Flirtimi i Limajt me Vetëvendosjen: A do të kishte të ardhme kjo aleancë?

Në zgjedhjet e para katër viteve mbetën jashtë parlamentit, larg pragut zgjedhor. Pas votimit më 9 shkurt, me tri mandate të sigurta për momentin, ata mund të jenë faktor vendimtar në formimin e qeverisë "Kurti 3". Gatishmëria e Fatmir Limajt, liderit të Nismës, për të bashkëpunuar me Vetëvendosjen, ndonëse më parë ka qenë kritik i ashpër i tyre, nga disa shihet si pragmatizëm, ndërsa për të tjerët mbetet e pakuptueshme. Në çdo rast, një qeveri e përbërë nga Vetëvendosja, pakicat joserbe dhe Nisma, sipas analistëve, nuk do të kishte jetë të gjatë.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Deklarata e liderit të Nismës Socialdemokrate, Fatmir Limaj, se është i gatshëm të bashkëpunojë me çdo parti për formimin e qeverisë së re, përfshirë edhe Lëvizjen Vetëvendosje të Albin Kurtit, me arsyetimin se interesat e Kosovës janë mbi të gjitha ndarjet politike, ka ngjallur reagime të shumta në skenën politike të Kosovës.

Nisma garoi në zgjedhjet e 9 shkurtit në koalicion me Aleancën për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) të Ramush Haradinajt dhe, sipas rezultateve preliminare, kjo koalicion ka marrë 7,46% të votave, ose 62,588 vota.

"Dakordësia jonë nuk do të thotë domosdoshmërisht se duhet të votojmë në mënyrë identike për çdo çështje," tha Limaj, duke folur për marrëdhëniet brenda koalicionit me AAK-në, por njëkohësisht theksoi se Nisma dhe AAK mbeten dy parti të ndara.

Nga ana tjetër, kandidati për deputet i AAK-së, Ahmet Isufi, reagoi duke theksuar se ndonëse janë dy subjekte të ndryshme, konsultimi dhe një qëndrim i përbashkët janë të domosdoshëm. "Është e paqartë dhe e pakuptueshme që, pa u shpallur ende rezultatet përfundimtare, të bëhen deklarata që krijojnë konfuzion dhe tregojnë interes për hyrje në qeveri," theksoi Isufi.

Limaj para zgjedhjeve nuk i kurseu fjalët kritike ndaj Kurtit dhe qeverisë së tij. Problemet në dialog, tha ai, tregojnë se sa joserioze është qeveria e Kosovës, ndërsa Kurtin e ka quajtur “mashtrues të klasit të parë”. Një muaj më parë ai deklaroi se “Kosova nuk ka nevojë për një kryeministër që sundon përmes traumave, kërcënimeve dhe frikës së sajuar”.

Në përgjigje të sinjalit që publikisht i ka dërguar Vetëvendosjes, ai ka marrë një koment nga shefja e grupit parlamentar të kësaj lëvizjeje në parlamentin e kaluar, Mimoza Kusari Llila, se është herët të flitet për ndonjë mundësi bashkëpunimi, pasi nuk janë konfirmuar rezultatet.
Analisti politik Artan Muhaxhiri thotë për Kosovo online se mesazhi i Limajt ishte befasues për opinionin publik në Kosovë sepse opozita ka mundësi të formojë një qeveri të përbashkët që do të përfshinte PDK-në, LDK-në, AAK-në dhe Nisma-n.

Këto parti, shton ai, kanë marrëdhënie shumë më të mira me minoritetet dhe do ta kishin shumë më të lehtë të formonin qeverinë nëse do të tregonin vullnet dhe inteligjencë politike për të bashkëpunuar dhe për të gjetur gjuhën e përbashkët për bashkëpunim.

“Z. Limaj dhe z. Kurti kanë pasur argumente shumë të mprehta dhe abuzive ndër vite. Ministrat e Kurtit kanë pasur shumë fjalë të këqija për Limajn. Kështu që ishte një surprizë e madhe. Mirëpo, në politikën kosovare nuk duhet të habitemi më sepse kushdo mund të shkojë me këdo dhe ky është një lloj plani B”, vlerëson Muhaxhiri.

Megjithatë, ai beson se nëse do të dilte një qeveri në të cilën iniciativa e Limajt do të ishte me Vetëvendosjen, ajo nuk do të ishte afatgjatë për shkak të disproporcionit që ekziston mes dy partive, pasi Vetëvendosje me gjasë do të kishte 48 deputetë, ndërsa Nisma tre ose ndoshta katër.

“Limaj është një politikan shumë me përvojë, ka qenë ministër dhe një figurë shumë e rëndësishme, e njeh jetën institucionale. Nëse Limaj mund të shërbejë si urë lidhëse për Kurtin për përmirësimin e marrëdhënieve me të huajt, amerikanët dhe BE-në, atëherë mund të kemi një rezultat tjetër nga një qeveri e tillë. Megjithatë, besoj se 99 për qind do të jetë afatshkurtër, sidomos për shkak të procesit të ardhshëm të zgjedhjes së presidentit të ri të Kosovës, që do të jetë problem i madh me këto lloj marrëdhëniesh. Zgjedhja e presidentit kërkon 80 vota dhe me këtë hendek mes Vetëvendosjes dhe pjesës tjetër, sidomos PDK-së dhe LDK-së, do të jetë shumë e vështirë, kështu që do të hyjmë në një krizë tjetër”, përfundon Muhaxhiri.

