Çfarë fshihet pas përpjekjes së Prishtinës për të kriminalizuar Kishën Ortodokse Serbe?

Në dy dekadat e fundit e gjysmë, më shumë se 150 kisha dhe tempuj janë përdhosur dhe shkatërruar në Kosovë dhe përpjekjet për përdhosjen e vendeve të shenjta serbe kanë vazhduar duke rishkruar historinë dhe duke ia atribuar trashëgimisë kulturore shqiptare. Së fundmi, Kisha Ortodokse Serbe është ekspozuar ndaj një faze të re sulmi – kriminalizimit, paralajmërojnë analistët për Kosovo online. Ndërsa Eparkia e Rashko-Prizrenit thekson se akuza të tilla nxisin urrejtje fetare dhe etnike, bashkëbiseduesit tanë vlerësojnë se përveç hapjes së rrugës për persekutimin e serbëve, synojnë edhe rrëmbimin e pasurisë së manastirit dhe kishës.

Shkruan: Petar Rosiq

Akuzat e para të tilla kundër KOS erdhën nga parlamentarja britanike Alicia Cairns, e cila deklaroi në korrik të vitit 2023 se armët e kontrabanduara nga Serbia “ruheshin” në kishat në Kosovë.

Edhe pse Ministria e Jashtme u distancua nga ajo deklaratë, Kfor tha se nuk ka prova për një gjë të tillë, por kjo nuk i ka penguar autoritetet në Prishtinë që të krijojnë një narrativë për “KOS si terroriste”.

Politikanët dhe analistët shqiptarë kanë akuzuar me radhë në media dhe në rrjetet sociale KOS, ndërsa të njëjtën kohët e fundit ka bërë edhe Selim Pacoli, zyrtar i partisë “Aleanca e Re e Kosovës” dhe ish-kryetar i Prishtinës, i cili ka deklaruar se KOS ishte organizatori kryesor i dhunës ndaj shqiptarëve me thirrjen që serbët të pastrohen etnikisht nga Kosova.

Një deklaratë jo më pak të rrezikshme ka bërë për TV Kljan Gurakuq Kuçi nga Instituti për Studime të Luftës Hibride “Octapod”, i cili javën e kaluar përsëriti pretendimet se armët fshihen në kishat ortodokse serbe.

Për shkak të këtyre deklaratave ka reaguar Eparkia e Rashko-Prizrenit, e cila fillimisht ka lëshuar një deklaratë ku paralajmëron se përhapja e informacioneve të rreme për Kishën Ortodokse Serbe po nxit urrejtje fetare dhe etnike, e më pas ka ngritur padi.

“Është thelbësore të shihet nëse kjo lloj sjelljeje do të sanksionohet në mënyrë adekuate, apo nëse - siç ndodhte shpesh - mungesa e dënimit, pra vendosja e sanksioneve të papranueshme të buta, do të shërbejë si miratim i heshtur për përhapjen e mëtejshme të urrejtjes dhe krijimi i një atmosfere të përshtatshme për krime të reja ndaj serbëve dhe Kishës Ortodokse Serbe”, kanë thënë nga Eparkia e Rashko-Prizrenit, duke u bërë thirrje akterëve ndërkombëtarë që të reagojnë dhe të monitorojnë nga afër veprimet e institucioneve të Kosovës, veçanërisht atyre gjyqësore.

Edhe historiani Aleksandar Rakoviq pajtohet se akuzat e tilla kanë për qëllim vazhdimin e persekutimit të serbëve. Për Kosovo online ai vlerëson se Prishtina po përpiqet të arrijë planin e saj për një Kosovë etnikisht të pastër duke sulmuar Kishën Ortodokse Serbe, si selinë e komunitetit serb dhe paralajmëron se sulmet nuk do të ndalen.

“Ata nuk do të ndalen, sepse është presion që serbët të shpërngulen, t'ua bëjnë jetën e pasigurt, sepse Kisha Ortodokse Serbe është ende selia e serbëve në Kosovë dhe Metohi në këtë moment. “Një jetë e tillë e padurueshme, sipas mendimit shqiptar, duhet të ndikojë që serbët të largohen sa më shpejt nga Kosova dhe Metohia dhe praktikisht ta bëjnë atë etnikisht të pastër shqiptare”, thekson ai.

