Aktakuzat për "krime lufte" janë presion shtesë mbi Serbët – disa ti largojnë, të tjerët ti pengojnë të kthehen

Kriza në veri të Kosovës e shkaktuar nga ndërhyrja e dhunshëm i forcave speciale të Kosovës në ndërtesat komunale dhe imponimi i kryetarëve të paligjshëm shqiptarë u pasua jo vetëm me arrestime të shumta të pabaza të Serbëve, shpesh me përdorim të panevojshëm dhe të tepruar të forcës, por edhe me një “valë” të re të aktakuzave për gjoja krime lufte, të cilat në dy muajt e fundit u ngritën nga Prokuroria Speciale.

Avokatët që mbrojnë të akuzuarit për Kosova onlajn thonë se në “shënjestër” janë kryesisht Serbët të cilët kanë qenë në sistemin e institucioneve të Kosovës me vite dhe tani janë kontestuar befas, ata që po përpiqen të marrin ligjërisht pronën e tyre të uzurpuar, si dhe njerëzit të cilët dëshirojnë të kthehen në shtëpitë e tyre në Kosovë.

Për avokatët Ljubomir Pantoviq, Dejan Vasiq dhe Jovana Filipoviq, nuk ka dyshim se koha e ngritjes së kësaj aktakuze të përshpejtuar për krime lufte nuk është e rastësishme, se vjen në momentin e përshkallëzimit të rëndë të situatës në veri dhe se qëllimi është të rrisë presionin tashmë ekzistues ndaj Serbëve të Kosovës dhe në mesin e tyre të sjell trazira, dhe u dërgon mesazh atyre që mendojnë të kthehen në Kosovë të heqin dorë.

Askush nuk e di se mbi çfarë baze mund të përfundojë në një burg të Kosovës, shumë njerëz tashmë janë atje në paraburgime që zgjasin shumë, kështu që njerëzit e interpretojnë të gjithën si vazhdimësi të pogromit me mjete të tjera, sepse nën presionin aktual është e vështirë për të planifikuar të ardhmen në Kosovë.

Sipas informacioneve të bashkëbiseduesve tanë, aktualisht në burgjet e Kosovës ndodhen rreth dhjetë persona ndaj të cilëve është ngritur aktakuzë për krime lufte. Prokuroria Speciale e Kosovës që nga fillimi i muajit maj ka ngritur disa aktakuza për krime lufte në mungesë.

Në fillim të kësaj jave, me këto akuza u përball edhe Sllagjan Trajkoviq, ish special i Kosovës, i cili u arrestua më 15 dhjetor të vitit të kaluar në Mëhallën e Boshnjakëve në Mitrovicën e Veriut. Në fillim të nëntorit të vitit të kaluar, së bashku me kolegë të tjerë, ai u largua nga Policia e Kosovës në shenjë proteste ndaj dhunës që autoritetet e Prishtinës po ushtrojnë ndaj Serbëve në veri.

Avokati i tij mbrojtës, avokati Vasiq, më herët u kishte shkruar ambasadorëve të vendeve të Kuintit që të përdorin mjete diplomatike për të ndikuar në Prokurorinë Speciale të Kosovës që të lejojë Sllagjan Trajkoviqin arrest shtëpiak, për shkak të gjendjes së tij jashtëzakonisht të keqe shëndetësore për shkak të trajtimit joadekuat. Ai gjithashtu ka bërë ankesa në autoritetet gjyqësore të Kosovës – pa rezultat.

Vasiç përmend disa raste të të dënuarve dhe të akuzuarve për krime lufte që ilustrojnë, siç thotë ai, padrejtësinë me të cilën ballafaqohen serbët para gjyqësorit të Kosovës.

