Çfarë do të sjellë takimi në Ohër dhe a do të vazhdojë BE-ja taktikën “merre ose lëre”?

Kanë mbetur dhjetë ditë deri në takimin e Aleksandër Vuçiqit dhe Albin Kurtit në Ohër, i paralajmëruar për 18 mars, në kuadër të qëndrimit të shefit të diplomacisë evropiane, Gjuzepe Borel, në Maqedoninë e Veriut, por pyetja është se çfarë mund të bëhet konkretisht në ndërkohë, duke qenë se si kusht për marrëveshje të mëtejshme pritet lëvizja e Prishtinës drejt formimit të Bashkësisë së Komunave Serbe.

Takimi i mëparshëm i 27 shkurtit në Bruksel përfundoi pa një qasje më të qartë për çështjen e BKS-së, ndonëse pas tij Borel doli me një propozim evropian si kornizë për bisedime të mëtejshme.

Qëndrimi i Serbisë është i qartë, pa Bashkësisë së Komunave Serbe, që është dakorduar 10 vjet më parë, është e pamundur të shkohet më tej dhe të arrihet marrëveshje për planin e zbatimit të propozimit evropian, ndërsa pala kosovare, pra kryeministri Albin Kurti, vazhdimisht refuzon ta bëjë këtë.

I dërguari i posaçëm i BE-së për dialog, Miroslav Lajçak, i cili po arrin të premten në Prishtinë, në përpjekje për ta bindur Kurtin për të ndërmarrë hapin që është i detyrueshëm, thotë se mezi pret takimin në Ohër. Analistët vlerësojnë se dy skenarë janë të mundshëm në atë raund dialogu, por në thelb ky takim nuk do të heqë paqartësitë e propozimit, të cilat të dyja palët e interpretojnë në mënyrën e tyre.

Afrim Hoti, profesor i së drejtës ndërkombëtare në Universitetin e Prishtinës, beson se Ohri është një shans i mirë që Beogradi dhe Prishtina të nënshkruajnë përfundimisht një marrëveshje.

"Unë besoj në të, sepse BE dhe SHBA janë duke ndërmjetësuar. Mendoj se është shumë e rëndësishme për serbët, sepse ata janë i vetmi vend që nuk ka vendosur sanksione ndaj rusëve. Tani është momenti për të nënshkruar marrëveshjen", Hoti është i bindur.

Ai shton se taktika “merre ose lëre” e Bashkimit Evropian nuk është e mirë, sepse, thotë ai, nuk është një taktikë e mirë diplomatike, nëse merret parasysh situata dhe qëndrimi i të dyja palëve.

Dimitrije Milliq nga organizata “Rruga e Tretë e Re” thotë për Kosovo Online se në Ohër janë të mundshëm dy skenarë, ai optimist dhe ai më i keqi, dhe cili do të ndodhë në të vërtetë do të varet nga BE-ja dhe SHBA-ja.

"Në një skenar optimist, takimi duhet të sjellë pak më shumë diskutim rreth vetë implementimit, në radhë të parë rreth Bashkësisë së Komunave Serbe. Ky do të ishte një rezultat më i mirë. Rezultat më i keq apo përfundim më i keq do të ishte nëse palët vetëm konfirmoni qëndrimet e mëparshme pa ndonjë zhvillim të madh”, shpjegon Milliq.

Ai paralajmëron përpjekjen e Kurtit për të zbehur sa më shumë propozimin për Bashkësisë e Komunave Serbe, në lidhje me atë që është dakorduar në Marrëveshjen e Brukselit. Gjëja e dytë, sipas tij, do të lidhet me kërkesën e Beogradit që të mos flitet për hyrjen e Kosovës në OKB-në.

"Këta janë dy skenarë të mundshëm dhe do të varet vetëm nga niveli i presionit nga vendet perëndimore, pra Bashkimi Evropian dhe SHBA, në të dy palët. Ai presion ekziston dhe supozoj se do të rritet në muajt në vijim", ka thënë Milliq.
Sipas tij, taktikë “merre ose lëre” e BE-së është e mirë, në mënyrë që palët të arrijnë një marrëveshje.

“Nëse gjithçka do t'u lihej negociatave të të dyja palëve, pa një kornizë të caktuar për atë që po negociohet, dhe meqenëse qëndrimet e Beogradit dhe Prishtinës janë të largëta, do të pasonte një proces i gjatë që do t'i shërbente më së shumti publikut vendas, nga të dyja palët. Kur merrni një propozim konkret, me korniza shumë të qarta se çfarë mund të ndryshohet në zbatim dhe çfarë jo, d.m.th cilat janë pikat kryesore të atij propozimi, atëherë kjo i lë më pak hapësirë ​​palëve për manovrim për ta përdorur atë për qëllime e brendshme politike dhe të përpiqeni të 'hani kohë' duke mos bërë asgjë”, tha Milliq.

