Dalja më e ulët e votuesve në zgjedhje dhe shpërndarja e pushtetit: Kush humbet?

Më shumë se dy milionë qytetarë me të drejtë vote do të vendosin më 7 qershor, në zgjedhjet e jashtëzakonshme parlamentare, për shpërndarjen e forcave të partive politike në Kosovë. Duke pasur parasysh se këto do të jenë zgjedhjet e treta parlamentare në një vit e gjysmë, njohësit e rrethanave politike vlerësojnë se votuesit janë lodhur nga ciklet zgjedhore, gjë që do të çojë në dalje më të ulët në votime. Bashkëbiseduesit e Kosovo online parashikojnë edhe në këtë rast një përqindje stabile për Vetëvendosjen, ndërsa vlerësojnë se paralajmërimet e liderit të kësaj partie, Albin Kurti, për fitimin e 60 për qind të votave janë joreale, sepse rikthimi i Vjosa Osmanit në LDK kërcënon të “copëtojë” trupin elektoral të kryeministrit në detyrë teknike.

Shkruan: Millena Milladinoviq

Në listën zgjedhore për zgjedhjet e 7 qershorit janë, siç njoftoi Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, 2.092.174 votues. Në Kosovë të drejtë vote kanë 1.959.962 votues, ndërsa 132.212 votues janë të regjistruar në diasporë. Numri i votave nga diaspora, konsiderojnë bashkëbiseduesit tanë, përcakton në masë të madhe shpërndarjen e pushtetit të partive politike në Kosovë. Nëse mungon mbështetja e këtij trupi elektoral, vlerësohet se do të ulet edhe përqindja e votave të fituara nga partia më e madhe në Kosovë – Vetëvendosja.

Një kategori tjetër e rëndësishme janë pensionistët, të cilët votojnë në numër më të madh, por edhe gratë, të cilat, sipas hulumtimeve, vitet e fundit dalin në votime në numër më të madh.

Nëse mungon dalja e këtyre kategorive të popullsisë më 7 qershor, humbëse do të jetë Lëvizja Vetëvendosje, vlerësojnë analistët, por megjithatë i parashikojnë Kurtit një përqindje stabile.

Një faktor tjetër që do të ndikojë në përqindje është rikthimi i Vjosa Osmanit në LDK, e cila, sipas analistëve, mund t’i “vjedhë” një pjesë të votuesve Vetëvendosjes.

Në një situatë kur qytetarët janë dukshëm të lodhur nga ciklet e vazhdueshme zgjedhore, analistët paralajmërojnë se faktori kyç i stabilitetit mund të jetë gatishmëria e partive më të mëdha për kompromis.

Përqindje më e ulët, por jo debakël

Docenti i Fakultetit të Shkencave Politike në Beograd, Stefan Surlliq, vlerësoi për Kosovo online se, nëse dalja në zgjedhjet në Kosovë më 7 qershor do të jetë më e ulët, kjo do të nënkuptojë edhe një përqindje më të vogël për Vetëvendosjen, por se nuk mund të flitet për debakël të kësaj lëvizjeje dhe liderit të saj Albin Kurti.

„Përveç daljes më të ulët, ndoshta do të kemi edhe një përqindje më të vogël për Vetëvendosjen, por nuk mund të flasim për debakël. Hulumtimet e bëra deri tani tregojnë një përqindje stabile për Vetëvendosjen, por edhe se është joreale ajo që Albin Kurti pretendon se do të ketë 60 për qind në zgjedhje“, tha Surlliq.

Në shpërndarjen e forcave mes partive pas zgjedhjeve do të ndikojnë dy faktorë, konsideron Surlić – hyrja e Vjosa Osmanit në garë dhe bashkësia ndërkombëtare.

„Tani kemi një faktor të ri, hyrjen e Vjosa Osmanit drejtpërdrejt në arenën politike, dhe ajo do të arrijë t’i rikthejë një përqindje Lidhjes Demokratike të Kosovës. Është edhe faktori ndërkombëtar, si do të sillen ata, para së gjithash Shtetet e Bashkuara të Amerikës, mendoj se kjo do të reflektohet edhe në përcaktimin e votuesve“, tha bashkëbiseduesi ynë.

Gjithsesi, beson Surliq, nuk duhet nxituar me tezat se Kurti po humb.

„Edhe nëse kalon në opozitë, ai ka krijuar një narrativë të tillë nacionaliste, saqë opozita në masë të madhe do të ndjekë rrugën e tij sa i përket komunitetit serb, gjë që, fatkeqësisht, është dëshpëruese“, deklaroi Surlliq.

Vetëvendosja po humbet

Drejtoresha ekzekutive e Iniciativës së Re Sociale, Milica Andriq Rakiq, tha se nuk pret një pjesëmarrje më të ulët në zgjedhjet e 7 qershorit për shkak të konkurrencës më të madhe midis partive, ndërsa e përshkruan elektoratin nga diaspora si vendimtar në shpërndarjen e pushtetit midis partive politike pas zgjedhjeve.

