Sa është Kosova në humbje nëse është e vetmja që mbetet jashtë Ballkanit të Hapur?

Nisma e Ballkanit të Hapur, e cila aktualisht bashkon tre vendet e rajonit, Serbinë, Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut, synon të krijojë një treg të përbashkët rajonal, në mënyrë që të rritet tregtia dhe bashkëpunimi dhe të përmirësohen marrëdhëniet dypalëshe. Megjithatë, Prishtina shprehimisht është kundër anëtarësimit në Ballkanin e Hapur, edhe pse, sipas bashkëbiseduesve të Kosovo online, do të promovonte zhvillimin ekonomik.

Ndonëse nuk i janë bashkuar ende “Ballkanit të Hapur”, Bosnja dhe Hercegovina dhe Mali i Zi po dërgojnë sinjale pozitive në lidhje me nismën, anëtarët e së cilës avokojnë për qarkullimin e lirë të njerëzve, mallrave dhe shërbimeve.

Njohësit e situatës ekonomike në Kosovë dhe Serbi, të cilët folën për Kosovo online për këtë temë, besojnë se vendimi i Kosovës për të mos u bërë pjesë e “Ballkanit të Hapur” është politik, sepse autoritetet në Prishtinë nuk duan të jenë “afër” Serbisë, gjë që sipas tyre është e gabuar, sepse anëtarësimi do të lehtësonte lëvizjen e njerëzve dhe mallrave.

Kryetari i Aleancës së Bizneseve të Kosovës, Agim Shahini, ka thënë se Qeveria e Kosovës nuk e sheh se Ballkani është i hapur për mundësi të reja.

"Në Ballkan, qoftë i mbyllur apo i hapur, biznesmenët fitojnë para pa problem derisa të përfshihet politika. Kur përfshihet politika, ne kemi probleme", tha Shahini.

Siç tha Shahini, është e nevojshme që politikanët të kuptojnë se problemet politike mund të zgjidhen përmes zhvillimit ekonomik.

“Përderisa Evropa po rrënon kufijtë për biznesmenët, politikanët, sportistët dhe artistët, në Kosovë dhe Serbi vërehet se politika përcakton drejtimin”, tha Shahini.

Ai ka theksuar se qëndrimi i Aleancës së Biznesit është që Kosova të mos mbetet e izoluar nga iniciativat që do të nxisin zhvillimin ekonomik.

“Faktori ndërkombëtar duhet të jetë më prezent dhe të bëjë më shumë presion ndaj Kosovës, që të kuptohet se iniciativa nuk është politike, por ka rëndësi ekonomike”, shtoi Shahini.

Ai theksoi se shkëmbimi me Serbinë është shumë i mirë dhe kap vlerën e më shumë se 430 milionë eurove, çka sipas tij, nuk do të ishte kështu nëse biznesmenët do të dëgjonin gjithmonë politikanët.

“Megjithatë, biznesmenët shkojnë më tej, një hap përpara politikanëve”, tha Shahini.

Megjithatë, Shahini beson se Kosova nuk do të mbetet jashtë Ballkanit të Hapur.

“Qeveria e Kosovës dhe kryeministri Albin Kurti ishin kundër të gjitha iniciativave të iniciuara nga Serbia dhe tani e shoh se Kurti është i gatshëm të nënshkruajë çdo gjë. Sa i përket Ballkanit të Hapur, duhet vetëm një procedurë të inicohet nga faktori ndërkombëtar, dhe Kurti do të jetë ai që do të nënshkruajë. Nëse nuk hyjmë në atë histori, mund ta humbim rrugën e integrimit”, tha Shahini dhe shtoi se Ballkani i Hapur është ende në fazën e zhvillimit.

Ekonomisti Lubodrag Saviq beson se me refuzimin për t'iu bashkuar kësaj nisme, Kosova po i privon vetes të gjitha përfitimet që kanë vendet anëtare.

Ai shton se një vendim i tillë i Kosovës nuk është i natyrës ekonomike.

“Dhe për ta është e qartë se është më mirë që njerëzit të mund të udhëtojnë nga Kosova në vendet e rajonit dhe anasjelltas, që mallrat të kalojnë pa u ndalur. Nëse do të shikonin vetëm ekonomikisht, nuk duhet të kishte Refuzimi i bashkëpunimit nuk është ekonomik, por politikisht”, tha Saviq.

Dhe Saviq është i mendimit se Kosova konsideron se është më mirë të mos gjendet aty ku është Serbia në këtë moment. Megjithatë, ai mendon se nuk është realiste të pritet që Mali i Zi të bëhet anëtar i “Ballkanit të Hapur”, dhe gjithashtu përmend çështjet politike si arsye.

"Dhe nuk ka arsye ekonomike për këtë, përkundrazi, por padyshim për arsye politike ata nuk duan të jenë pjesë e iniciativës. Unë as nuk jam i sigurt se qeveria e re në Mal të Zi do të jetë më fleksibël. Duket për mua se nuk po mendojnë për Ballkanin e Hapur”. Në Kosovë dhe në Mal të Zi, por edhe në Bosnje dhe Hercegovinë, ekziston frika se po krijohet e ashtuquajtura bota serbe dhe se kjo është një humbje e një lloji të pavarësisë së tyre, dhe kështu humbasin të gjitha përfitimet e tjera që vijnë me anëtarësimi në Ballkanin e Hapur. Në të tria rastet, por në Kosovë është më i theksuar, ekziston frika irracionale se serbët do të përfitojnë më së shumti”, tha Saviq.

