Cilat janë pasojat e hyrjes së Kosovës në procedurën e pranimit në Këshillin e Evropës?

Vendimi për fillimin e procedurës për pranimin e Kosovës në Këshillin e Evropës, i marrë dje në Strasburg, është një tjetër humbje e së drejtës ndërkombëtare, shkelje e sundimit të ligjit dhe të drejtave të njeriut, dhe kjo është pikërisht në një organizatë që bazohet në këto tre shtyllat e veprimit. Këtë e theksojnë bashkëbiseduesit e Kosovo online dhe bëjnë vërejtje se pranimi i mundshëm i Prishtinës në Këshillin e Evropës do të kishte një sërë pasojash shumë të rënda, sidomos kur është fjala për pozitën dhe të drejtat e serbëve në Kosovë.

Lajmin nga Strasburgu bashkëbiseduesit e Kosovo online e lexojnë si një mesazh konkret për Beogradin dhe Prishtinën, në kohën kur serbët në Kosovë vuajnë diskriminimin sistemik dhe vetëm një ditë pas mbajtjes së zgjedhjeve lokale në veri, pas të cilave shqiptarët pa legjitimitet duhet të vendosin në emër të tyre, duke pasur parasysh se vetëm 13 serbë dolën në votime, dhe pjesëmarrja ishte rreth tre për qind.

Shefi i Diplomacisë Serbe Ivica Daçiq tha se vendimi për fillimin e procedurës për Kosovën e vë në pikëpyetje kuptimin e Këshillit të Evropës. Ai thotë se janë shkelur një sërë rregullash, duke përfshirë edhe Statutin e KE, sepse diçka që nuk është shtet nuk mund të jetë anëtare e kësaj organizate.

Analisti Nemanja Zavishiq nga Qendra për Stabilitet Social thotë për Kosovo online se “pranimi eventual i shtetit të rremë të Kosovës në Këshillin e Evropës do të përfaqësonte një shkelje brutale të së drejtës ndërkombëtare”.

"Një vendim i tillë do të ishte krejtësisht në kundërshtim me qëllimet për të cilat u krijua Këshilli i Evropës pothuajse tetë dekada më parë. Nëse do të ndodhte ai precedent, në një farë mënyre rëndësia dhe roli i asaj organizate ndërkombëtare, qëllimi kryesor i së cilës është mbrojtja e të drejtave dhe lirive të njeriut, do të ishte e pakuptimtë. Zgjedhjet e rreme që Kurti organizoi në veri të krahinës të dielën janë treguesi më i mirë i demokracisë dhe respektimit të të drejtave të njeriut në të ashtuquajturat Kosovë”, thotë Zavishiq.

Ai shton se “për vendet kyçe të Perëndimit politik, zgjedhjet në të cilat mezi 3 për qind e qytetarëve dolën për të votuar në kontejnerë, janë plotësisht legjitime dhe demokratike”.

“Përveç kësaj, në vitet e fundit kemi pasur qindra sulme brutale ndaj jetës dhe pronës së serbëve, të cilat kanë mbetur pa asnjë epilog gjyqësor dhe ndaj të cilave komuniteti ndërkombëtar ka heshtur çdo here, dhe kjo përpjekje e vendeve të Quint-it për të detyruar fjalë për fjalë një shtet të rremë në këtë organizatë brenda natës, me dhunë ligjore, tregon se politika e standardeve të dyfishta është ende dominuese në mesin e elitave perëndimore. Ajo që vlen në një rast, për një komb dhe vend, nuk vlen në një rast tjetër”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Zavishiq tregon edhe një pasojë tjetër të rrezikshme të pranimit eventual të Kosovës në Këshillin e Evropës, dhe kjo është se ajo mund të shkundë të gjithë rajonin.

“Pranimi i një shteti të rremë në Këshillin e Evropës do të përfaqësonte gjithashtu një mesazh shumë të keq për paqen dhe stabilitetin rajonal, d.m.th. do të thellonte edhe më shumë hendeqet që ekzistojnë mes popullit serb dhe atij shqiptar. Një vendim i tillë do të ishte krejtësisht në kundërshtim me frymën e pajtimit dhe dialogut dhe do t'i vështirësonte dukshëm negociatat e mëtejshme ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, si dhe perspektivat për arritjen e një zgjidhjeje kompromisi", thotë Zavishiq.

