Lidhja sekrete mes Athinës dhe Prishtinës – a është Greqia hallka më e dobët në mesin e pesë vendeve të BE-së që nuk e njohin Kosovën

Takimet e shpeshta ndërmjet zyrtarëve grekë dhe kosovarë dhe përmbajtja e Greqisë gjatë votimit në Këshillin e Evropës për kërkesën e Kosovës për fillimin e procesit për anëtarësim në atë organizatë kanë ngritur edhe një herë pyetjen nëse Athina zyrtare do të ndryshojë qëndrimin e saj dhe do ta njohë Kosovën. Bashkëbiseduesit e Kosovo Online, diplomati Zoran Millivojeviq dhe kryetari i Partisë Greke të Serbisë, Vasillios Provellegios, besojnë se kjo nuk do të ndodhë, para së gjithash për shkak të çështjes së Qipros, edhe pse nuk ka dyshim se Athina zyrtare është nën presion serioz për të ndryshuar qëndrimin e saj.

Se Serbia u befasua shumë pakëndshëm nga lëvizja e Athinës në Këshillin e Evropës, tregon edhe gjesti i kryeministres Ana Brnabiq, e cila vetëm një ditë më vonë anuloi vizitën e saj në Greqi dhe pjesëmarrjen në Forumin Delphi.

Në vitin 2019, Greqia hapi zyrën për çështje ekonomike në Prishtinë, me shpjegimin e kreut të diplomacisë greke, Nikos Dendias, se marrëdhëniet ekonomike dhe tregtare duhet të forcohen pavarësisht nga qëndrimi i Greqisë ndaj statusit të Kosovës.

Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, ditë më parë ka folur në Athinë me Dendias, ndër të tjera se si “mund të përmirësohen edhe më tej marrëdhëniet mes Kosovës dhe Greqisë”.

Diplomati Zoran Milivojeviq thotë për Kosovo Online se Greqia është nën presion të veçantë, sepse Greqia nuk ka arsye të saj që të mos e njohë Kosovën, si vendet e tjera që nuk e njohin.

“Për shkak të Katalonjës dhe Baskëve, Spanja gjithmonë ka rrezik për shkëputje të mundshme, kështu që mund të përdoret precedenti i Kosovës, nuk duhet të flasim as për Qipron, situata atje është plotësisht e qartë. Rumania gjithashtu ka arsyet e saj - minoriteti hungarez, i cili është një rrezik potencial, por edhe çështja e Besarabisë, e cila iu vodh dhe ajo ka ruajtur të drejtën për ta hapur atë çështje në çdo kohë, gjë që tani mund të shihet në politikën ndaj Moldavisë. Sllovakia ka një pakicë të madhe të koncentruar pikërisht në kufirin me Hungarinë, nga Bratislava në Komarno, dhe kjo është diçka që është një rrezik potencial për të dhe, në këtë kuptim, ajo u përmbahet parimeve”, shpjegon Millivojeviq.

Greqia nuk është një rast i tillë dhe për këtë arsye është nën presion të veçantë, thotë Millivojeviq, por nënvizon se Greqia sigurisht ka interes, për shkak të çështjes së saj kombëtare dhe për shkak të Turqisë, e pikërisht në lidhje me Qipron.

“Prandaj, Greqia, si rregull, duhet të jetë me Qipron, sepse është një çështje kombëtare greke, një trupë greke jashtë shtetit grek, prandaj është strategjikisht e rëndësishme për Athinën të ruajë Qipron, sepse Greqia është kujdestar i vetmi i Qipros dhe i vetmi devijim i Qipros që mbijetoi në kuptimin kombëtar dhe juridiko-shtetëror”, shton Millivojeviq.

Prandaj ai thekson se për momentin nuk ka ndonjë arsye të veçantë që Athina të ndryshojë qëndrimin e saj dhe të njohë Kosovën, por, thekson ai, Greqia do të jetë më e shpejta nëse gjërat “hapen” – nëse ka një përparim në dialog dhe nëse krijohet një mjedis që nuk insiston ekskluzivisht në mosnjohje dhe nëse Serbia e pranon atë.

Në atë rast, ai vë në dukje se Greqia do të jetë më e shpejta për t'iu përshtatur një qëndrimi të tillë, shumë më shpejt se Spanja, Rumania dhe Qiproja, dhe pjesërisht edhe se Sllovakia, e cila është "menjëherë pas saj".

Millivojeviq shpjegon gjithashtu se Athina është nën presionin e dy linjave, nga njëra anë e Uashingtonit, sepse është në sferën e interesit të SHBA-së, si një nga vendet që është më afër Uashingtonit se sa Brukseli, ndërsa nga ana tjetër për shkak të marrëdhënieve me Turqinë, një koalicion në nivel NATO, i cili i garanton asaj gjithçka që është me interes kombëtar grek.