"Në LDK ka një nivel të caktuar mobilizimi, është pak, le të themi, një parti e rifreskuar për shkak të kthimit të Osmanit, megjithëse jo gjithçka është e qartë edhe atje dhe mund të shihet se ka shumë njerëz të rangut të lartë në parti që janë kundër atij vendimi ose nuk ishin plotësisht në favor të atij lloj bashkimi. Por, vetëm pse në LDK shihet një nivel i caktuar rigjallërimi dhe mobilizimi, nuk përjashtohet që kjo të reflektohet te votuesit e Vetëvendosjes ose të PDK-së, kështu që, pavarësisht faktit se këto janë zgjedhjet e treta në një afat të shkurtër kohor, nuk përjashtohet që pjesëmarrja të jetë afërsisht në të njëjtin nivel si herën e kaluar. Nuk do të habitem nëse nuk shohim lodhje të votuesve pikërisht për shkak të kësaj konkurrence të shtuar, konkurrencës së shtuar midis partive", tha Andriq Rakiq për Kosovo online.

Kur bëhet fjalë për komunitetin serb, Andriq Rakiq thekson se rezultatet e pjesëmarrjes janë pothuajse të njëjta nga viti në vit, ndërsa në nivel të Kosovës, një numër në rritje i grave që shkojnë në votime është i dukshëm. Kjo, shton ai, mund të ketë një efekt pozitiv në LDK, sepse Osmani mund të mobilizojë votat e grave.

Në lidhje me grupmoshat, grupmoshat më të reja votojnë më pak, të cilat janë më të orientuara drejt nacionalizmit, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Nëse nuk mobilizohen, shton Andriq Rakiq, kjo do të thotë që "partitë nacionaliste" mund të arrijnë një rezultat pak më të dobët se potenciali i tyre.

Ajo theksoi se më të rregulltit në zgjedhje janë pensionistët, të cilët kontribuojnë kryesisht në rezultatet e partive që janë në pushtet në atë moment, sepse përdorin burimet e tyre në fushatën parazgjedhore.

Megjithatë, ajo beson se diaspora do të jetë faktori vendimtar edhe në këto zgjedhje.

"Pjesëmarrja e diasporës është çelësi këtu, sepse është ajo që kontribuoi kryesisht në rezultatet e Vetëvendosjes, dhe nëse për ndonjë arsye nuk ka pjesëmarrje më të madhe në atë elektorat, kjo mund ta kthejë Vetëvendosjen në rezultatin e shkurtit të vitit të kaluar", thotë ajo.

Në rast të një pjesëmarrjeje më të ulët në votime, ajo beson se partitë më të mëdha humbasin, në këtë rast Vetëvendosja.

"Vetëvendosja humb, kushtimisht, për shkak të pjesëmarrjes më të ulët. Kryesisht do të jetë diaspora ajo që do të ndikojë në rritjen ose uljen e pjesëmarrjes. Kryesisht janë votat ato që bëjnë diferencën, kështu që partitë më të mëdha nuk janë të kënaqura me një pjesëmarrje më të ulët", tha Andriq Rakiq.

Qytetarët e lodhur

Ish-diplomati Sylë Ukshini thotë se qytetarët janë lodhur nga përsëritja e vazhdueshme e zgjedhjeve. Ai vlerëson se rikthimi i Vjosa Osmanit në LDK mund ta dobësojë Vetëvendosjen, por edhe se kjo do ta kthente Kosovën në një situatë pa rrugëdalje.

Ukshini tha për Kosovo online se duhet të arrihet kompromis.

„Mendoj se ajo që më së shumti i lodh dhe i shqetëson qytetarët janë zgjedhjet e vazhdueshme, sepse zgjedhjet shërbejnë për zgjedhjen e një ekipi që qeveris vendin, Kosovën. Tani njerëzit i shohin zgjedhjet vetëm si garë dhe mungesë gatishmërie për kompromis. Në Ballkan kompromisi lexohet gabimisht si dobësi. Mendoj se mungon gatishmëria për kompromis. Rugova ka bërë kompromise nga viti 2001 deri më 2004, Thaçi e bëri këtë në vitin 2014, dhe mendoj se edhe për Kurtin është e domosdoshme ta bëjë. Një parti e vogël që nuk ka vota nuk mund të bëjë kompromise, këtë duhet ta bëjë partia e madhe. Ajo i ka votat. Dikush mund të fitojë edhe 70 për qind në zgjedhje, por demokracia është e bukur kur ka balancë“, tha ai.

Siç shtoi ai, nëse Osmani fiton një numër të caktuar votuesish të Vetëvendosjes, kjo do të hapë çështjen “si të vazhdohet më tej”.

„Njerëzit shpresojnë se ndoshta Vjosa Osmani do të sjellë rritje të LDK-së. Edhe nëse kjo ndodh, nuk do të ndodhë për shkak të votave të PDK-së, por të votave të Vetëvendosjes. Kjo do të thotë se Vetëvendosja do të humbasë pesë deri në gjashtë për qind. Nëse humb pesë deri në gjashtë për qind, do të ketë probleme se si të vazhdohet më tej. Nëse Kurti nuk votoi për Osmanin në mandatin e kaluar, nuk besoj se do ta bëjë tani“, tha Ukshini.

Nga ana tjetër, shtoi ai, deri tani nga lideri i Vetëvendosjes Albin Kurti janë dëgjuar kritika ndaj PDK-së, gjë që rrezikon mundësinë e bashkëpunimit.

„Nëse kemi përsëri zgjedhje në vjeshtë, kjo me të vërtetë do të bëhet një serial turk i mërzitshëm“, porositi Ukshini.