Përvjetori i fillimit të negociatave të pasuksesshme në Rambuje – a do të sillte ndonjë rezultat “Rambuje 2”

Në këtë ditë të vitit 1999, në kështjellën e Rambujesë në Francë filloi konferenca e paqes për zgjidhjen e krizës në Kosovë. Delegacionet e Serbisë dhe shqiptarëve të Kosovës, së bashku me përfaqësues ndërkombëtarë, negociuan pa sukses për 17 ditë. Përkundër një përfundimi të tillë, dhe sidomos për shkak të progresit rrëshqitës në dialogun ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës nën patronazhin e Bashkimit Evropian, ekzistonte mendimi se për të arritur një marrëveshje përfundimtare, zgjidhja do të ishte organizimi i një konference ndërkombëtare.

Një anëtar i delegacionit serb në negociatat në Rambuje në vitin 1999, Nikolla Shainoviq tha për Kosovo Online se të gjithë do të dëshironin një konferencë paqeje që do të merrte parasysh interesat e të gjitha kombeve dhe njerëzve që jetojnë në Kosovë dhe që do të arrinte një zgjidhje të drejtë. Megjithatë, për shkak të situatës aktuale gjeopolitike, ai nuk e sheh se aktualisht një “konferencë e mirë” është e mundur.

“Çdo zgjidhje që nuk është e drejtë, nuk është e përhershme dhe nuk siguron paqe. Ne për 23 vjet nuk kemi pasur luftë, por as paqe. Ajo që ne të gjithë duam nuk varet nga vullneti i mirë dhe aftësitë intelektuale për të gjetur një zgjidhje, por, për fat të keq, nga ekuilibri i forcave që ndikojnë në këtë hapësirë. Në kohën e Rambujesë në vitin 1999, ne e kishim Amerikën si fuqi absolutisht dominuese dhe më pas, për fat të keq, një rezultat i tillë erdhi nga ajo forcë dhe fuqi”, thotë Shainoviq.

Në dhjetë vitet e fundit, siç tregon ai, situata ka qenë më e favorshme. Duket se Rusia dhe Kina janë rikthyer në skenën politike në një masë shumë më të madhe dhe u krijua një ekuilibër në të cilin Serbia mund të afirmonte politikën e saj dhe ta kthente çështjen e Kosovës në agjendë edhe pse Perëndimi mendonte se kishte mbaruar.

“Por tani kemi një luftë mes Rusisë dhe NATO-s dhe tani situata gjeopolitike është ndryshe. Nga njëra anë, Rusia është e rënduar nga konflikti i saj, dhe nga ana tjetër, NATO po përpiqet të rivendosë plotësisht territorin e saj, domethënë të vendosë të gjithë perëndimin nën kontrollin e NATO-s. Jo vetëm ne, por vende të mëdha neutrale si Suedia dhe Finlanda. Dhe të detyron një Gjermani në nënshtrim absolut. Kështu që unë nuk shoh se një konferencë të mirë është e mundshme për momentin. Konferencë e keqe, po”, përfundon Shainoviq.

Ish-ministri në Qeverinë e Serbisë, Rasim Lajiq, kujtojmë, dikur ishte për një lloj “Dejton” për Kosovën, ku do të kërkohej zgjidhja për statusin, edhe Dragolub Miqunoviq, ish-kryetar i Partisë Demokratike, besonte se e vetmja zgjidhje e mundshme për çështjen e Kosovës ishte organizimi i konferencës ndërkombëtare.

Nga ana tjetër, presidenti i Aleancës për Ardhmërinë e Kosovës, Ramush Haradinaj, është në gjurmët e idesë së një samiti të ri, por në atë kontekst përmend vetëm Amerikën. Konkretisht, propozimi i tij është që të mbahet një samit shumëditor në Amerikë deri në përfundimin e marrëveshjes Kosovë-Serbi, e cila, nga këndvështrimi i tij, duhet të përfundojë me njohje.