Linja e dytë e presionit, shpjegon ai, lidhet me situatën ekonomike dhe varësinë e Greqisë nga financat e Bashkimit Evropian.

Si gjëja e tretë e rëndësishme, ai thekson se është në interesin e vetë Greqisë që të mbajë marrëdhëniet e saj me Shqipërinë lart në shkallë, sepse ajo ka një pakicë të madhe shqiptare në veri dhe për shkak të “projektit të madh shqiptar” është e rëndësishme për të mbajtur në një nivel të caktuar marrëdhëniet me popullsinë shqiptare dhe me “faktorin shqiptar”.

Kështu e kupton ai hapjen e zyrës ekonomike në Prishtinë, ngritjen e saj pothuajse në status diplomatik, si dhe komunikimin e shpeshtë dhe vizitat e shpeshta të zyrtarëve grekë, përfshirë ministrin e Jashtëm të Greqisë.

Për të gjitha këto, ai shton se Greqia po përpiqet të rikthejë pozitën e saj të mëparshme kur shihej si lidere e Perëndimit në këtë pjesë të Evropës, ku është interesi i saj për të ruajtur lidhjet me Prishtinën dhe për të mos u përjashtuar nga "zona e saj me interes”, që është edhe lidhja fizike e saj me Evropën Qendrore.

Mirëpo, nëse gjërat bëhen më të ashpra, atëherë presioni më i madh do të jetë mbi Greqinë dhe më pas gjithçka varet nga politika e palës greke”, thotë Millivojeviq dhe tërheq vëmendjen se Siriza dhe partitë e tjera opozitare e kanë pranuar negativisht qëndrimin e Greqisë në KE, por Demokracia e Re ishte më fleksibël dhe u soll në mënyrë pragmatike.

Kryetari i Partisë së Grekëve në Serbi Vasillios Provellegios për Kosovo Online tregon se Greqia, përkundër atmosferës që është krijuar së fundmi, është më e ashpra në mesin e pesë vendeve të BE-së që nuk e kanë njohur pavarësinë e Kosovës.

“Jam i sigurt se nuk do ta ndryshojë këtë vendim. Arsyeja kryesore është Qipro”, thotë Provellegios.

Historia që po ndodh vitet e fundit është se shqiptarët po investojnë gjithnjë e më shumë para për të krijuar opinionin publik në Greqi në favorin e tyre, mbi të gjitha mes të rinjve që do të marrin vendime në të ardhmen.

“Pasiviteti i vendit tonë, i cili ka pozicione të shkëlqyera mes popullit grek dhe elitës politike për shkak të miqësisë dhe bashkimit shekullor, është i pakuptueshëm për mua”, shton Provellegios.

Ai është i mendimit se nuk ka arsye të brendshme që Athina të ndryshojë qëndrimin e saj dhe të njohë Kosovën, ndaj, thotë ai, është i habitur që këto vlerësime janë përhapur së fundmi se Greqia gjoja është hallka më e dobët në mesin e pesë vendeve të BE-së që nuk e kanë njohur Kosova.

“Është e vërtetë që në frontin e jashtëm, Greqia mbështetet shumë tek SHBA, si faktor mbrojtës në raport me Turqinë dhe se Amerika ka ndikim në qeverinë greke. Cipras erdhi në pushtet për të arritur Marrëveshjen e Prespës me të ashtuquajturën Maqedoninë e Veriut në lidhje me emrin, në mënyrë që SHBA-të të arrijnë qëllimin e tyre për ta futur Maqedoninë në NATO”, thotë Provellegios.

Por ai shton se qeveria aktuale e Demokracisë së Re është shumë më rezistente ndaj këtij lloj ndikimi të jashtëm sesa qeveria e Cipras, prandaj është i bindur se Greqia nuk do të dorëzohet.

Ai thotë se duhet shfrytëzuar fakti që gjithnjë e më shumë grekë po vijnë si turistë në Beograd dhe Serbi, që të zgjerohet ndikimi serb në Greqi, tek njerëzit, të cilët tashmë i shohin serbët si miq.

“Jam pak i habitur, por edhe i shqetësuar për pasivitetin e qeverisë sonë, e cila nuk përdor ndikimin që ka tashmë tek grekët, për të forcuar pozitën e Serbisë atje, siç po bën zgjuarsi me Hungarinë, Rumaninë dhe Bullgarinë, fqinjët me të cilat ajo mban lidhje shumë të ngushta”, tha Provellegios.