A ka Iraku ndonjë arsye për të ndryshuar qëndrimin e tij për mosnjohjen e Kosovës?

Që njohja e Kosovës nga Iraku është “çështje kohe” është thënë edhe para dhjetë vitesh, por Bagdadi deri më sot nuk e ka ndryshuar qëndrimin e tij për respektimin e integritetit territorial të Serbisë. Përkundër lobimeve të politikanëve nga Prishtina, analistët nga Beogradi janë të bindur se Iraku me njohjen e Kosovës do t’i qëllonte vetes në këmbë dhe do t’i hapte rrugë shkëputjes së Kurdistanit Irakian. Në Kosovë, siç pritet, shpresojnë se Bagdadi megjithatë mund të “ndërrojë anë”.

Shkruan: Dushica Radeka Gjorgjeviq

Në disa takime në Irak, saktësisht në margjinat e Forumit Ekonomik Delfi të mbajtur në Sulejmani, qytet në Kurdistanin Irakian, ish-ministri i punëve të jashtme të Kosovës Enver Hoxhaj loboi para dhjetë ditësh për njohjen e Kosovës nga Iraku.

Megjithëse presidenti i Irakut Abdul Latif Jamal Rashid ishte një nga folësit në këtë forum, Hoxhaj nuk u takua me të.

Hoxhaj bëri të ditur se u takua me zëvendëskryeministrin e Kurdistanit Irakian, me të cilin bisedoi për nevojën e një bashkëpunimi më të ngushtë politik, ekonomik dhe kulturor, si dhe me ish-ministrin e jashtëm të Irakut Hoshjar Zebari, të cilit i tha se “Iraku nuk ka arsye të mos e njohë Kosovën”. Ai u takua edhe me Dara Rashid Mahmudin, ministër për planifikim ekonomik të Kurdistanit Irakian.

Edhe pse në Facebook Dara Rashid Mahmudin e prezantoi si ministër për planifikim ekonomik të Irakut, ministri i planifikimit dhe zëvendëskryeministri i Irakut është Mohamed Ali Tamim.

As takimi i parë dhe ndoshta as i fundit i politikanëve kosovarë me politikanë nga Iraku, por bisedat e Hoxhajt, sipas vlerësimeve të bashkëbiseduesve të Kosovo online, nuk duhet ta shqetësojnë seriozisht Qeverinë e Serbisë. Sipas tyre, nuk ka asnjë tregues se Iraku do të ndryshojë qëndrim dhe ta njohë Kosovën.

Në fund të fundit, vetëm një muaj më parë, e ngarkuara me punë në Ambasadën e Irakut në Beograd, Majda Abul Yasen el Adami, konfirmoi mbështetjen e fortë për Serbinë në çështjen e Kosovës gjatë një takimi me Dušan Kozarevin, sekretar i përgjithshëm i Ministrisë së Punëve të Jashtme të Serbisë.

Analisti i politikës së jashtme, Mirko Dautoviq, thotë për Kosovo online se qeveria irakiane nuk mund ta njohë Kosovën për shkak të çështjes së brendshme të Kurdistanit sepse kjo do të thoshte hapja e derës për shkëputjen e Kurdistanit, ndërsa sa i përket lobimit të Enver Hoxhaj, ai vlerëson se politikani i Kosovës nuk është takuar me askënd nga udhëheqja irakiane që është fare i rëndësishëm.

“Hoxhaj ishte në Sulejmanijah, një qytet që ndodhet në territorin e rajonit të Kurdistanit, në Forumin Delphi, i cili është si një ‘Davos’ për të varfrit. Ai nuk shkoi atje për t’u takuar dypalësh si burrë shteti me një burrë shteti, por ishte pjesëmarrës në një forum që ishte plot me ‘ish’ njerëz. Ndër emrat më të rëndësishëm ishin Ahmet Davutoglu, ish-Ministri i Punëve të Jashtme i Turqisë, ose Masimo Dalema, i cili ishte Kryeministër italian 25 vjet më parë, kështu që nuk është një ngjarje e rëndësishme”, thotë bashkëbiseduesi ynë.

Megjithatë, siç thekson ai, ka një arsye pse Kosova dërgoi delegatin e saj atje.

"Kurdanistani, ngjashëm me Kosovën, përpiqet për pavarësi. Ata dëbuan trupat irakiane nga territori i tyre në vitin 1992. Gjatë gjithë kësaj kohe, deri në vitet 2020, shteti irakian, qoftë nën Sadam Huseinin apo ky i ri, kur u vendos pushtimi amerikan, nuk kishte kontroll mbi rajonin në Kurdistan. Kurdistani përpiqet për pavarësi dhe është plotësisht logjike pse ata do ta quanin një përfaqësues të një vendi që pati sukses në procesin e shkëputjes, domethënë, që është më i suksesshëm se Kurdistani", thotë Dautoviq.

I pyetur nëse aleatët e Prishtines po lobojnë për njohjen e Irakut të Kosovës, Dautoviq thotë se "Iraku nuk është aq i dobët sa të punojë kundër interesave të veta".

"Për momentin, Iraku nuk është një vend tepër i fortë, ai varet shumë si nga Amerika ashtu edhe nga Irani. Ai gjithashtu bashkëpunon me Turqinë, megjithëse vetë Kurdistani bashkëpunon më shumë me Turqinë, gjë që është një paradoks, që Turqia, e cila po lufton kundër kurdëve në territorin e saj, në fakt po bashkëpunon me kurdët irakianë. Por ata nuk kanë një ndikim të tillë në Bagdad. Prandaj, Iraku nuk është një vend tepër i qëndrueshëm, por nuk është aq i dobët sa të punojë kundër interesave të veta", përfundon Dautoviq.

