Ku ka ngecur çështja e zbulimit të fatit të të zhdukurve në Kosovë?

Çështja për fatin e të zhdukurve në Kosovë ishte një nga temat që u ngrit në bisedimet e kaluara në Ohër, u ra dakord që Beogradi dhe Prishtina të bëjnë urgjentisht një deklaratë për personat e zhdukur, por ekspertët në këtë çështje nuk janë optimistë se do të ketë përparim të shpejtë, sepse qasja e dy palëve në zgjidhjen e këtij problemi ndryshon dukshëm.

Sipas të dhënave të fundit, 1621 persona janë ende të zhdukur në Kosovë.

Kryetari i Komisionit për Persona të Zhdukur të Qeverisë së Serbisë, Velko Odalloviq, ka theksuar vazhdimisht se autoritetet në Prishtinë nuk duan të bashkëpunojnë për zbardhjen e rasteve të personave të zhdukur në Kosovë dhe Metohi. Sipas deklaratave të tij të mëparshme, Grupi Punues deri më tani ka zgjidhur 1800 raste.

“Është bërë në bazë të informacioneve që kemi pasur dhe për herë të parë e kemi sqaruar të qartë Prishtinën me kërkesën tonë për dhjetëra lokacione në Kosovë që kemi dhënë, por Albin Kurti e ka ndërprerë procesin dhe nuk ka përgjigje për kërkesat tona. I gjithë procesi është i ngrirë”, tha Odalloviq së fundi. 

Megjithatë, ajo që krijon një problem shtesë është formulimi që Prishtina insiston të përfshihet në dokumentet zyrtare, që i referohet “personave të zhdukur të detyruar”. Beogradi ka thënë vazhdimisht se termi është i papërshtatshëm sepse u referohet shteteve dhe sepse në këtë mënyrë Prishtina do t'ia bartte Serbisë përgjegjësinë për gjithçka që ndodhi në territorin e Kosovës.

Kryetari i Koordinimit të Shoqatave Serbe të familjeve të të zhdukurve, të vrarëve dhe personave të vdekur nga territori i ish-Jugosllavisë, Dushko Çelliq, për Kosovo online thekson se nuk pret asnjë lëshim nga Prishtina sa i përket marrëveshjes për personat e zhdukur.

“Sinqerisht, nuk e pres, duke pasur parasysh atmosferën e përgjithshme dhe arkitekturën e përgjithshme të Brukselit me negociatat. Nuk pres që Prishtina të bëjë ndonjë lëshim. Është për të ardhur keq, por Prishtina po politizon dhe në kuadër të statusit të të ashtuquajturës Kosovë, e vendos edhe çështjen e të zhdukurve, e cila është kryesisht një çështje qytetërimi dhe nuk duhet parë në atë kontekst. Ata këmbëngulin në termin “persona të zhdukur të detyruar”, i cili nesër duhet të përfaqësojë përgjegjësinë e vetme të Serbisë për zhdukjet dhe vrasjet në Kosovë e Metohi. Siç mund ta shohim në lidhje me këtë çështje, Prishtina ka agjendën e saj të njëanshme, sipas së cilës njëra palë - Serbia, është e vetmja përgjegjëse, dhe kjo është e papranueshme. Ne e dimë se sa persona të nacionalitetit serb janë vrarë nga UÇK-ja terroriste, prandaj përgjegjësia për këtë është e Prishtinës. Prandaj nuk pres që Serbia të pranojë diçka të tillë dhe nuk pres që Prishtina të bëjë ndonjë hap drejt kompromisit”, thotë Çeliq.

Drejtori ekzekutiv i Fondit për të Drejtën Humanitare në Kosovë, Bekim Blakaj, tregon për Kosovo online se shpresonin, por edhe prisnin që çështja e personave të pagjetur të trajtohej më seriozisht në Ohër dhe jo vetëm përmes një deklarate të përbashkët.

“Të dyja palët kanë thënë se do të bëjnë gjithçka për të gjetur personat e zhdukur. Çështja e terminologjisë nuk është trajtuar, por ajo që është e rëndësishme për mua personalisht është që kjo çështje të jetë objekt monitorimi nga ai komision i përbashkët që do të formohet nga bashkësia ndërkombëtare dhe se nuk do të mbetet një letër e vdekur. Edhe më parë, pas takimeve, palët kishin deklaruar se ishin të përkushtuara që të bënin gjithçka për të gjetur të zhdukurit, por këtë nuk e pamë në praktikë. Megjithatë, këtë herë besoj se do të duhet të bëjnë diçka sepse dikush do ta monitorojë të gjithë procesin”, thotë Blakaj dhe shton.

“Nuk mund të jem më pesimist. Prej dy, tre viteve nuk ka pasur progres, por siç thashë, tani ky do të jetë një proces i monitoruar dhe i vlerësuar dhe për faktin se në rast mospërmbushjeje të detyrimeve do të refuzohet ndihma financiare, besoj se të dyja palët këtë herë do të bëjnë diçka konkrete”, thotë Blakaj.