Ai theksoi se Ballkani i Hapur do të jetë plotësisht funksional vetëm nëse të gjitha vendet e rajonit i bashkohen kësaj nisme.

"Iniciativa është një gjë e shkëlqyer, Ballkani i Hapur është, në një farë kuptimi, një zëvendësim i marrëveshjes CEFTA, e cila ka vdekur klinikisht. SHBA dhe BE e mbështetën iniciativën, por ajo nuk mund të funksionojë siç synohet. Nisma do të fitonte kuptimi i vërtetë kur u bashkuan Kosova, Mali i Zi, dhe Bosnja e Hercegovina. Atëherë liderët do ta shihnin përfitimin e plotë, para së gjithash, nga integrimet ekonomike, dhe aty ku ka integrime ekonomike, krijohet hapësira edhe për integrim politik dhe çdo integrim tjetër. Nisma u krijua për të lehtësuar funksionimin e njerëzve, bizneseve dhe vendeve në çdo kuptim. Tre shtete janë duke funksionuar tani për tani, por ende nuk është në nivelin që është menduar të jetë, por është më mirë kështu sesa aspak”, shtoi Saviq.

Ekonomisti Safet Gërxhaliu beson se stabiliteti politik është kyç për zhvillimin ekonomik.

“Dialogu ndërmjet Kosovës dhe Serbisë nuk ka alternativë dhe duhet të jetë prioritet. Stabiliteti politik në rajon është i një rëndësie të madhe sidomos për Kosovën, sepse pa të është thjesht e kotë të mendohet se do të kemi zhvillim ekonomik, e sidomos investitorët e huaj”, thotë Gërxhaliu.

Ai tha se që nga viti 1999 ka pasur iniciativa të ndryshme rajonale dhe se procesi i Berlinit përmban stabilitet politik, si dhe mbështetje ekonomike dhe financiare.

“U nënshkruan tre marrëveshje të rëndësishme, përkatësisht axhenda e gjelbër, tregu i përbashkët rajonal dhe liria e lëvizjes së njerëzve, kapitalit, parave dhe shërbimeve. Zbatimi i atyre marrëveshjeve do të sillte shpresë të re për funksionimin normal të Ballkanit Perëndimor dhe eliminimin të barrierave. Fatkeqësisht, në atë kohë kishte disa spazma kur ishte fjala për dialogun ndërmjet Shqipërisë, Serbisë dhe Maqedonisë së Veriut drejt BE-së dhe në një moment u shfaq si iniciativë “Ballkani i Hapur”, shtoi Gërxhaliu.

Siç tha ai, në kohën e formimit të Ballkanit të Hapur, dialogu ndërmjet Kosovës dhe Serbisë ishte në nivel të ulët, gjë që çoi në pyetjen se a do të humbiste rëndësia e procesit të Berlinit duke iu bashkuar asaj iniciative.

Ai është gjithashtu i mendimit se Ballkani i Hapur duhet të diskutohet si iniciativë para Marrëveshjes së Ohrit dhe pas arritjes së saj.

“Kur flasim për të para Marrëveshjes së Ohrit, konsiderohet se ishte një akt i pakënaqësisë së shteteve të rajonit ndaj BE-së, të cilat u neglizhuan në procesin integrues dhe krijuan një iniciativë si presion ndaj BE-së për të përfunduar. negociatat. Në atë kohë, kishte barriera ekonomike sidomos në rrugën Prishtinë-Beograd, dhe kishte edhe midis vendeve të tjera, midis Shqipërisë dhe Bosnjë-Hercegovinës, Shqipërisë dhe Maqedonisë së Veriut, dhe ekzistonte frika se kjo ide kishte më shumë një konotacion politik sesa një orientim ekonomik. Dhe tani, nëse ka marrëveshje dhe zbatim, “hapet perspektiva e Ballkanit të Hapur”, tha Gërxhaliu.

Dhe Gërxhaliu është i mendimit se nisma e Ballkanit të Hapur ka kuptim vetëm nëse pjesë e saj janë të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor.

“Duhet të punojmë më shumë për dialogun, për lidhjen e sektorit privat, sepse kështu mund të kapërcehen të gjitha barrierat, në mënyrë që Ballkani i Hapur të jetë funksion i zhvillimit ekonomik dhe perspektivës në Ballkanin Perëndimor, sidomos tani kur po largohen të rinjtë dhe kur po kërcënon një pandemi demografike”, thotë Gërxhaliu.

Ai beson se promovimi i Ballkanit të Hapur do të ndodhë kur të normalizohen marrëdhëniet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.

“Tani është koha që ekonomia të jetë iniciatori, dhe për të ndërtuar perspektivë përmes zhvillimit ekonomik. Nëse analizojmë Marrëveshjen e Berlinit, nuk duhet të gënjehemi se ka shumë dashuri mes vendeve të BE-së. Është kjo qasje ekonomike dhe përllogaritje ekonomike që ndërton perspektivën dhe të ardhmen, eliminon tensionet politike dhe etnike, kështu që Ballkani i Hapur le të jetë një vizion që do të ndriçojë vendet e rajonit dhe do të krijojë një perspektivë të re që përmes kësaj nisme një ditë të jemi pjesë e BE-së, të jemi pjesë e ndërtimit të Evropës dhe të mos transferojmë problemet në Evropë”, ka përfunduar Gërxhaliu.