Darka te Mitsotakisi pa përfaqësues të Tiranës – si i prishi marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Greqisë arrestimi i kryebashkiakut të Himarës

Kryeministri grek Kyriakos Mitsotakis do të presë nesër në Athinë liderët e Ballkanit Perëndimor, por as kryeministri I shqipëris Edi Rama dhe as presidenti Bajram Begaj nuk do të marrin pjesë në darkën punuese, e cila i kushtohet të ardhmes evropiane të rajonit, si dhe sigurisë energjetike në Ballkan dhe në Evropën Juglindore. Marrëdhëniet mes Greqisë dhe Shqipërisë janë në një “fazë minus” prej disa muajsh për shkak të arrestimit të përfaqësuesit të minoritetit grek, kryebashkiakut të qytetit të Himarës në jug të Shqipërisë, Alfredo Bejleri, në prag të zgjedhjet lokale në maj të këtij viti, me akuzën e blerjes së votës. Siç thonë analistët nga Tirana për Kosovo Online, marrëdhëniet nuk janë dëmtuar përgjithmonë, por nuk do të riparohen lehtë.

Në darkën në vilën “Maximos” në Athinë do të marrin pjesë presidenti i Serbisë Aleksandar Vuçiq, presidenti i Malit të Zi Jakov Millatoviq, kryeministri i Maqedonisë së Veriut Dimitar Kovaçeski, kryetarja e Këshillit të Ministrave të Bosnje-Hercegovinës Borjana Krishto dhe kryeministri i Kosovës Aljbin Kurti. Përveç tyre, së bashku me mikpritësin Mitsotakis do të jenë edhe kryetarja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen dhe kryetari i Këshillit Evropian, Charles Michel.

Ftesën për pjesëmarrje, Mitsotakis nuk ia dërgoi siç pritej kryeministrit të Shqipëris Edi Rama, por presidentit të atij vendi, Bajram Begajt. Mirëpo, Begaj është përgjigjur me ton diplomatik se nuk mund të vijë për shkak të angazhimeve dhe planeve të parapara më parë.

Njohësit e rrethanave, megjithatë, thonë se mungesa e përfaqësuesit shqiptar në takimin e liderëve rajonalë në Greqi është kulmi i krizës në marrëdhëniet mes dy vendeve, e cila vazhdon që nga maji i këtij viti dhe arrestimi i Belerit. Zyrtarët grekë kanë folur disa herë me tone të ashpra për këtë lëvizje të Tiranës zyrtare. Ministri i Jashtëm grek, Giorgos Gerapetritis tha së fundmi se Shqipëria “qëlloi veten në këmbë” me atë arrestim. Protesta u zhvilluan edhe në Himarë për shkak të arrestimit të Bejlerit, ku morën pjesë edhe kryebashkiakët e Athinës dhe Selanikut.

Rama u përgjigj shpejt se zyrtarët grekë duhet të respektojnë ligjin dhe tha se nuk mund të kundërshtojnë vendimet e gjykatave të një shteti demokratik. Ai tregoi se ishte “seriozisht i shqetësuar” nga mënyra se si po përshkallëzohej kjo çështje dhe shtoi se ishte i tronditur nga një protestë e një natyre të tillë, siç shtoi ai, “e paprecedentë në historinë e Evropës”.

Analisti dhe gazetari nga Tirana Ben Andoni beson se kriza mes Shqipërisë dhe Greqisë është e një natyre të përkohshme, por nuk do të jetë e lehtë të rivendosen marrëdhënie të mira.

"Do t'u duhet një kohë relativisht e gjatë. Çështja "Belerit" tregoi jo vetëm papjekurinë e drejtësisë shqiptare, por edhe "amatorizmin" politik, si dhe protagonizmin e pahijshëm të qeverisë. Kur mendon se ka disa dhjetëra akuza nga opozita për parregullsitë në zgjedhjet e fundit vendore dhe që nuk u arrestua pothuajse asnjë, të bën të mendosh se duhet të kishin kujdes për arrestimin e Belerit”, thotë Andoni.

Andoni shton se nga ana tjetër, fushata për zgjedhjet vendore e drejtuar nga kryeministri i Shqipërisë Edi Rama në Himarë tregoi se shteti shqiptar ushtroi një ndikim të madh në zgjedhje.

“Retorika e Ramës ishte qartësisht ndërhyrëse dhe e papranueshme, ka mund të merrej thjesht me projektet e kandidatit të tij. Besoj se shteti grek do ta kapërcejë këtë situatë me përvojën dhe maturinë e tij, megjithëse do të kërkojë lëshime nga Shqipëria, të cilat shpresojmë të mos jenë të rënduara ”, thekson Andoni.

Andoni shton se marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Greqisë kanë qenë të rënduara nga shumë çështje më parë, shumë prej të cilave nuk janë zgjidhur as sot.