Ai beson se KOS dhe populli serb me të, duhet të jenë të durueshëm dhe të presin për një shans të mundshëm që mund të lindë kur Donald Trump të vijë në pushtet.

Ai beson se Evropa mund të bëjë shumë për të ndalur sulmet, por, shton ai, pyetja është se sa dëshiron të bëjë.

"Komuniteti ndërkombëtar është një pjesë thelbësore e problemit. Ata bombarduan vendin tonë, pushtuan Kosovën dhe Metohinë, kështu që do të vazhdojnë të sigurojnë që populli serb të mos ketë kurrë relaksim dhe shtetësia serbe të mos kthehet në të gjithë territorin e Kosovës dhe Metohisë, ky është qëllimi i tyre. Dhe qëllimi ynë është të presim atë rezultat të ri gjeopolitik, që shpresojmë se do të shfaqet me Trump, dhe pastaj ta zgjidhim çështjen tonë kombëtare në atë kontekst”, thotë Rakoviq.

Kolegu i tij Aleksandar Gudzhiq beson se sulmet nuk do të ndalen. Ai thekson se autoritetet në Prishtinë shfrytëzojnë çdo mundësi për të sulmuar Kishën Ortodokse Serbe dhe për të kërkuar armiq aty ku nuk ka.

Ai tregon për Kosovo online se që nga mesjeta, Kisha Ortodokse Serbe përfaqëson një harmoni të përsosur të autoritetit laik dhe shpirtëror.

“Nëse, nga ana tjetër, ajo ka jetuar dhe ka funksionuar nën shtete dhe autoritete që nuk udhëhiqen nga elitat politike serbe, ajo ka pasur rolin e liderit të popullit serb dhe në asnjë rrethanë nuk është përfshirë në aksione terroriste. Në disa momente krerët e Kishës Ortodokse Serbe u vunë në krye të disa rebelimeve, por këto ishin kryengritje që kërkonin përmirësimin e jetës së popullit serb brenda shteteve individuale”, shpjegon historiani.

Ai shton se akuzimi i Kishës Ortodokse Serbe sot për financimin e terrorizmit është një "këmbim klasik i tezave" për qëllime elektorale.

“Kjo nuk korrespondon me të vërtetën, por llogaritja e pushtetarëve aktualë në Prishtinë është se gjëra të tilla do të kontribuojnë në përmirësimin e vlerësimit dhe do të sjellin si rezultat përfundimtar një numër më të madh të votave në zgjedhjet e ardhshme parlamentare”, vlerëson bashkëbisedues ynë.

Ai thekson se institucionet ndërkombëtare mund dhe duhet të reagojnë për shkak të këtyre sulmeve.

“Para së gjithash, po mendoj për vendet udhëheqëse të Evropës Perëndimore dhe Shtetet e Bashkuara të Amerikës, sepse ata janë sponsorët kryesorë të shtetësisë dhe pavarësisë së Kosovës dhe mendoj se mund të bëjnë shumë për të frenuar regjimin në Prishtinë”, thotë Gudzhiq.

Historiani Luka Jovanoviq vëren se që nga ardhja e Aljbin Kurtit në pushtet është bërë një fushatë agresive kundër Kishës Ortodokse Serbe në Kosovë, pra kundër Eparkisë së Rashko-Prizrenit.

“Prishtina është përpjekur në shumë mënyra që të kontestojë ekzistencën e KOS-it në Kosovë, t’i marrë monumentet e kulturës, gjegjësisht objektet fetare, në mënyrë që i gjithë aksioni kundër serbëve në Kosovë të paralelizohet me veprimin kundër KOS-it”, tha ai për Kosovo online.

Ai thekson se Prishtina disa herë i ka treguar qartë qëllimet e saj, por që bashkësia ndërkombëtare e ka penguar zbatimin e tyre.

