Simiq: Dialogu sjell paqe, liri dhe siguri

Nënkryetari i Listës Serbe, Igor Simiq, në një intervistë për Politikën ka theksuar se Prishtina ende e përdor dhunën si mjet për zgjidhjen e çështjeve politike. Simiq ka thënë se për Listën Serbe më e rëndësishme është që në Kosovë të mbretërojë paqja dhe siguria fizike për qytetarët, por edhe se është e vështirë të parashikohet nëse në prill, për shkak të zgjedhjeve lokale në veri dhe skadimit të afatit për zgjidhjen e çështjes së targave, mund të presin situata të tepërta.

Mbrojtjen dhe garancinë më të madhe për mbijetesën e serbëve Simiq e sheh në fjalët e presidentit të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, i cili deklaroi se nuk do të lejojë pogromin e popullit serb si në vitin 2004.

Serbët, thekson ai, do të kthehen në institucione vetëm pas formimit të BKS-së dhe kur njësitet speciale të Policisë së Kosovës të tërhiqen nga veriu.

Si e vlerësoni takimin në Ohër e presidentit serb Aleksandar Vuçiq me Zhozef Borel, Miroslav Lajçak dhe Albin Kurti?

Siç e theksojmë gjithmonë në Listën Serbe. Dialogu është mënyra e vetme për zgjidhjen e çështjeve të hapura ndërmjet Beogradit dhe Prishtinës, pra serbëve dhe shqiptarëve, dhe në këtë kuptim e shohim rëndësinë e negociatave në Ohër. Natyrisht, është më se e qartë se procesi i negociatave është i vështirë, nga njëra anë, sepse hapësira për presidentin Vuçiq është ngushtuar për shkak të gjithçkaje që ka ndodhur nga viti 1999 deri në vitin 2004, por edhe në 2008 dhe 2011. Por serbët nga Kosova dhe Metohia kanë besim të plotë se presidenti Vuçiq, si një negociator i shkëlqyer dhe një burrë shteti i madh, do të arrijë të nxjerrë më të mirën nga negociatat. Negociatat në Ohër konkretisht i japin mundësi bashkësisë ndërkombëtare, e mbi të gjitha Bashkimit Evropian, që përfundimisht ta detyrojnë Prishtinën të formojë Bashkësinë e Komunave Serbe, të cilin e kemi pritur për dhjetë vjet, por jo siç do të kishte dashur Kurti, por siç ishte rënë dakord në 2013 dhe 2015, që së paku pjesërisht do të kthente besueshmërinë e popullit serb, i cili është dëmtuar rëndë për shkak të premtimeve të thyera, marrëveshjeve të pazbatuara dhe vëzhgimit të heshtur të Bashkimit Evropian të dhunës së përditshme institucionale ndaj së cilës janë të ekspozuar bashkatdhetarët tanë.

A besoni se Kurti këtë herë do ta mbajë premtimin dhe do të formojë Bashkësinë e Komunave Serbe? Kur mund të pritet të nisë ky proces?

As unë personalisht, as partia ku i përkas, as ndonjë serb nuk ka as besimin më të vogël se Albin Kurti do të bëjë diçka që i sjell dobi popullit serb. Politika e tij që nga koha kur ishte në opozitë e deri në ditët e sotme nuk ka ndryshuar as një milimetër. Ai po bën gjithçka që mundet për t'ia vështirësuar jetën popullit serb. Rreziku është edhe më i madh që, ndryshe nga periudha kur ai ishte në opozitë, ai tani është në krye të institucioneve të Kosovës, të cilat ai dhe vartësit e tij i përdorin për të keqtrajtuar serbët dhe për të fituar pikë për politikën populiste që ai e mbron. Kjo është arsyeja pse kjo pyetje është menduar kryesisht për ata të cilët ishin garantues i marrëveshjes, përkatësisht BE-ja. Kur do të formohet përfundimisht BKS, të cilën e garantuat me nënshkrimet në Bruksel në 2013 dhe 2015?

Më duhet të theksoj se BKS nuk është një modë, por një mekanizëm i rëndësishëm për mbrojtjen e të drejtave kolektive të serbëve, për plotësimin e nevojave thelbësore jetësore të popullit tonë në Kosovë e Metohi, veçanërisht të bashkatdhetarëve tanë në jug.

A do të kthehen së shpejti serbët në institucionet e Kosovës, apo vetëm pas formimit të BKS-së?

Në takimin e përbashkët të nëntorit 2022, përfaqësuesit e Listës Serbe me përfaqësuesit e popullit serb nga të gjitha institucionet e Kosovës nga veriu i Kosovës dhe Metohisë thanë qartë se do të kthehemi kur të formohet Bashkësia e Komunave Serbe dhe kur të gjitha forcat speciale të dërguara nga Prishtina si ekspeditë ndëshkuese tërhiqen nga veriu, pa asnjë bazë ligjore dhe në kundërshtim me Marrëveshjen e Brukselit dhe madje edhe me aktet e tyre juridike. Pa plotësimin e këtyre kushteve, asnjë nga përfaqësuesit politikë, gjyqtarët, prokurorët, policët, stafi administrativ nuk po mendojnë të kthehen. Për dhjetë vjet kemi duruar dhe jemi përpjekur të luftojmë për të drejtat e popullit tonë përmes institucioneve, por kur ato institucione filluan përballjen më të drejtpërdrejtë me ne dhe me njerëzit tanë, dorëheqjet ishin një reagim i natyrshëm.