Bashkëpunëtor hulumtues i Institutit për Politikë dhe Ekonomi Ndërkombëtare, dr. Alleksandar Mitiq në një prononcim për Kosovo Online thotë se 18 marsi sigurisht që nuk do t'i eliminojë paqartësitë se për çfarë do të jenë negociatat e mëtejshme.

Ai është i mendimit se ka shumë paqartësi dhe manipulime kur bëhet fjalë për atë që po ndodh rreth të ashtuquajturit “plani franko-gjerman”.

“Ka një sërë pikash të planit – për të mos thënë të gjitha – të cilat, nga pikëpamja serbe, janë të papranueshme dhe të pariparueshme, sado fleksibël dhe liberale të shikoni udhërrëfyesin e mundshëm për zbatimin. Është e qartë se qëllimi i kësaj marrëveshje është që Serbia të heqë dorë nga Kosova e Metohia dhe të lejojë Kosovën të lundrojë në ujërat ndërkombëtare drejt anëtarësimit, njohjes dhe formave të tjera të legjitimitetit dhe legalizimit. Fakti që nuk ka njohje eksplicite në të nuk e zvogëlon faktin se respektohet parimi i reciprocitetit dhe pranimi i ekzistencës së Kosovës si entitet më vete. Është pikërisht atë që e kërkojnë shqiptarët, ndaj më duket pak farsë që dikush në Prishtinë po proteston kundër një propozim të tillë ekstremisht i njëanshëm”, beson Mitiq.

Ai gjithashtu vlerëson se presioni “brendashqiptar” është i koordinuar me ambasadat perëndimore dhe i shërben qëllimit për të krijuar përshtypje në opinionin publik serb se gjoja Beogradit i është bërë ndonjë lëshim.

“Bashkimi Evropian dhe SHBA, të cilat janë njëkohësisht ndërmjetësuesit në dialog dhe lobistë për legjitimimin e shpalljes së njëanshme të pavarësisë së Kosovës, në këtë proces sillen në mënyrë jotransparente ndaj popullit serb dhe në mënyrë ngacmues ndaj Beogradit. Kërcënimet me sanksione dhe ultimatume mund të çojnë në një farë pëlqimi, por në afat të gjatë nuk do të kontribuojnë në zbatim”, thotë Mitiq, duke komentuar taktikën e BE-së "merre ose lëre".

Është e qartë se Perëndimi është në nxitim dhe se, në rrethanat e reja të një viti më parë, vërehet një intensifikimi i dukshëm i presionit ndaj Serbisë që të pranojë se Kosova është një rast “sui generis”, duke pranuar marrëveshjen për "marrëdhëniet e fqinjësisë së mirë" me shqiptarët. 

"Nuk është asgjë të re, përveç se është e mbushur me urgjencë për të përdorur afate artificiale dhe kërcënime për të marrë mbështetjen e Beogradit sa më shpejt të jetë e mundur dhe për të thyer argumentin ndaj Rusisë se "arshinët e dyfishtë" janë të papranueshëm," thekson Mitiq.

Ai shton se urgjenca e Brukselit sidomos është absurde në kontekstin e mos formimit të BKS-së, proces i cili, thekson ai, është provë se BE-ja është një ndërmjetësuesi absolutisht jo i besueshëm.

“Për 10 vitesh Brukseli pretendon se nuk mund të ndikojë në krijimin që ai vetë sponsorizoi në vitin 2008 dhe e mbështet që nga atëherë. Është i qartë edhe qëllimi i kësaj pseudodramë të drejtuar nga Perëndim-Kurti, që është të ngrejë artificialisht tensionet nga çështja e formimit të BKS-së e të bëhet karrem Beogradin për të marrë pjesë në negociatat dhe zbatimin e planit franko-gjerman. Beogradi duhet të refuzojë qartë dhe pa mëdyshje këtë lloj manipulimi dhe në fund të kërkojë formimin e BKS-së sipas marrëveshjeve të dakorduara më parë, pa paragjykuar kornizat kohore, përmbajtjen dhe formatin e negociatave të mëtejshme”, tha Mitiq.

Pas takimit në Ohër, më 23 dhe 24 mars, do të takohet Këshilli Evropian, i cili pret një raport për progresin në dialogun ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit.