Çfarë do të sjellë në Kosovë pranimi i të burgosurve danezë?

Kuvendi i Kosovës ka ratifikuar marrëveshjen për dhënien me qira të burgut në Gjilan Danimarkës, në të cilën do të vuajnë dënimin rreth 300 të burgosur të dënuar me paraburgim nga gjykata daneze, ndërsa ambicie të ngjashme kanë treguar edhe Belgjika dhe Austria. Përderisa ky vendim shkaktoi reagime nga organizata të shumta që shqetësohen për të drejtat e njeriut të burgosurve danezë, mbetet e hapur pyetja se çfarë do të sjellë në Kosovë kjo formë e “turizmit të burgjeve”.

Kuvendi i Kosovës në seancë ka miratuar projektligjin për marrëveshjen me Danimarkën me 86 vota për dhe shtatë kundër. Paraprakisht, Qeveria e Kosovës ka miratuar projektligjin për ratifikimin e kontratës ndërmjet Kosovës dhe Danimarkës, i cili parasheh shfrytëzimin institucionet e vuajtjes së dënimit në Gjilan për ekzekutimin e dënimeve të shtetasve danezë, për të cilat Danimarka do të ndajë 200 milionë euro.

Ministrja e Ekonomisë Artane Rizvanoli tha se Kosova do të fitojë 15 milionë euro tarifa fikse në vit nga kjo marrëveshje.

Sipas Kontratës, Danimarka nuk do të dërgojë në Kosovë të burgosur të dënuar për akte terroriste, krime lufte dhe të burgosur me çrregullime të rënda mendore të diagnostikuara që kërkojnë kujdes mjekësor jashtë burgut. Kontrata parashikon që dënimi të kryhet sipas rregullave daneze dhe në përputhje me detyrimet ndërkombëtare të Danimarkës.

Ky veprim i Danimarkës frymëzoi vendet e tjera. Deputeti belg Teo Franken, anëtar i partisë konservatore nacionaliste Aleanca e Re Flemish, premtoi se pas zgjedhjeve në vendin e tij, do të marrë me qira një burg në Kosovë për të gjithë emigrantët e paligjshëm që aktualisht janë në Belgjikë.

“Pas zgjedhjeve do të ndërtojmë apo marrim me qira një burg në Kosovë për të strehuar gjithë këto mbeturina ilegale, kushton një qindarkë, por do ta bëjë vendin tonë më të sigurt, ka shkruar Franken në rrjetin social “X”.

Propozimi i tij është që të gjithë të burgosurit që nuk kanë letra belge të transferohen në Kosovë, pavarësisht nëse janë shtetas të saj.

"Të gjithë njerëzit që nuk kanë letra do të dërgohen në Kosovë. Nëse socialistët danezë mund ta bëjnë këtë, mund ta bëjmë edhe ne, sepse ne jemi të dy vende evropiane," shpjegoi Franken në Tvit për RTL.

Austriakët shkuan një hap më tej. Në fillim të majit, ministri i Brendshëm, Gerhard Karner, diskutoi këtë çështje me ministrin e Drejtësisë të Danimarkës, Peter Humelgard.

“Institucionet e burgjeve, si ato të planifikuara nga Danimarka në Kosovë, janë gjithashtu pjesë e planit austriak të kancelarit Karl Nehmer”, nënvizoi Karner.

Në janar, Nehamer prezantoi "Planin për Austrinë", i cili në pikën e sigurisë përmban "transferimin e kriminelëve të dënuar nga vendet e treta për të vuajtur dënimin në vendet e treta".

Derisa vendet evropiane po planifikojnë t'i zgjidhin problemet e tyre të zjarrta me emigrantët përmes Kosovës, një numër i organizatave të të drejtave të njeriut dhe ekspertëve ligjorë, megjithatë, besojnë se në Kosovë nuk është e mundur të respektohen dhe zbatohen ligjet që zbatohen në Danimarkë. Midis tyre është Komiteti i OKB-së kundër Torturës (CAT), i cili i bëri thirrje qeverisë daneze të anulojë planet e saj.

Edhe Organizata Botërore Kundër Torturës e kritikoi ashpër këtë marrëveshje.

“Danimarka është një lojtar kyç në nivel ndërkombëtar kur bëhet fjalë për luftën për të drejtat e njeriut dhe të drejtën themelore për mbrojtje. Ata kanë mundësinë të japin një shembull të mirë për pjesën tjetër të botës, por tani po udhëheqin me shembullin më të keq”, thotë Helena Sola Martin, këshilltare politike në organizatë.

Megjithatë, eksperti i sigurisë nga Prishtina, Nuredin Ibishi, beson se Kosova i plotëson të gjitha kërkesat e Bashkimit Evropian për pranimin e të burgosurve nga Danimarka dhe vetë marrëveshjen e vlerëson si një formë të njohjes së Kosovës online.

“Sigurisht që Kosova do të përfitojë nga kjo. Kësaj i parapriu një proces i gjatë kërkesash nga autoritetet daneze për transferimin e të burgosurve këtu dhe vuajtjen e dënimit atje. Është edhe një formë e njohjes për Kosovën sepse ka kapacitete si personel ashtu edhe akomodues në Gjilan, të cilat janë bërë sipas standardeve të Bashkimit Evropian”, thotë Ibishi.

Ai hedh poshtë kritikat se kushtet në burgjet e Kosovës nuk janë adekuate dhe thekson se Kosova i plotëson të gjitha kërkesat e Bashkimit Evropian në këtë drejtim.

“Është rregullorja për burgjet e Bashkimit Evropian dhe deri vonë ka qenë nën mbikëqyrjen e Bashkimit Evropian. Mendoj se kemi kapacitete për personel dhe akomodim, por edhe për prokurorinë dhe gjyqësorin, ndaj mendoj se i plotësojmë të gjitha kërkesat e përcaktuara në rregulloret e Bashkimit Evropian për burgjet në Evropë”, thotë Ibishi.

Millosh Jankoviq, avokat dhe ish-mbrojtës i qytetarëve, i cili pas tij ka përvojë të gjerë si drejtor i Drejtorisë për Ekzekutimin e Sanksioneve Institucionale, por edhe si anëtar i Nënkomitetit të OKB-së për Parandalimin e Torturës, shpjegon për Kosovo online se kundërshtimet se Kosova nuk është pjesë e OKB-së dhe Këshillit të Evropës dhe se, në përputhje me rrethanat, dispozitat e konventave ndërkombëtare nuk vlejnë për të - nuk janë plotësisht të sakta.

“Ka konventa ndërkombëtare që janë universale dhe ku ekziston juridiksioni i organeve ndërkombëtare pavarësisht se një vend i caktuar nuk është anëtar i një organizate ndërkombëtare. Komiteti për Parandalimin e Torturës, organ i Këshillit të Evropës, ka lidhur marrëveshje me UNMICA-n dhe ata tashmë e kanë vizituar Kosovën disa herë, i kanë dhënë rekomandimet e tyre autoriteteve të Kosovës në atë kontekst dhe bashkëpunojnë me organizmat ndërkombëtare. Problemi më i madh është se si Danimarka do ta ushtrojë juridiksionin e saj në territorin e Kosovës. Kjo është një çështje që do të jetë shumë problematike dhe një çështje shumë komplekse juridike”, thotë Jankoviq.

I pyetur nëse transferimi i thjeshtë i të burgosurve nga Danimarka në Kosovë është shkelje e të drejtave të tyre, Jankoviç bën një paralele me personat e dënuar nga Tribunali i Hagës.

“Ajo që është realisht në kundërshtim me rregulloret ndërkombëtare është se personat që janë nga territori i Serbisë apo BeH janë dërguar në disa vende të largëta për t'u dënuar, me çka u janë shkelur të drejtat e tyre. Për shembull, shkova për të vizituar Milan Martiqin, i cili është në Estoni, jo në kryeqytet, por në një vend të largët, dhe ndërruam tre avionë derisa arritëm atje. Gjithçka kushtoi shumë, ishte shumë e vështirë. Ka edhe disa probleme të tjera. Për shembull, kur përdoret një gjuhë tjetër, bëhet fjalë për komunikim. E drejta e atij personi është edhe e drejta e shtypit, e televizionit. Në Estoni nuk ka mundur të ndjekë programin në serbisht. Më tej kontestohet çështja e pjesëmarrjes në aktivitete kulturore, çështja e të drejtave fetare... Pra, vuajtja e dënimit larg vendbanimit”, thekson ai.

Kur bëhet fjalë për marrëveshjen ndërmjet Kosovës dhe Danimarkës, sipas saj, të drejtat do të shkeleshin nëse në Kosovë do të transferoheshin shtetasit danezë, përkatësisht personat me banim në Danimarkë. Nëse bëhet fjalë për personat që deportohen, emigrantët që banojnë në ndonjë shtet të Afrikës apo Azisë, lind pyetja se a ka dallim nëse ata qëndrojnë në burg në Kosovë e jo në Danimarkë.

“Po sikur familja e tij të jetë në Danimarkë dhe ai në Kosovë? Çështja është mjaft komplekse dhe shkakton polemika, dhe fakti është se organet ndërkombëtare do të mbajnë qëndrim për këtë çështje, pasi tashmë është bërë praktikë për disa vende që arsyetojnë me zgjuarsi dhe mendoj se kjo është një lëvizje e zgjuar e danezëve. autoriteteve, për ta eliminuar problemin për veten e tyre duke u dhënë disa para në mënyrë delikate”, thotë Jankoviq.

Jankoviq po ashtu nënvizon se ky problem nuk mbyllet me vuajtjen e dënimit, sepse mbetet e hapur pyetja se çfarë do të ndodhë me këta persona me përfundimin e dënimit.

“Ata me siguri nuk do të kthehen në territorin e Danimarkës, ndaj danezët po i shqyejnë flokët se çfarë të bëjnë me ta. Ata ndoshta do të qëndrojnë në Kosovë dhe më pas autoritetet e Kosovës ndoshta do të negociojnë dhe do të kërkojnë para për t'i deportuar. Shumë njerëz do të përfitojnë, avokatët do të përfitojnë shumë, shërbimet shëndetësore..., çdo gjë që bëhet do të tarifohet, pra përfiton shumë subjekte”, thotë ai.

Nga ana tjetër, thekson ai, nuk bëhet fjalë vetëm për para, por marrëveshja ka edhe konotacione të caktuara politike, por edhe aspekt kulturor.

“Kjo është një marrëveshje që është trajtuar nga bashkëkontraktori danez si marrëveshje mes dy shteteve, që do të thotë shumë për Kosovën që të hyjë në marrëveshje të tilla ndërshtetërore bilaterale. Kjo marrëveshje tregon, sërish nga aspekti politik, se Kosova është pjesë e një sistemi të cilit i përket një shtet skandinav siç është Danimarka. Për më tepër, kjo marrëveshje mund të ndihmojë komunitetin kosovar që të pranojë jo vetëm kulturën e ekzekutimit të sanksioneve penale si në Danimarkë, e cila është lider në sistemin e respektimit të të drejtave të personave të privuar nga liria, por edhe të formësojë sistemin e tyre të burgjeve. një nivel shumë më i madh, dhe kjo do të ketë një pasojë në një plan shumë më të gjerë”, thotë Jankoviq.