Ai nënvizon rastin e Zlatan Krstiqit nga fshati Merodimlje, i cili ka jetuar në Kragujevc para dhe pas luftës dhe është dënuar në Gjykatën Themelore në Prishtinë me 14.5 vjet burg pa asnjë nga 10 dëshmitarët që janë dëgjuar në rastin që e akuzojnë atë fare. Pastaj Nenad Arsiq nga Çagllavica, i dënuar me gjashtë vjet në bazë të deklaratave të dy dëshmitarëve, të cilët i ndryshuan rrënjësisht ato deklarata gjatë gjykimit. Svetomir Baçeviq nga Belo Polje afër Pejës u dënua, tha avokati, përkundër faktit se viktima të cilën ai dyshohet se tentoi ta rrëmbejë tha në gjykatë se nuk e ka bërë këtë dhe se ajo as që e ka njohur atë. Megjithatë, gjykata i besoi një dëshmitari tjetër, me të cilin familja Baçeviq ka pasur probleme prej vitesh dhe në lidhje me shitjen e pasurisë, të cilën familja Baçeviq e refuzoi.

“Gavrilo Milosavljević, një i kthyer në Istog, ka më shumë se 20 vjet që vjen në vendlindjen e tij, ku u përpoq të lirojë banesën e nënës së tij të zhdukur dhe të gjejë eshtrat e saj, sepse është e qartë se ajo nuk i ka mbijetuar luftës dhe se ajo vdiq në rrethana ende të pashpjegueshme. Kosova e trajtoi mirë pasi u përpoq të kthehej, duke e futur në burg, bazuar në deklaratat e disa dëshmitarëve për të cilët ende nuk kemi pasur njohuri të plotë. Ai ka qenë në burg për më shumë se gjysmë viti, me probleme mjaft të rënda shëndetësore”, deklaron Vasiq.

Në një situatë të ngjashme është edhe Sllagjan Trajkoviq nga Mitrovica Veriut, me origjinë nga rrethina e Vuçitrnit, i cili tash e gjashtë muaj nuk e di se për çfarë po akuzohet. Vasiç tregon se gjendja e tij shëndetësore është bërë alarmante deri në atë masë saqë ata që vendosin për paraburgim duhet të pyesin veten nëse po e bartin në shpirt këtë njeri.

“Është arrestimi i Dragisha Milenkoviqit nga Graçanica, i cili i shqetësoi shumë qytetarët, ai ka jetuar përgjithmonë ashtu si edhe familja e tij, para lufte ka qenë punonjës i Burgut të Qarkut në Prishtinë dhe nuk ka asnjë njollë në karrierën e tij. Është denoncuar nga një person i pabalancuar me të cilin ka pasur probleme në të kaluarën, i cili ka qëlluar mbi të dhe është dënuar për këtë gjë, të cilën Prokuroria Speciale mezi e ka pritur dhe e ka vënë Milenkoviqin në paraburgim.Dhe muajin e kaluar nuk ka pasur asnjë hetim. Ngjashëm si Sllađani edhe Dragisha, ai ka vërtet probleme serioze shëndetësore, me ato dy plumba që nuk i janë hequr kurrë nga trupi, me sëmundje kronike dhe pothuajse plotësisht i verbër", thotë Vasiq.

I pyetur se sa ndikon e gjithë kjo tek Serbët në Kosovë, por edhe tek ata që mendojnë të kthehen, Vasiq përgjigjet me një kundërpyetje:

"Mendoni nëse jeni qytetar i Istogut dhe keni pasur dëshirë të ktheheni, a do ta bënit këtë pasi është arrestuar Gavrilo Milosavljević? Të gjithë e njohin atë familje në Istog, si Shqiptarët ashtu edhe Serbët, të gjithë e dinë se çfarë njeriu i mirë dhe paqësor I cili shkoi për të gjetur eshtrat e nënës së tij të vdekur dhe për t'i kthyer banesën. A do të kthehet dikush pas kësaj? për jetën në pronën e tij.Kush do të vijë në Nerodimlje pas asaj që ndodhi me Zlatan Krstiqin”, pyet Vasiç.