Bashkëpunëtori i Qendrës për Politika Evropiane nga Beogradi, Millosh Pavkoviq, thotë për Kosovo online se gatishmëria e shprehur e Fatmir Limajt për të bashkëpunuar edhe me Lëvizjen Vetëvendosje duhet parë si një ambicie personale e Limajt për të qenë pjesë e qeverisë dhe për të siguruar diçka më shumë sesa një vend si deputet opozitar.

"Do ta shihja nga ai këndvështrim. Limaj është një politikan me përvojë të gjatë, ka qenë disa herë në qeveri, madje ka mbajtur edhe postin e zëvendëskryeministrit në një mandat, prandaj besoj se kjo buron nga ambicia e tij personale," thotë Pavkoviq.

Ai shton se deklarata e Limajt nuk është befasuese, duke e ditur jetën politike në Kosovë dhe duke pasur parasysh se ekspertë nga Prishtina kanë theksuar mundësinë e “fluturimit” të deputetëve që do ta përkrahnin Kurtin në formimin e qeverisë së ardhshme.

“A do të ketë Qeveri Vetëvendosjes të mbështetur nga Limaj, varet nga rezultatet përfundimtare dhe vlerësimi se sa mandate i mungojnë Kurtit. Tani është një luftë për çdo vend. Kurti aktualisht ka 47 ulëse dhe nëse i përfshijmë dhjetë vendet e pakicës, atij i duhen edhe katër deputetë që ta mbështesin për t'u bërë kryeministër. Pas numërimit të votave nga jashtë, mund të ketë një ndryshim në formën e një ose dy mandateve në favor të Kurtit, gjë që do ta lehtësojë situatën e tij”, thotë Pavkoviq.

Në këtë përllogaritje, siç vëren ai, është e rëndësishme edhe se sa deputetë do të ketë Limaj dhe partia e tij në bazë të rezultateve përfundimtare.

“Çështja është nëse ai do të ketë mandate të mjaftueshme për të mbështetur qeverinë në të cilën do të hynte si pesëtar, sepse kjo do të nënkuptonte një mandat më pak për listën e tij dhe një mandat më shumë për Aleancën për Ardhmërinë e Kosovës, Ramush Haradinaj. Numra të ndryshëm janë në lojë, por këtë e shoh në radhë të parë si një lloj testimi të ujërave nga ana e Vetëvendosjes, ndërsa në anën tjetër kemi ofertën e disa deputetëve për qeverinë, të cilët formalisht janë ende në opozitë, por që padyshim kanë aspiratë për të hyrë në qeveri dhe për të mbështetur qeverinë e Albin Kurtit”, thotë Pavkoviq.

Qeveria e mundshme “Kurti 3”, shton ai, do të quhej minimale në teorinë politike, sepse do të ishte një qeveri që do të kishte 61 deputetë nga 61 që nevojiteshin, e cila do të ishte vazhdimisht në buzë, shumë e paqëndrueshme dhe që mund të rrëzohej.

“Mjafton që një deputet të ndryshojë mendje dhe ne e dimë se në Kosovë shpesh ka pasur raste që deputetët të ndërrojnë mendje dhe të ndërrojnë mendje nën presione të ndryshme, dhe unë mendoj para së gjithash për bashkësinë ndërkombëtare. Një qeverisje e tillë me shumë mundësi do të kufizohej në një periudhë maksimumi një vjeçare, sepse në vitin e ardhshëm çdo qeveri në Kosovë e presin dy sfida të mëdha – zgjedhjet lokale në tetor të këtij viti dhe më pas zgjedhjet presidenciale në janar 2026”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Presidenti i Kosovës, rikujton ai, në dy raundet e para të votimit zgjidhet nga Kuvendi me dy të tretat dhe tashmë është e qartë, thotë ai, se asnjë parti apo koalicion nuk ka shumicë prej dy të tretash. Kjo, vlerësohet se do të merret parasysh edhe gjatë formimit të qeverisë dhe mund të jetë një faktor i rëndësishëm për shpalljen e zgjedhjeve të parakohshme parlamentare qoftë në vjeshtë apo në fillim të vitit të ardhshëm.

Përndryshe, Ljimaj ka qenë nënkryetar në Qeverinë e Ramush Haradinajt nga viti 2017 deri në vitin 2020. Ai ishte një nga komandantët e ish-UÇK-së, i cili u padit nga Tribunali i Hagës për krime lufte në vitin 2003 dhe u lirua nga të gjitha akuzat dy vjet më vonë.
Në listën ku kandiduan për zgjedhjet e 9 shkurtit, i pari ishte kreu i AAK-së Ramush Haradinaj, i cili ishte edhe kandidat i koalicionit për kryeministër, ndërsa emri i Limajt ishte numri dy.