Aleksandar Mitiq, një bashkëpunëtor kërkimor në Institutin për Politikë Ndërkombëtare dhe Ekonomi në Beograd, thotë se Iraku nuk ka lënë të kuptohet në asnjë mënyrë, zyrtarisht apo jozyrtarisht, për ndonjë ndryshim qëndrimi në lidhje me respektimin e integritetit territorial të Serbisë.

"Ai pranon se Kosova dhe Metohia është pjesë integrale e Republikës së Serbisë dhe kjo është diçka që e kemi dëgjuar gjatë dekadave, viteve, muajve dhe javëve të fundit", tha Mitiq për Kosovo online.

Ky qëndrim i Irakut, shton ai, është plotësisht i kuptueshëm duke pasur parasysh se Iraku është një vend që përballet me probleme serioze në lidhje me unitetin e vendit dhe që ka interes të respektojë Kartën e Kombeve të Bashkuara dhe të drejtën ndërkombëtare kur bëhet fjalë për integritetin territorial të shteteve.

Lidhur me takimet e mbajtura së fundmi në Irak nga ish-Ministri i Punëve të Jashtme i Kosovës, Enver Hoxhaj, ku ai loboi për njohjen e Kosovës, Mitiq thotë se "është e drejta legjitime e lobistëve shqiptarë, ish-ministrave, biznesmenëve, të shkojnë nëpër botë, të përpiqen në mënyra të ndryshme të lobojnë, të korruptojnë dhe të përpiqen të marrin sa më shumë që të jetë e mundur për kauzën e tyre".

Ai shton gjithashtu se bisedimet e zhvilluara nga Hoxhaj ishin në një nivel që në asnjë mënyrë nuk lejon që dikush të kuptojë ndryshimin e qëndrimit zyrtar të Irakut.

"Një takim me një ish-ministër, domethënë, 'një ish me një ish' për një pije pas ndonjë forumi, të cilët ka me qindra në botë, nuk është diçka që lë të kuptohet për ndonjë ndryshim qëndrimi. Sigurisht, është e qartë se ai do të marrë mbështetje nga dikush që është zyrtar në Irakun Kurdistan, duke marrë parasysh se midis kurdëve në Irak nuk ka vetëm tendenca për autonomi, të cilat ata tashmë i kanë, por edhe për diçka më të lartë jashtë kornizës së Irakut. Por është gjithashtu e qartë se kjo absolutisht nuk do ta ndryshojë qëndrimin e autoriteteve në Bagdad. Madje përkundrazi, mund të thuhet se ky ishte ndoshta një lloj autogoli, nëse qëllimi ishte të ndikohej në Bagdad", thotë Mitiq për Kosovo online.

Ai shton se Iraku i Kurdistanit është nën shumë presion, kryesisht për shkak të bombardimeve të Turqisë dhe për shkak të sulmeve të vazhdueshme që ata pësojnë, dhe se pozicioni i tyre nuk është i lehtë.

"Duhet të kuptojmë se kurdët janë një komb i madh që ende nuk e kanë shtetin e vet, ndryshe nga shqiptarët që duan të krijojnë një shtet tjetër etnikisht të pastër, kështu që ndoshta as kjo nuk do të jetë e mjaftueshme për ta. I kuptoj nga kjo pikëpamje, por nuk besoj se në këtë moment është e mundur që ndonjë udhëheqës i rajonit autonom të kurdëve në Irak të ndikojë në ndonjë mënyrë në autoritetet qendrore në Bagdad", thekson Mitiq.

Që Iraku mund ta njohë së shpejti Kosovën, është mendimi i analistit politik nga Prishtina, Blerim Burjani.

“Kjo do të varet edhe nga shtetet e tjera të Lindjes. Pritet që dy shtete ta njohin Kosovën – Iraku dhe Siria. Do të shohim se si do të rrjedhin gjërat rreth këtyre vendeve, cilat do të jenë qëndrimet e tyre përfundimtare, apo duhet ende të pritet. Turqia, e cila ndihmon Kosovën për të siguruar më shumë njohje, ka një rol kyç në Siri,” tha Burjani për Kosovo online.

Ai njëkohësisht vlerëson se Kosova kurrë nuk ka pasur një strategji të mirëfilltë të politikës së jashtme në lidhje me atë se ku duhet përqendruar përpjekjet për të siguruar njohje të reja.

“Mendoj se targetimi i shteteve nuk ka qenë sipas ndonjë plani – është vepruar kuturu, aty ku ka pasur më shumë gjasa. Njohjet e Kosovës kanë ardhur falë SHBA-së, vendeve evropiane dhe Britanisë së Madhe. Lobimet e fundit, nga individë të opozitës si Behgjet Pacolli dhe presidentja e Kosovës kanë sjellë dy njohje, ndërsa tani është aktivizuar edhe Enver Hoxhaj, ish-ministër, dhe kjo është gjë e mirë – që të paktën dikush jashtë pushtetit punon për shtetin dhe qytetarët,” thekson Burjani.

Më parë, thotë ai, ata punuan që Vatikani ta njohë Kosovën dhe pret të lobojë përsëri pasi Papa i ri është nga SHBA-ja.

"Tani politika e jashtme dhe individët ndaj Vatikanit do të përfshihen. Nëse Vatikani e njeh Kosovën, do të thotë se do të kemi vende të reja në Amerikën Latine që do ta njohin Kosovën, do të jenë të paktën katër prej tyre. Por do të shohim se si do të shkojë lobimi dhe sa larg do të shkojë", thotë ky analist.