Çfarë qëndron pas vendimit të Prishtinës për të ngritur aktakuzën e parë në mungesë për krime lufte?

Aktakuza e parë në mungesë për krim lufte, të cilën Prokuroria Speciale e Kosovës e ngriti në Gjykatën Themelore në Prishtinë kundër një rezervisti ushtarak serb për dhunë seksuale të supozuar gjatë luftës në Kosovë është edhe një veprim tjetër i rrezikshëm të Prishtinës, paralajmërojnë bashkëbiseduesit e Kosovo online, presioni ndaj të zhvendosurve për të hequr dorë nga kthimi i tyre, por edhe frikësimi shtesë i serbëve të Kosovës.

Bashkëbiseduesit tanë theksojnë se është pothuajse e sigurt se do të ketë qindra aktakuza të tilla në periudhën e ardhshme dhe paralajmërojnë rrezikun e shkeljes së rëndë të të drejtave njerëzore dhe të të gjitha të drejtave të serbëve.

Avokati Goran Petronijeviq thotë për Kosovo Online se për autoritetet në Prishtinë, mekanizmi i gjykimit në mungesë “do të shërbejë si një lloj tjetër vazhdimësie e politikës së frikësimit dhe dëbimit të serbëve nga Kosova dhe parandalimit të kthimit të të arratisurve”.

“Nga ana tjetër, pres që në një periudhë të parashikueshme, duke gjykuar nga deklaratat e tyre se Kroacia është model për ta në lidhje me sjelljen e tyre ndaj serbëve, ata do të bëjnë të njëjtën gjë që po bën Kroacia, gjë që është shkelja shumë serioze e parimit të dënimit, d.m.th. keqpërdorimi i procedurave gjyqësore dhe shpërdorimi i fletarrestave. Kjo do të thotë se të gjithë ata persona që ata i shënojnë si fajtorë të mundshëm, të cilët janë në fletarrest, nuk do të lejohen të largohen nga Serbia. Me një fjalë Serbinë do ta bëjnë geto”, paralajmëron Petronijeviq.

Ai tregon se autoritetet gjyqësore të Kosovës teorikisht mund të ngrenë aktakuzë për çdo pjesëtar të forcave të sigurisë serbe që ka qenë në çfarëdo detyre në territorin e Kosovës e Metohisë gjatë viteve 1998-99.

Petronijeviq po ashtu thekson se Prishtinës i nevojiten aktakuza të tilla në mungesë sepse janë pranuar në Europol dhe sepse në të ardhmen do të tentojnë të bëhen anëtare të Interpolit.

“Kjo do të thotë se si anëtare e Interpolit, Prishtina mund të lëshojë urdhër dhe bastisje për persona të caktuar. Interpoli i trajton krejt ndryshe bastisjet e zakonshme policore, sidomos kur bëhet fjalë për policinë e Kosovës, duke pasur parasysh çështjet e pazgjidhura politike dhe aktakuzat që janë konfirmuar nga gjykata. Aktakuza e prokurorit nënkupton një shkallë të probabilitetit që një vepër e caktuar penale të jetë kryer nga një person i caktuar, dhe aktakuza e konfirmuar nënkupton një shkallë edhe më të lartë të probabilitetit. Është një shkallë probabiliteti që as Interpoli nuk do të mund ta injorojë”, shpjegon Petronijević.

Ai nuk ka dyshim se ngritja e aktakuzës së parë në mungesë nga gjyqësori i Kosovës është një gjë jashtëzakonisht e rrezikshme.

“Kjo ka ndezur një dritë të kuqe serioze, ky është një alarm për ekipin tonë negociator për pranimin e kushteve të mundshme që Serbia të mos e kundërshtojë pranimin e Kosovës në organizata të tjera ndërkombëtare përveç Kombeve të Bashkuara. Ajo që Prishtina po bën tani është përgatitja për përfundimin e spastrimit etnik të Kosovës, dëbimin e serbëve, pengimin e kthimit të tyre dhe burgosjen brenda kufijve të Serbisë të një numri të madh të personave që do të etiketohen si të pandehur dhe më vonë do të akuzohen në ato procedura”, thotë Petronijeviq.