Dua të theksoj se dorëheqjet tona janë një vendim personal i secilit prej nesh i marrë individualisht pa asnjë presion, por në pajtim të plotë me vullnetin e njerëzve tanë që na mbështetën dhe na mbështet në luftën për të drejtat e tyre gjatë gjithë këtyre viteve.

Njohësit e situatës së Kosovës e shohin prillin si muaj të konflikteve të mundshme - targat të pazgjidhura, ndërtimi i bazës në tokën e uzurpuar serbe në Dren, kërkohet anulimi i vendimit në Zubin Potok, njësitet speciale Rosu, të cilat pushtuan veriun e Kosmetit, janë të stacionuara dhe patrullojnë rrugë jetike, hyjnë në fshatra, provokojnë, ngacmojnë, terrorizojnë serbët... A prisni situata të reja ekstreme?

Në Listën Serbe gjithmonë kemi theksuar një qëndrim të qartë se ajo që na duhet më së shumti është paqja, si dhe liria për qytetarët tanë. Siguria juridike dhe fizike, jo se mund të arrestojnë kë të duan, për çfarë të duan, madje edhe të gjykojnë pa paraqitur asnjë provë për akuzat e tyre.

Në këtë kuptim, ju kujtoj se të gjitha incidentet që kemi pasur në muajt e kaluar kanë qenë rezultat i keqpërdorimit të autoritetit nga forcat speciale të Kurtit, si dhe sulmeve me motive etnike që nuk u shpjeguan kurrë. Në të gjitha këto raste, nga plagosja e Stefanit dhe Milloshit në Shtërpcë, Millan Delleviqit në Urën e Bistricës, e deri te rrahja e të rinjve në Leposaviq, viktimat ishin zakonisht serbët.

Prandaj, është e vështirë të parashikohet zhvillimi i ngjarjeve, por është fakt se kushtet e sigurisë më së shumti varen nga mesazhi që përfaqësuesit ndërkombëtarë i dërgojnë regjimit të Albin Kurtit. Është përgjegjësi e tyre t'i thonë qartë Kurtit se dhuna është e papranueshme, se nuk do të tolerohet dhe se regjimi i tij do të mbajë pasojat nëse vazhdon të persekutojë popullin serb. Sepse ne nuk besojmë në vetëdijen dhe përgjegjësinë e tij.

Prishtina nuk i shmanget kërcënimeve me dhunë. A ju kujton kjo situatën në prag të 17 marsit të 19 viteve më parë?

Unë jam 36 vjeç dhe me sa mbaj mend, sa herë që do të bëheshin apo lajmëroheshin negociata, takime, ardhje të përfaqësuesve të lartë në Kosovë e Metohi, në mënyrë magjike do të ndodhnin incidente, sulme, përndjekje të serbëve. Është thjesht një matricë që krijon një “realitet të ri” në të cilin dhuna përdoret si mjet për të zgjidhur çështjet politike.

Megjithatë, ndryshe nga viti 2004, gjërat janë pakrahasueshëm ndryshe, jo aq në Prishtinë, por në Beograd. Në krye të Serbisë sot është Aleksandar Vuçiq, burrë shteti dhe njeri i fjalës, i cili vazhdimisht ka thënë publikisht se nuk do të lejojë persekutimin dhe dëbimin e popullit serb. Është mbrojtja dhe garancia jonë më e madhe për mbijetesën tonë. Nuk ka dyshim se disa qarqe të errëta në Prishtinë ëndërrojnë për një zgjidhje përfundimtare të problemit serb, pra si të dëbojnë serbët e mbetur.
Duket se në një situatë ku përfaqësuesit ndërkombëtarë vënë në dukje problemet e popullit tonë, disa në Prishtinë nuk e kuptojnë atë si thirrje për të ndryshuar sjelljen e tyre, por në atë mënyrë që nëse nuk ka serb, nuk ka probleme.

Kfor thotë se nuk do të tolerojë dhunën. A mund të mbështeten serbët në misionin e NATO-s apo të KFOR-it?

Nuk ka dyshim se përgjegjësia kryesore për paqen dhe sigurinë e të gjithë qytetarëve është e KFOR-it dhe EULEX-it, mandati i të cilëve është sigurimi dhe ruajtja e paqes në Kosovë dhe Metohi. Fatkeqësisht, përvojat tona nga e kaluara, veçanërisht kur flasim për pogromin e vitit 2004, janë ende të freskëta, dhe se si kujtimi i krimeve në lumin e Bistricës, në Gracka e Vjetër, Livadicë, do të mbetet një njollë në fytyrën e komunitetit ndërkombëtar.

Megjithatë, e përsëris, mbrojtja dhe garancia jonë më e madhe për mbijetesën tonë është fjala e presidentit Aleksandër Vuçiq se nuk do të lejojë persekutimin e popullit serb, gjë që bën ndryshim në krahasim me vitin 2004, kur lidershipi i atëhershëm dhe tash liderët e opozitës nuk e shihnin se si digjej gjithçka serbe në Kosovë e Metohi.