Analisti Mazllum Baraliu thotë për Kosovo Online se Rambujeja është një gjë e tejkaluar dhe se përsëritja e një konference të tillë është e panevojshme, sepse siç thotë ai, rrethanat tani janë ndryshe.

“Konferenca ishte e pasuksesshme, zgjati shumë dhe nuk pati epilog, sepse përfaqësuesit e Serbisë nuk i pranuan konkluzionet e asaj konference. Ndërkohë, Kosova shpalli pavarësinë, tani është shtet i pavarur, i zhvilluar dhe njihet nga 117 shtete të botës. Nuk ka arsye apo kuptim që gjigantët e qendrave të pushtetit të kthehen prapa. Askush nga pala kosovare nuk do ta pranonte këtë, madje as vendet që e mbështetën pavarësinë e Kosovës", beson Baraliu.

Ai mendon se propozimi franko-gjerman nuk përfaqëson “Rambuje 2”.

“Bazuar në atë që ne jemi njohur si opinion publik, ka shumë në propozim që nuk ishte në qendër të konferencës së Rambujesë. Nuk është mundësi dhe as nuk ka ngjashmëri. Në atë kohë ishte marrëveshje e një entitet, pra dy pjesëve të një shteti. Tani është një problem mes dy vendeve me prejardhje të ndryshme etnike. Shumë gjëra në propozimin franko-gjerman nuk përkojnë me konferencën e Rambujesë”, përfundoi Baraliu.

Të njëjtin mendim ka edhe analisti Fadil Lepaja.

E pyetur se cili nga faktorët e huaj mund të marrin pjesë në konferencën eventuale të paqes, Lepaja thotë se nuk ka absolutisht asnjë mundësi që Rusia dhe Turqia të jenë pjesë e saj.

“Nuk besoj se do të ketë një konferencë paqeje dhe aq më pak mundësinë që Rusia dhe Turqia të marrin pjesë në të. Situata tani nuk është si atëherë, dhe nuk ka synimi për të vendosur një ekuilibër të ri me Rusinë përmes Serbisë dhe Kosovës”, tha Lepaja.

Me kusht që Rusia dhe Ukraina ta zgjidhin konfliktin e tyre në një të ardhme të parashikueshme, në mënyrë që konferenca për temën e Kosovës të bëhet e realizueshme, Shainoviq thotë se do të ishte normale që pjesëmarrësit e saj të ishin anëtarë të përhershëm të Këshillit të Sigurimit.

“Ata gjithashtu morën pjesë në Dejton, por është një pyetje tjetër deri në çfarë mase. Nëse nuk i ftoni të gjithë të interesuarit në një konferencë të tillë, atëherë njëra palë ka gjithmonë të drejtë të thotë ‘as atëherë nuk kam qenë dakord’”, thekson ai.

Duke sqaruar se si duken përgatitjet për konferenca ndërkombëtare, Shainoviq thotë se para Dejtonit, për kornizën e tij është punuar për një vit dhe se ai nuk ka qenë fare në publik.

“Rambuje gjithashtu kishte një kornizë dhe ishte qëndrimi i Grupit të Kontaktit i cili ishte i favorshëm dhe në të cilin mes të tjerëve ishte e nevojshme të respektohej sovraniteti i Jugosllavisë. Me atë kornizë shkuam edhe në Rambuje dhe më pas fuqitë, përveç Rusisë, filluan të paraqesin dokumentet e tyre. Rusia tha në takim se nuk ishte dokumenti i Grupit të Kontaktit sepse ajo nuk e kishte parë atë. Por, një fuqi e madhe e ktheu në presion të mëtejshëm dhe Rusia e Jelcinit ishte pasive në atë kohë dhe ata nuk e nënshkruan dokumentin. Kjo është gjithçka që mund të bënin atëherë. Dhe kërcënimi amerikan u shndërrua në bombardim”, kujton Shainoviq.