Siç thotë për Kosovo online Ellvira Kovaç, e cila është anëtare e delegacionit të Kuvendit Kombëtar të Serbisë në Këshillin e Evropës dhe nënkryetare e APKE-së, vendimi për fillimin e procedurës së pranimit të Kosovës në seancën e jashtëzakonshme të Komitetit të Ministrave është vërtetë një precedent.

“Nga njëra anë, nuk është koha për këtë sepse e gjithë KE po përgatitet për Samitin e majit, duhet unitet në këtë organizim dhe me sa duket ata donin ta zëvendësonin temën kryesore, Ukrainën, me një temë tjetër. Nuk ka ndodhur asnjëherë në historinë e kësaj organizate që të ketë një mbledhje të Komitetit të Ministrave në javën kur është në seancë APKE. Kjo nuk do të thotë se nesër Kosova do të hyjë në Këshillin e Evropës, por do të fillojë procedura e pranimit, pasi KMKE-ja na dërgoi kërkesën e Kosovës në Asamblenë Parlamentare për mendim”, thotë Kovaç.

Ajo shpjegon sekuencën e mëtejshme të hapave: Byroja e APKE-së do të marrë një vendim vetëm në seancën e ardhshme të së premtes, më 28 prill, për t'ia kaluar komisioneve përkatëse, mbi të gjitha për çështjet politike. Ai duhet të caktojë një raportues që do të shkojë në terren, të vlerësojë situatën dhe të përpilojë një raport. Dy komisione të tjera - ai ligjor dhe ai për barazi dhe mosdiskriminim - duhet të japin raportet e tyre.

“Në situata normale, një reportues del në terren, heton situatën dhe shkruan një raport dhe komisionet përgjithësisht kanë rreth dy vjet për këtë. Përzgjidhen edhe juristë eminentë të cilët shkruajnë edhe një raport të posaçëm. Është një procedurë e vazhdueshme dhe vetëm në fund të saj mund të arrihet votimi nga deputetët, të cilët vendosin për pranimin me dy të tretat e shumicës”, shpjegon Kovaç.

Ajo shton se në mbledhjet e djeshme në APKE ka pasur argumente se në rastin e pranimeve të mëparshme në anëtarësim, kërkesa që mbërrin është futur në rend dite brenda pak javësh, dhe se Kosova e ka pritur gati një vit.

“Po, por këtu nuk po flasim për një shtet që njihet nga të gjithë anëtarët e Këshillit të Evropës, madje as nga të gjithë në BE. Dhe në vetë Këshillin e Evropës, i cili në periudhën e kaluar kishte probleme të mëdha me financat, pas përjashtimit të Rusisë, e cila siguronte 12 -13 për qind të buxhetit të përgjithshëm, dhe e cila disi humbi busullën e saj, ishte e qartë se duhej të kishte unitet. Prandaj as që u theksua çështja e anëtarësimit të Prishtinës, por tani është ngritur me insistimin e Quint-it, mbi të gjitha të Gjermanisë, madje edhe të Italisë. Ky është me të vërtetë një precedent, për të theksuar diçka të tillë, dhe injoroni argumentet e Serbisë”, thekson bashkëbiseduese ynë.

Ajo tregon se do të jetë interesante se si do të raportojë raportuesi që do të shkojë para komisionit ligjor të APKE-së për Kosovën për gjendjen e sundimit të ligjit dhe të drejtave të njeriut.

“Dje këtë pyetje e ka bërë edhe shefi i delegacionit hungarez në APKE, Nemet Zholt, i cili ka theksuar pjesëmarrjen e ulët në zgjedhjet e sapo mbajtura në veri të Kosovës”, thotë Kovaç.

Ish-shefi i diplomacisë, Vlladisllav Jovanoviq, thotë për Kosovo online se, nëse Kosova do të pranohej në Këshillin e Evropës, mund të shtrohet pyetja nëse Serbia ka çfarë të pretendojë atje.

“Besoj se nuk ka vend edhe për ne edhe për Kosovën në organizatat kyçe ndërkombëtare, me pranimin e Kosovës në KE do të shkeleshin rëndë parimet ndërkombëtare, sepse ajo nuk është shtet.