“E vetmja mënyrë për ta larguar KOS nga KdheM është ta paraqesim atë si organizatë terroriste, si organizatë që çon në rebelim dhe mosbindje ndaj autoriteteve qendrore në Prishtinë, por edhe ndaj faktorit ndërkombëtar. Pra është një fushatë tjetër më e gjerë në të cilën i gjithë populli serb dhe liderët politikë serbë në Kosovë po përpiqen të portretizohen si liderë të caktuar terroristë, kurse kishën si një element, pra një mekanizëm që shërben për financimin e përpjekjeve të tilla ekstremiste”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Ai shton se Prishtina Kisha po përpiqet ta portretizojë KOS si luftarake dhe terroriste për të përvetësuar tokën e manastirit dhe kishës, gjë që dëshmohet edhe nga çështja e pronës së manastirit të Deçanit.

“Deçanit të Lartë i janë kthyer vetëm 20 hektarë, edhe pse manastiri ka të drejtë të kthejë qindra hektarë tokë, si në rrethinën e manastirit ashtu edhe në mbarë Kosovën”, kujton ai.

Ai paralajmëron se nuk duhet harruar se manastiri i Visoki Deçanit nuk është i vetmi manastir serb që ka pasur prona të mëdha deri në vitet 1945-1946. dhe se ka ende një numër kishash dhe manastire të cilave duhet t'u kthehen sipërfaqe të konsiderueshme të tokës në Kosovë në procesin e kthimit.

“Vetëm për 20 hektarë kemi parë një fushatë agresive kundër banorëve të Deçanit dhe mund ta imagjinojmë se çfarë lloj fushate ekstreme do të bëhej nëse do të ngrihej çështja e çdo pylli të manastirit, tokës së punueshme dhe shtëpisë. Nuk duhet të harrojmë se një numër i madh i serbëve, si në të kaluarën ashtu edhe tani, u larguan dhe ia lanë trashëgiminë Kishës Ortodokse Serbe dhe se një pjesë e madhe e saj u konfiskua në vitin 1945, dhe se as në vitin 1999, as në vitin 2004, as në vitin 2008, deri më sot, nuk u është kthyer manastireve. Mendoj se në mes është një histori dukshëm më e gjerë që ka disa elemente në atë veprim, që ka të bëjë edhe me pasurinë e manastirit, pra me tokën, edhe me përplasjen me shtetin e Serbisë, por edhe me të gjithë pjesëtarët e popullit serbë në KdheM”, beson Jovanoviq.

Ai thekson se i vetmi mbrojtës i KOS, gjegjësisht i popullit serb në Kosovë, mund të jetë bashkësia ndërkombëtare, e cila është zotuar për një gjë të tillë disa herë me marrëveshje ndërkombëtare.

Sipas tij, përfaqësuesit ndërkombëtarë, veçanërisht përfaqësuesit e KFOR-it, kanë kontakte aktive me igumenët e shumë manastireve, si dhe me Mitropolitin e Prizrenit Teodosi.

“Është diçka që ngjall shpresë. Gjithmonë më pëlqen të theksoj rolin pozitiv të kontingjentit italian të KFOR-it, i cili shpeshherë ka qëndruar në mbrojtje të vendeve të shenjta serbe, veçanërisht manastirit të Deçanit, i cili sipas të gjitha raporteve të organizatave ndërkombëtare është ende nën kërcënim”, theksoi historiani.

Ai shpjegon se KFOR-i nuk mund të reagojë në mënyrë parandaluese, por siç pritet nga një fuqi ushtarake, ai mund të reagojë vetëm kur një objekt i caktuar është në rrezik të menjëhershëm.

“Fatkeqësisht, ne jemi dëshmitarë se gjithçka po çon drejt kësaj dhe besoj se bashkësia ndërkombëtare duhet të jetë e gatshme të veprojë dhe të mbrojë objektet e KOS, si dhe priftërinjtë, murgjit, murgeshat dhe të gjithë anëtarët e tjerë të Mitropolis së Rashko-Prizrenit”, tha Jovanoviq.