mentorëve të tij”, pyetet Paunoviq.

Ajo është e hutuar, thotë ajo, nëse Kurti ka vërtet aq fuqi për të refuzuar me këmbëngulje, nën deklarata gjithnjë e më të dukshme ose të paktën më transparente, presionin e publikut ndërkombëtar për të formuar BKS-në.

“Më duket joreale nëse është kështu dhe nëse ky është arbitrariteti i tij. Unë jam i prirur të besoj se ai nuk do ta mbajë postin e kryeministrit për një kohë të gjatë, sepse në Kosovë më shumë merret me shkrim nga Uashingtoni, se sa nga Brukseli. Nëse ai po e bën këtë pavarësisht urdhrave nga SHBA, mendoj se çmimi do të jetë shumë i lartë për Kurtin, por jo vetëm për të. Nuk jam i shqetësuar për të, por për popullin serb dhe një numër shqiptarësh që vuajnë nga arbitrariteti dhe arroganca e tij”, tha Paunoviq.

Kryetari i Qendrës për Studimin e Globalizimit, Dejan Milletiq, tregon për Kosovo Online se demokracia, që fillimisht nënkupton sundimin e popullit, vështirë se mund të realizohet kur 98 për qind e popullsisë nuk e kanë shprehur mendimin e tyre në zgjedhje.

Prandaj ai thekson se ajo që aktualisht po ndodh në veri të Kosovës, është një mohim absolut i demokracisë.

“Asnjë institucion nuk do të mund të pasqyrojë interesat e njerëzve që jetojnë në atë zonë, pa serbët. Prandaj, mund të formohen vetëm institucione të rreme, kuazi-institucione, si improvizim i sistemit demokratik, të cilat, praktikisht, përfaqësojnë një lloj turpi të komunitetit ndërkombëtar, i cili ende mban përgjegjësi për sigurinë dhe të ardhmen e asaj zone, nëse duan ta pranojë apo jo. Zgjedhjet nuk do të mund të mbaheshin pa mbështetjen e tyre dhe as nuk do të mund të përfaqësonin asnjë lloj institucioni në atë hapësirë”, thekson Milletiq.

Duke komentuar deklaratën e Gabriel Escobarit, ai thotë se ajo vetëm distancon dy popuj dhe ofron mbështetje për regjimin e Kurtit dhe dhunën ndaj serbëve, që kryhet në kuptimin fizik, të sigurisë, juridike, tani edhe institucionale.

Sepse e gjithë kjo, shton ai, nuk është gjë tjetër veçse dhunë ndaj popullit serb, vetëm këtë herë e shprehur përmes “zgjedhjeve të rreme demokratike”.

“Escobar-i dhe SHBA-të janë diskredituar në masë të madhe me këtë, sepse po marrin njërën anë dhe kjo përveç faktit se 10 vjet pas marrëveshjes së Brukselit, Bashkësia e Komunave Serbe nuk është zbatuar dhe se në veri ka arma të gjatë, d.m.th njësitë ROSU, dhe se marrëdhëniet brutale të policisë ndaj popullin serb në veri realizohen pa probleme dhe pa ndërhyrjen e bashkësisë ndërkombëtare dhe dënimin e SHBA-së. Nëse kjo është gjithçka që SHBA-ja duhet të thotë, atëherë është një lloj mbështetjeje për aparteidin që Kurti krijoi për serbët në Kosovë e Metohi, veçanërisht në veri”, tha Milletiq.

Ai thekson se zgjedhjet vetëm sa mund ta komplikojnë më tej situatën, madje të jenë ndoshta kapsula fillestare për përshkallëzimin e mëtejshëm, pakënaqësinë e serbëve nga njëra anë dhe sjelljen brutale të shqiptarëve nga ana tjetër, që sollën këtë zonë në prag të konfliktit.

“Këtu nuk flitet për demokraci, ky është imponim i vullnetit, në këtë rast i regjimit të Albin Kurtit, dhe kjo do të kushtëzojë absolutisht mjedisin politik dhe jo se nuk do të kontribuojë në stabilizimin dhe legjitimimin e institucioneve, por do të shtrëngojë marrëdhëniet deri në ekstrem. Me këtë qëndrim të bashkësisë ndërkombëtare, gjithçka bëhet shumë më komplekse, e rrezikshme dhe e pafavorshme për çdo synim stabilizimi në këtë fushë”, përfundoi Milletiq.

Allen Meta, analist politik nga Prishtina, thekson për Kosovo Online se institucionet mund të punojnë pa serb, por gjithmonë do të jenë jo të plota funksionale, gjë që nuk është qëllimi.

“Para së gjithash, duhet të kemi parasysh se Kosova edhe në bazë të Kushtetutës është shoqëri multietnike dhe si e tillë funksionaliteti varet nga bashkëpunimi i të gjitha grupeve shoqërore. Kjo do të thotë se Kosova nuk mund të funksionojë pa komunitetin serb, si pakica më e madhe ekzistuese në Kosovë. Është shumë e rëndësishme të kuptojmë se bashkëjetesa dhe puna e përbashkët nuk përfundojnë me dhunë apo bllokada e imponime”, thotë Meta.

Ai beson se përveç dialogut në nivel qeveritar ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, duhet të bisedohet edhe në nivel lokal mes komuniteteve për rritjen e besimit, bashkëpunimit dhe bashkëjetesës, në mënyrë që të krijohen kushte për siguri dhe lehtësi të funksionimit institucional në përgjithësi.

“Duke qenë se përfaqësitë institucionale janë të rregulluara me ligj, dhe kemi një marrëveshje që është ratifikuar në Kuvendin e Kosovës, atëherë është logjike që ngërçi nuk mund të vazhdojë pafundësisht, as nga përfaqësuesit shqiptarë dhe as nga serbët. Nga njëra anë, siç thotë faktori ndërkombëtar, duhet të krijohet BKS për të lehtësuar funksionimin brenda vetë komunitetit serb, por si pasojë edhe për t'i dhënë fund bllokadës nga serbët”, përfundoi Meta.