“Sigurisht, më i ndjeshmi nga të gjithë është Ligji për Kufijtë Detarë, i cili në mënyrë paradoksale nuk u diskutua as në kohën e diktaturës. Këtu duhet të fajësohen edhe ministrat e jashtëm shqiptarë, të cilët kaluan nëntë muaj negociata për shelfin kontinental dhe ata që u morën me zonat ekonomike vetëm për gjashtë muaj. U deshën 40 vjet negociata për zonat ekonomike italo-greke. Referimi në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë duket si zgjidhje, por nxitimi më duket i paarsyeshëm.Ndërkohë Shqipëria ka një mundësi pas çështjes “Beleri” për të blerë kohë për marrëdhëniet me Greqinë për sa i përket kufijve detarë, por edhe për të parë realisht pikëpamjet e veta dhe kaosin e politikanëve të vetë”, thotë Andoni.

Kur bëhet fjalë për vazhdimin e integrimit europian, Andoni vlerëson se Greqia sigurisht që do të jetë një nga vendet e fundit të BE-së që do të mbështesë anëtarësimin e Shqipërisë në BE.

“Greqia do të gjejë gjithmonë probleme në marrëdhëniet tona dhe do të jetë një nga vendet e fundit që do të mbështesë anëtarësimin tonë me zemër të hapur. Mendoj se Shqipëria nuk duhet të lërë asnjë moment pa treguar integritetin e saj, jo vetëm përballë Greqisë por edhe përballë kujtdo”, përfundon Andoni.

Edhe analisti Gjergj Zefi thekson se marrëdhëniet mes Shqipërisë dhe Greqisë kanë kaluar një rrugë të vështirë në të kaluarën.

"Ato mbizotërohen nga irracionaliteti dhe mentaliteti i së shkuarës. Akuzat e ndërsjella pa asnjë arsye të vërtetë. Edhe çështja Belerit është një justifikim i panevojshëm. Gjatë qeverisjes së Edi Ramës, marrëdhëniet greko-shqiptare pushuan së qeni shtetërore dhe u personalizuan. Kur atje ishte Tsipras, për të cilin duhet thënë se është një politikan jo-nacionalist, Edi Rama nuk ndërtoi asnjë urë afrimi, por bëri provokime të vogla si xhamia në Akropol. Pasi Mitsotakis erdhi në krye të qeverisë greke, Rama menjëherë e ka quajtur mik i tij i madh dhe njoftoi se marrëdhëniet u forcuan”, thotë Zefi.

Zefi vlerëson se Belleri është “viktimë provinciale e lojës së dy personave”.

“Por drama këtu është se marrëdhëniet mes shteteve janë shkatërruar plotësisht sepse janë kthyer në marrëdhënie personale mes njerëzve. Përveç Ramës dhe Mitsotakis nuk ka as takime as ministrash, as akademikësh, as institucionesh dhe për fat të keq as gazetarë. nuk kanë asnjë marrëdhënie me Greqinë”, thekson Zefi.

Zefi shton se Shqipëria dhe Greqia janë fqinjë dhe se kanë çështje të panumërta që duhen zgjidhur.

“Por duhet nisur nga ato çështje që çuan në absurd marrëdhëniet mes dy vendeve, e rëndësishme është rivendosja e marrëdhënieve mes vendeve që ekzistonin në realitet që nga koha e Rilindjes, revolucioni grek e më vonë. Marrëdhënia që i bën shqiptarët dhe grekët miq të ngushtë dhe në shtet për atë se çfarë janë dhe në realitet. Probleme mes Greqisë dhe Shqipërisë do të ketë gjithmonë, siç është normale, probleme të tilla ka kudo, por e rëndësishme është zgjidhja e tyre. Nëse tentohet një marrëdhënie toksike, natyrshëm do të prodhojë depresion dhe krizë. Nëse zgjidhet nga logjika dhe buzëqeshja, e mbi të gjitha vullneti i mirë, gjithmonë do të mbizotërojë një klimë pozitive", thotë Zefi.

Zefi është i mendimit se relaksimi i marrëdhënieve mes Tiranës dhe Athinës duhet të fillojë me lirimin e Belerit dhe se Shqqipëria nuk duhet të vërë në dyshim rrugën e vetë drejt BE-së.

“Ai është në burg për arsyet e Ramës dhe Mitsotakis. Beleri është çështje artificiale dhe nuk është shtetërore. Nuk ka pasur asnjë konflikt mes minoritetit dhe shqiptarëve në Himarë. Rruga drejt BE-së nuk rrezikohet as nga Beleri, as nga Omoni, por nga Edi Rama dhe qeveria e tij. Nga ana tjetër Athina nuk duhet të përdorë më Himarën sepse ka humbur shumë nga ana taktike.Kjo politikë ka dëmtuar edhe Athinën.Grekët kanë të drejtë të krenohen me rritjen e Shqipërisë, sepse kontribuan duke i ndihmuar shqiptarët kur ishin në hall, duke pritur dhe duke u kujdesur për ta. Dhe Athina zyrtare, e cila u përpoq të ndryshonte substratin etnik dhe fetar, dështoi në mënyrë spektakolare. Ajo nuk duhet ta përdorë çështjen e Himarës si monedhë për negociatat me BE. Nëse ka probleme, zgjidhini siç duhet, fqinjët i zgjidhin mosmarrëveshjet mes tyre”, përfundon Zefi.