Ai thotë se për të gjithë është e qartë se ka pasur krime lufte.

“Shumë nga ato raste janë përfunduar në Serbi, shumë janë dënuar fuqiplot përfundimtare të ligjit, askush nuk flet për këtë. Besoj se atij që e ka bërë një gjë të tillë nuk do ta kishte menduar kurrë të vinte në Kosovë. Kjo dëshirë e Kosovës të lajë hesapet me Serbët që shkaktuan të këqija ka ardhur në ndjekjen dhe dënimin e njerëzve që nuk kanë lidhje me të, gjë që është mëkat”, tha avokati.

Ai po ashtu paralajmëron se kjo qasje e gjyqësorit të Kosovës do të ndikojë edhe në largimin e Serbëve nga Kosova, sepse frikësohen se mund të përballen me akuza të pabaza dhe të arrestohen.

“Nëse një “Mbrojtje Civile”, që është organ i Kosovës, shpallet organizatë terroriste, imagjinoni sa punonjës ka që me të drejtë kanë frikë se nesër dikush do t’i çojë në burg si terroristë”, thotë Vasiq.

Avokatja Jovana Filipoviq, e cila përfaqëson Dushko Arsiqin, i cili u arrestua në Jarinje në dhjetor të vitit 2021, për një krim të dyshuar lufte nga viti 1999, thotë për Kosova onlajn se arrestimet e serbëve rrisin presionin tashmë ekzistues ndaj qytetarëve.

Ai kujton se Arsiq u arrestua më 8 dhjetor 2021 në Jarinje, kur me dy fëmijët e tij u nis për të zgjidhur problemet me uzurpimin e pronës në fshatin Matiçan afër Prishtinës.

“Ndërkohë, më 23 shtator, një burrë ka kontaktuar policinë e Kosovës duke pretenduar se Arsiq e ka keqtrajtuar atë”, thotë ajo.

Ajo thekson se kjo sjell pasiguri shtesë te Serbët, sepse mund të ndodhë që nëse përpiqeni të ushtroni ndonjë të drejtë, pronë apo tjetër, në vend të drejtësisë, të merrni një padi për krim lufte.

"Njerëzit vazhdimisht më kontaktojnë dhe më pyesin nëse mund tu garantojmë se nuk do të arrestohen nëse vijnë dhe përpiqen të ushtrojnë disa nga të drejtat e tyre. Fatkeqësisht, ne nuk mund t'ia garantojmë këtë askujt. Ne nuk kemi njohuri se çfarë po bëjnë autoritetet e Kosovës dhe kush është në ndonjë listë.Shumë njerëz as që vijnë në Kosovë për këto arsye dhe nuk mundohen të ushtrojnë të drejta të caktuara”, thekson bashkëbiseduesja ynë.

Ajo tregon edhe për një “dukuri” tjetër kur bëhet fjalë për aktakuzat për krime lufte, që është rifillimi i atyre proceseve ndaj personave që më parë ishin akuzuar nga EULEX-i dhe të cilat janë refuzuar.

“Ky është, për shembull, rasti i Gjokoviqit nga Vitomirica, afër Pejës, të gjithë ata persona që aktualisht janë në paraburgim dhe kanë ardhur në Kosovë më parë, në 23 vitet e mëparshme, rregullisht kanë kaluar nëpër vendkalimet administrative, kanë dhënë letërnjoftimet e tyre, kanë qenë në dispozicion. Pse tash po arrestojnë, këtë mund ta interpretoj vetëm si një formë presioni dhe frikësimi”, thotë Filipoviq.

Ajo thekson se me këtë, e sidomos tani kur aktakuzat po shumohen në mungesë për krime lufte, ka një përpjekje të dukshme për të justifikuar narrativën për Serbët si popull kriminel.