Avokati Dejan Vasiq thotë për Kosovo online se nuk mund të vlerësojë se si do të reflektohet politikisht një lëvizje në gjyqësor, por pret që në periudhën e ardhshme të ketë “qindra aktakuza të tilla”.

“Kosova ka pranuar në shkurt Ligjin e ri të Procedurës Penale, i cili parasheh gjykimin në mungesë. Ky institut nuk është diçka e re dhe nëse Kosova do ta përdorë këtë mekanizëm për të akuzuar dhe dënuar krimet e luftës dhe autorët e mundshëm të atyre krimeve të luftës, mbetet të shihet në të ardhmen”, thotë Vasiq.

Ai nuk ka dyshim se “aktakuza e parë që është ngritur sugjeron se do të ketë më shumë raste të tilla në periudhën e ardhshme”.

“Ne nuk do të përfshihemi në ato procedura, sepse këtë do ta bëjnë kolegët e caktuar nga gjykata sipas detyrës zyrtare, nuk do të dimë se kush janë ata që janë dënuar, as që gjykimi është duke vazhduar, as ata nuk do ta dinë këtë”, thotë Vasiq.

Dhe avokati Nebojsha Vllajiq beson se kryerja e gjykimeve pa praninë e të pandehurit në rastet e akuzave për krime të tilla të rënda është jashtëzakonisht e rrezikshme.

“Është e nevojshme që autoriteti që dëshiron të zhvillojë gjykimin të bëjë gjithçka për të informuar personin që synon të gjykojë në mungesë. Ajo më e pakta që është e detyruar të bëjë është të informojë dhe telefonojë të pandehurin. Nuk jam i sigurt se autoritetet në Kosovë e kanë bërë këtë. I pandehuri thirret i pari dhe nëse nuk përgjigjet, atëherë fitojnë të drejtën për të zbatuar gjykimin në mungesë. Por të gjykosh dikë në mungesë dhe të mos e informosh paraprakisht për këtë është shkelje e të drejtave të njeriut”, shpjegon Vllajiq.

Ai shton se kjo konfirmon ekzistimin e aktakuzave sekrete, ndonëse autoritetet kosovare e kanë mohuar deri më tani.

“Atëherë nga ke “ra” ky rast, pos nga ndonjë rast i tillë, që deri më tani është zhvilluar fshehurazi. Kjo është shumë e rrezikshme sepse tani ata mund të akuzojnë këdo dhe ta gjykojnë si të duan sepse nuk ka kush ta kundërshtojë. Ata sigurisht që do të caktojnë një avokat sipas detyrës zyrtare, por pyetja është se kush dhe sa do të përpiqet”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

I pyetur nëse kjo është vazhdimësi e politikës së spastrimit etnik dhe persekutimit të serbëve nga Kosova, Vllajiq përgjigjet:

"Nuk e di nëse është pjesë e asaj politike, por definitivisht nuk do të kontribuojë në pajtimin midis kombeve".

Prokuroria Speciale e Kosovës ka njoftuar dje se “i pandehuri D.R. si rezervist ushtarak serb, gjatë luftës në Kosovë, duke shkelur rregullat e së drejtës ndërkombëtare humanitare, gjatë një sulmi të gjerë dhe sistematik të forcave ushtarake, policore dhe paramilitare serbe, mbi popullatën civile shqiptare në gjithë territorin e Kosovës, duke ditur për ekzistencën të një sulmi të tillë, me dhunë dhe veprime të tjera çnjerëzore, ka ushtruar dhunë seksuale ndaj një gruaje me kombësi shqiptare, e cila ka pësuar lëndime fizike si dhe trauma të rënda të përhershme psikologjike”.

I pandehuri D.R. ka kryer veprën “Krim i luftës kundër popullatës civile” nga neni 142 i Kodit Penal të Jugosllavisë, aktualisht i inkriminuar si krim kundër njerëzimit nga neni 143, paragrafi 1, nga paragrafi 1.7. Kodi Penal i Kosovës.