Ata që mbrojnë atë duhet të ndryshojnë qasjen e tyre, për t'u thënë 'fëmijës' së tyre, ne provuam gjithçka, por nuk funksionon, nuk mund të jesh shtet i pavarur, por mund të jesh 'shtet' në shtetin e Serbisë. Gjeni veten diku, dialogu duhet të kthehet në atë. Fatkeqësisht, unë mendoj se ky është një eksperiment provë, sot ata tërhiqen në KE, nesër në ndonjë organizatë tjetër. Nëse ne dorëzohemi këtu, do ta kenë më të lehtë në organizatën e ardhshme ndërkombëtare”, paralajmëron Jovanoviq.

Ai beson se kjo situatë do të ndikojë edhe në dialogun që duhet të vazhdojë në nivelin më të lartë politik më 2 maj në Bruksel.

“Unë jam për një dialog, por ai që do të jetë parimor, dhe jo që në ato bisedime Serbisë të rrijë gjithmonë një shpatë mbi kokën”, thotë Jovanoviq.

Sa i përket informacioneve se ka nxituar fillimin e procedurës së pranimit të Kosovës në KE, sepse ishte kusht i kryeministrit të Kosovës, Albin Kurti për të filluar formimin e Bashkësisë së Komunave Serbe, Jovanoviq thotë se kjo është krejtësisht e papranueshme.

“Së pari, BKS tashmë është përcaktuar, konfirmuar, nënshkruar, ka dhjetë vjet që ka pritur dhe çdo rishikim i saj apo lidhje me ndonjë çështje tjetër po shantazhon Serbinë.Dhe kjo nuk merret në konsideratë. Kushti i parë dhe i vetëm është të realizojmë atë që kemi pritur për dhjetë vjet. Dhe kjo lidhje me çështje të tjera dhe shantazhe, që mund të vazhdojë, sepse tashmë po mundohen t'i kënaqin Prishtinës duke i dhënë nja 16 modele evropiane për BKS për të zgjedhur prej tyre se si do të duket diçka e rënë dakord dhe e përcaktuar një dekadë më parë. Nëse BE e detyron Kurtin të formojë BKS-në, kam frikë se nuk do të jetë Bashkësia që u rafinua me Marrëveshjen e Brukselit”, thotë Jovanoviq.

I pyetur se si do ta arsyetojë në Këshillin e Evropës se Kosova ka përmbushur kriteret kryesore për pranim në fushën e sundimit të ligjit dhe të drejtave të njeriut kur të drejtat e serbëve të Kosovës shkelen sistematikisht, Jovanoviq thekson se “që nga fillimi kjo organizatë ka qenë shumë hipokrite në qëndrimin e saj ndaj Serbisë”.

“Meqë na trajtuan vetëm kur ishim nën sanksione, anëtarësimi ynë si në BE ashtu edhe në OSBE u pezullua. Dhe jo me konsensus, që është sipas rregullave, sepse vetë Serbia si anëtare në atë kohë ishte kundër. Ata gjithashtu rishikuan rregullat e tyre vetëm për të na pezulluar. Dhe më pas, pas ndryshimeve në vitin 2000, kërkuan që ne të bëjmë kërkesë për pranim, jo ​​që të hiqet pezullimi. Ata po luajnë. Rregullat ligjore nuk vlejnë shumë për ta dhe këtë e shohim tani në rastin e Kosovës”, shpjegon bashkëbiseduesi ynë.

Ai beson se përderisa Perëndimit i duhet “presion i pakëndshëm ndaj Serbisë nga drejtimi i Prishtinës, dhuna ndaj serbëve në Kosovë nuk do të ndalet”.

“Nuk është aspak e vërtetë që Kurti ndërhyn në politikën e Perëndimit, ai ka për detyrë të jetë një agjent provokator dhe të dëbojë Serbinë në shesh, gjë që do të sillte shumë rreziqe, duke përfshirë atë më të madhin - një përplasje me NATO-n. Sepse ne do të hynim në përplasje me ta nëse do të detyroheshim të mbronim serbët. Dhe pikërisht këtë dëshiron Perëndimi, të na nxjerrë jashtë sinkronizimit, të dalim në hapësirë, të ndodh ndonjë incident, dhe pastaj të gjithë fajin ia hedhin neve, me ofertën që nëse heqim dorë nga Kosova, do të na japin pak qetësi”, thotë Jovanoviq.