“Nuk dua të paragjykoj, por shumica e atyre që janë akuzuar në mungesë do të dënohen, sepse nuk do të kenë mundësi të mbrohen. Të gjithëve u është caktuar një avokat sipas detyrës zyrtare nga Prishtina, supozoj se do të jenë Shqiptarë, nuk e di që ndonjë nga kolegët e mi është thirrur për të përfaqësuar të pandehurin në këto raste. Nëse kemi dhjetë Serbë të dënuar për krime lufte, sigurisht që imazhi do të shkojë në botë dhe në të gjitha organizatat ndërkombëtare sikur vetëm Serbët kanë kryer krime lufte në Kosovë”, thotë Filipoviq, i cili është në ekipin mbrojtës të Dragisha Milenkoviqit nga rrethi i Graçanicës, i cili u arrestua në fund të qershorit, po ashtu i akuzuar për krime lufte.

Edhe avokati Ljubomir Pantoviq thotë për Kosova onlajn se janë tri kategori kryesore të personave që akuzohen, arrestohen dhe dënohen për krime lufte nga gjyqësori i Kosovës. Të parët janë ata që kanë punuar në sistemin e Kosovës me vite, madje me dekada, madje edhe në strukturat e sigurisë, dhe tani befas, për arsye të tjera, shpeshherë politike, janë vënë në shënjestër. Grupi i dytë janë ata që duan të realizojnë disa nga të drejtat e tyre, zakonisht të drejtat pronësore, dhe i treti janë ata që kanë qenë jashtë Kosovës për një kohë të gjatë dhe po përpiqen të kthehen.

“Deri në vitin 2018, kur EULEX-i ishte bartës i pushtetit gjyqësor në Kosovë, e më parë kur ishte UNMIK, vetëm katër serbë ishin dënuar për krime lufte. Të gjithë të tjerët kundër të cilëve gjyqësori i Kosovës ngriti akuza u liruan. Në katër vitet e fundit , kemi tetë aktgjykime të formës së prerë për krime lufte. Për momentin janë duke u zhvilluar procedura për rreth dhjetë persona me akuza për krime lufte. Kjo tregon gjithçka", thotë Pantoviq.

Ai tregon se politikanët Shqiptarë në Kosovë vazhdimisht flasin për krimet e luftës të Serbëve.

"Ata duan sa më shumë Serbë të dënuar për të justifikuar historinë e gjenocidit të supozuar dhe krimeve të pandëshkuara të luftës. Për këtë qëllim, ka aktakuza për krime lufte në mungesë. Dhe kam frikë se do të ketë gjithnjë e më shumë", aralajmëron Pantoviq.

Ai shton se nuk e mohon se ka pasur krime, por se i duket se për drejtësinë e Kosovës nuk është e rëndësishme që fajtorët e vërtetë të dalin para drejtësisë, por që çdo serb të mbajë përgjegjësi dhe të dënohet.

“Dhe pastaj bëjnë një lloj seleksionimi, i drejtojnë gishtin dikujt, as fajtor e as borxhli, e arrestojnë dhe e ndjekin penalisht. I gjejnë dy dëshmitarë dhe çështja ka përfunduar. Unë do t'ju tregoj rastin e Goran Stanishiqit nga fshati Sllovinjë, afër Lipjanit, aty ka ndodhur krimi me të vërtetë më 14 dhe 15, në prill të vitit 1999 kundër civilëve.Dëshmitarja kryesore e prokurorisë ishte një grua, pesë anëtarët e familjes së së cilës u vranë, ajo dha gjithsej gjashtë deklarata në lidhje me këjo ngjarje.Në pesë deklaratat që ka dhënë para arrestimit të Stanishiqit në vitin 2019, ajo nuk e ka përmendur një herë "Kur e kanë arrestuar thotë se edhe unë e kam parë duke marrë pjesë në krim. Ata duan që dikush të 'paguajë', nuk ka rëndësi kush”, thotë Pantoviq.